euskarari ekarriak

1.471 idazle / 3.838 idazlan

  A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z  

Azken kritikak

1907-11-28 / 1990-09-26

Alberto Moravia

jaio zen duela 114 urte

Moravia, Alberto. Italiar idazlea (Erroma, 1907 - Erroma, 1990). Kazetari lanetan aritu zen hasieran. Alienazioa eta bakardadea dira Moraviaren eleberrien gai nagusiak, eta horietatik alde egin ezina, ez sexuaren bidez ezta maitasunaren bitartez ere; kritikoek Moraviaren estilo zorrotza, kontakizuna eta elkarrizketak osatzeko trebezia, eta benetazko diruditen pertsonaiak sortzeko ahalmena azpimarratu dute. Haren lan nagusiak: Gli indifferenti (1929, Axolakabeak), lehen liburua, arrakasta handia izan zuena, Il conformista (1951, Konformaerraza); La ciociara (1947); La noia (1960; Asperra). Ipuinak (besteren artean, Boh, 1976)eta saiakerak (L'uomo como fine, 1966) ere idatzi zituen.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Erromako emakumea

itzul.: Koldo Biguri

Ibaizabal, 1993

Literatura Unibertsala 32

1911-01-18 / 1969-11-28

Jose Maria Arguedas

hil zen duela 52 urte

Arguedas, José María. Peruko idazlea (Andahuaylas, 1911 - Lima, 1969). Arrazaz zuria izan arren, haurtzaroan Andeetan bizi izan zen. 1937an urtebete eman zuen kartzelan ikasle erakunde bateko kide zelakoan. Etnologia ikasketak burutu ondoren kitxua irakaslea izan zen. Gero, Ikasketa Etnologikoen Institutua (1951), Kultur Etxea (1963) eta Historia Museoa (1964) zuzendu zituen. Arguedasen literaturak Andeetako errealitatea islatzea du helburu, elkarrengandik erabat bereizirik ageri diren bi mundu plazaratuz: zuriena eta indiarrena. Obra nagusiak: Yawar Fiesta (1940), Los ríos profundos (1958), El sexto (1961), Todas las sangres (1964). Bere eleberri eta kontakizunetan kitxua gaztelaniarekin batean erabili du. Idealismo oparoaren eta ezkortasun gero eta argiagoaren artean banatua, bere buruaz beste egin zuen.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Pongoren ametsa

itzul.: Jose Manuel Bujanda

Pamiela, 1991

1908-11-28 / 2009-10-30

Claude Levi-Strauss

jaio zen duela 113 urte

Lévi-Strauss, Claude. Etnologo eta soziologo frantsesa (Brusela, 1908 - Paris, 2009). Frantziako zenbait eskolatan filosofia irakaslea izan ondoren, Sao Pauloko unibertsitateko soziologia katedraren ardura hartu zuen 1935. urtetik aurrera. Brasilgo indiarrei buruzko azterketak egin zituen, eta Mato Grossora eta Amazoniako hegoaldera bidaiak egin ondoren zenbait lan argitaratu zituen. Estrukturalismoaren bultzatzaile nagusietakoa izan zen; Lévi-Strauss metodologia estrukturalistaren bitartez herrialdeen kultura sistemen informazio zabala laburbiltzen ahalegindu zen, beren ezaugarrien oinarrizko harremanak atzemateko. Komunikazio sistema gisa aztertu zituen kulturak, eta lanerako ereduak hizkuntzalaritza estrukturaletik, informazio teoriatik eta zibernetikatik hartu zituen. Lan nagusiak ditu, besteak beste: Les structures élémentaires de la parenté (1949, Ahaidetasunaren oinarrizko egiturak); Tristes tropiques (1955, Tropiko tristeak); Anthropologie structurale (1958, Antropologia estrukturala); La pensée sauvage (1962, Pentsaera basatia); Le totémisme aujourd'hui (1962, Totemismoa gaur egun); Mythologiques lan handia lau aletan banatua: I) Le cru et le le cuit (1964, Gordina eta egosia); II) Du miel aux cendres (1967, Eztitik errautsetara); III) L' origine des manières de table (1968, Mahaiko ohitura onen sorrera); IV) L'homme nu (1971, Gizon biluzia); Anthropologie structurale II (1973, Antropologia estrukturala II). 1973 urtean Frantses Akademian sartu zen, eta urte berean Erasmus saria jaso zuen.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Tropiko tristeak

itzul.: Jon Alonso

Klasikoak, 2009

XX. mendeko ondarea

Pentsaera basatia

itzul.: Isabel Cantero

Gaiak, 2005

Pentsamendu Garaikidea, 40

Antropologia estrukturala

itzul.: Patxi Apalategi

Klasikoak, 1996

Pentsamenduaren klasikoak 40

1881-11-28 / 1942-02-23

Stefan Zweig

jaio zen duela 140 urte

Zweig, Stefan. Austriako idazlea (Viena, 1881 - Petropolis, Rio de Janeiro, 1942). Industriagizon baten semea zen, eta goren mailako heziketa izan zuen. Literaturan itzultzaile gisa hasi zen, Baudelaire eta Verhaeren obrak itzuliz. Lehen Mundu Gerran jarrera bakezalea izan zuen. 1918az geroztik Salzburgon bizi izan zen. Nazismoa indartzen ari zela-eta, Londresera jo zuen, eta handik Rio de Janeirora. Han, inauteri garaian, bere buruaz beste egin zuen, bigarren emaztearekin batera. Zweigen olerkiek Rilkeren, Verhaerenen eta Hofmannsthalen eragina dute. Nolanahi ere, Zweigen obra garrantzitsuenak prosaz idatziak dira. Kontakizun laburrak eta eleberriak, eta biografiak eta historia lanak idatzi zituen. Kontakizunetan, eta batez ere pertsonaien psikologia taxutzerakoan, aise antzematen zaio Freuden eragina. Zweigenak dira: Erstes Erlebnis (1911, Nerabezaroa), Amok (1922), Schacknovelle (1941, Xake nobela), kontakizun laburren bildumak, Drei Meister: Balzac, Dickens, Dostoievski (1920, Hiru maisu); Der Kampf mit dem Dämon: Hölderlin, Kleist, Nietzsche (1925, Deabruaren kontrako gudua), saiakera bildumak. Hil eta gero haren oroitzapen liburua argitaratu zen, Die Welt von Gestern (1943, Atzoko mundua) izenburupean.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Hogeita lau ordu emakume baten bizitzan

itzul.: Edorta Matauko

Igela, 2007

Emakume ezezagun baten gutuna

itzul.: Edorta Matauko

Igela, 2005

Xake nobela

itzul.: Xabier Mendiguren Bereziartu

Alberdania, 1999

Narrazioak 20

1880-11-28 / 1921-08-07

Alexander Blok

jaio zen duela 141 urte

Blok, Alexander Alexandrovitx. Errusiar olerkaria (San Petersburgo, 1880 - San Petersburgo, 1912). Bere garaiko olerkaririk garrantzitsuena izan zen; bertsoen metrikan eta erritmoan hainbat berrikuntza sartu zituen. Lan nagusiak: Hiria (1906); Emakume ezezaguna (1906); Hamabiak (1918).

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Ziudadean korrika

itzul.: Joseba Sarrionandia

Hezurrezko xirulak, 1991

Elkar

Hilargi betea

itzul.: Joseba Sarrionandia

Hezurrezko xirulak, 1991

Elkar

1757-11-28 / 1827-08-12

William Blake

jaio zen duela 264 urte

Blake, William. Margolari, grabatzaile eta olerkari ingelesa (Londres, 1757 - Londres, 1827). Hamalau urte zituela Basire grabatzailearekin hasi zen ikasten; gero Royal Academy-an Flaxman eta Füssli-rekin. Reynolds-en irakaspenetik izadiak inspiratutako pinturarekiko mesprezu sakona gorde zuen. 1783an bere lehen poema liburua argitaratu zuen, lirismo bizikoa eta ikuskariz betea. Berarekin lan egiten zuen anaiaren heriotzak aluzinazioak eragin zizkion, eta ikuskarietarako joera aregotu. 1789an Songs of Innocence ospetsua argitaratu zuen, berak grabatu eta koloreztatu zuen liburu saileko lehena. Ondoren Songs of experience (1894) eta liburu profetiko zenbait (Prophetic books) argitaratu zituen bere teknika bereziez baliatuz. Zortzi urtez ahaztua eta miserian bizi izan ondoren Londresa itzuli zen eta ehun marrazki burutu zituen Joben liburua eta La Divina Commedia irudiztatzeko. Blake ingeles erromantizismo aurreko idazle interesgarrienetakoa da. Iragarle estiloan ideal iraultzailearekiko atxikimendua eta kristau moralaren izaera zapaltzailea aldarrikatzen ditu; erlijio dogmatismoari aurka eginez, humanismo sakonez kutsaturiko mitologia bere-berea osatu zuen (Biblia eta Swedenborgen irakurketak inspiratua).

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Demasiaren bideak...

Alkohola poemak, 1984

Pamiela

Hiru poema

Txistu y Tamboliņ, 1984

Bildotsa

itzul.: Lotsati

Euzkadi - 7236, 1936

Bildotsa

itzul.: Otxolua

Euzkadi - 6436, 1933

1644 / 1694-11-28

Matsuo Baxo

hil zen duela 327 urte

Basho (Matsuo Munefusa). Japoniako fraide eta poeta (Tsuge, 1644 - Osaka, 1694). Haiku olerki estiloaren sortzailea, poema molde horren maisu nagusitzat hartua da. Bashoren poemak hitz lauzko testuen artean ageri dira, egunkari edo bidaia kontakizunetan bereziki, eta une hautatuak, hunkipenak, gogoetak islatzen dituzte. Haren dizipulu anitzek maisuaren poema ugari bildu zuten: Bashoren eskolako zazpi bilduma (1774).

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Haikuak

itzul.: Ibon Uribarri

Senez-32, 2007

Lau bidaia

itzul.: Joseba Urteaga

Igela, 1990

1894-11-28 / 1948-11-08

Genevieve Taggard

jaio zen duela 127 urte

[Idazleari buruzko informazioa]

Abraham Lincoln Brigadako Beteranoentzat

itzul.: Beltza

Zeruko Argia - 804, 1978

1738-03-15 / 1794-11-28

Cesare Beccaria

hil zen duela 227 urte

[Idazleari buruzko informazioa]

Delituez eta zigorrez

itzul.: Juan Martin Elexpuru

Klasikoak, 1999

Pentsamenduaren Klasikoak

Hitzorduak

Azken kritikak

Bihotza negar eta irri
Maryse Conde

itzul.: Joxe Mari Berasategi
Irati Majuelo

Oihan hitzean mundua
Ursula K. Le Guin

itzul.: Amaia Apalauza
Asier Urkiza

Oihan hitzean mundua
Ursula K. Le Guin

itzul.: Amaia Apalauza
Ibai Atutxa Ordeņana

Sekula ez liokete euli bati hegalik kenduko
Slavenka Drakulic

itzul.: Amaia Apalauza Ollo
Irati Majuelo

Zeruko belardiak
John Steinbeck

itzul.: Asun Garikano
Hasier Rekondo

Urpean murgildu
Lidia Txukovskaia

itzul.: Josu Zabaleta
Nagore Fernandez

Bertute txikiak
Natalia Ginzburg

itzul.: Irene Hurtado de Saratxo
Asier Urkiza

112 poema biziari hegalak jartzeko
Begoņa Abad de la Parte

itzul.: Fernando Rey
Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Nirliit
Juliana Leveille-Trudel

itzul.: Aiora Jaka
Amaia Alvarez Uria

Indarkeriaz
Hannah Arendt

itzul.: Itziar Diez de Ultzurrun Sagalā
Ibai Atutxa Ordeņana

Azken sarrerak

2021 Azaroa

Neil Young
Bederatzi kantu

Nancy Fraser
Kapitalaren lantegi ezkutuak

2021 Urria

Saint-John Perse
Poesia kaiera

Alda Merini
Poesia kaiera

Virginie Despentes
Gorputz iraultzaile baten sorkuntza

2021 Iraila

Jaroslav Seifert
14 poema

Alfonso Sastre
Antzerki lanak

Katharine S. Prichard
Ihesaldia

2021 Abuztua

Mariama Ba
Hain gutun luzea

Mahmud Darwish
Bederatzi poema

Saki eta John Berger
Nemesisen jaia - Harriak

Virginie Despentes
Bi pasarte (Vernon Subutex 2)

2021 Uztaila

Frank O'Hara
Lau poema

Eudora Welty
Nondik dator ahots hori?

Sally Rooney
Soldata jauna

2021 Ekaina

Peter Handke
Iraupenari poema

Joan Margarit
Bertze itsasoaren itzala

Francisca Aguirre
Zazpi poema

Nawal Al-Saadawi
Zazpi poema

Christopher Okigboren ahotsa

Flann O'Brien
Anbrosio

2021 Maiatza

Adam Zagajewski
Hamasei poema

10 poeta palestinar
Hogei poema

Erich Fried
Bi poema

2021 Apirila

Raymond Carver
Bizikletak, giharrak, zigarretak

Edna St. Vincent Millay
Poema antologia

Christopher Okigbo
Poema antologia

Aime Cesaire
Sorterriratze baten kaiera

Vladimir Maiakovski
Ozeano Atlantikoa

Charles Baudelaire
Poemak

Quim Monzo
Burdinbidea

2021 Martxoa

Antzerkiaren Nazioarteko eguna

Odisseas Elytis
Lau poema

Pariseko Komunak 150 urte

Marguerite Duras
Bi narrazio

[Sarrera guztiak ikusi]