1919-11-02 / 1978-06-04
Jorge de Sena
jaio zen duela 107 urte

1922-03-05 / 1975-11-02
Pier Paolo Pasolini
hil zen duela 51 urte

Pasolini, Pier Paolo. Zinemagile eta idazle italiarra (Bolonia, 1922 - Ostia, 1975). Letretako ikasketak buruturik Erromara joan eta han argitaratu zituen bere lehen poemak: Le ceneri di Gramsci (1957, Gramsciren errautsak ) eta Nire garaiko erlijioa (1961, La religione del mio tempo). Zinemarako istorioak idazten hasi zen Soldati, Rossi, Fellini eta Bolognini zuzendariekin. Aldi berean Ragazzi di vita (1955, Bizimoduko mutilak) eleberria idatzi zuen, baztertuenganako kezka eta atxikimendua erakutsiz. Halako gaia ukitzen dute haren bi lehen filmeek ere: Accatone (1961), auzo ilunetako kronika, eta Mamma Roma (1962), Erromako prostituta bati buruzkoa, Anna Magnani-rekin. Klasiko grekoen egokipen zail bezain ederrak egin zituen, eta mundu mailako ospea ekarri zion Bizitzaren Trilogia zuzendu zuen hiru filmetan, Bocaccio eta Chaucer-en idazlan erotikoetan eta Mila eta bat gauak ipuinetan oinarriturik. Teoriko eta kritikari zorrotza zen, eta eragin handia izan zuen bere garaiko zinemagileen artean. Salò o le centoventi giornate di Sodoma (1975, Salo edo Sodomako ehun eta hogei egunak), Pasoliniren azken obra, Italiako faxismoaren hondar egunen ikuspegi garratza da. Kezkak eta ekimenak hartaraturik, kupidarik gabe eta zuhur kritikatu zuen bere herriko gizartea. Bortxaz hilik azaldu zen Ostiako hondartzan.
Kale gorriko umeak
itzul.: Fernando Rey
Igela, 2022
1856-07-26 / 1950-11-02
Bernard Shaw
hil zen duela 76 urte

Shaw, George Bernard. Irlandako idazlea, ingelesez idatzi zuena (Dublin, 1856 - Ayot Saint Lawrence, Ingalaterra, 1950). Literaturako alor guztiak landu zituen arren, satira komediei esker izan zen batez ere ezaguna. Hogei urte zituela Londresen egokitu zen eta Fabian Society erakunde sozialista sortzen kaide izan zen 1884an. Urte haietan idatzi zituen nobelek ez zuten arrakastarik izan, baina ospea eman zioten aldizkari berezietan azaldu zituen literatura eta musika kritika lanek, Wagner-en musikari eta Ibsen-en antzerkiari buruz idatzitakoek bereziki. 1892an aurkeztu zuen bere lehen antzerki obra, Widowers' Houses (Gizon alargunen etxeak), eta The Philanderer (1893, Amorantea) eta Mrs. Warren's Profession (1893, Warren anderearen lanbidea) idatzi zituen ondoren. Victoria erreginaren garaiko gizartearen hipokresia salatu zuen lan horietan. Molde askotako obrak aurkeztu zituen ondoko urteetan; haietan garai hartako gizartearen arazoak eta gorabeherak erakutsi zituen betiere, baina osagarri komiko paregabe batzuen bitartez zorroztu zituen satirarako bideak. Militarismoa kritikatu zuen Arms and the Man (1894, Heroiak eta soldadoa) lanean, gizartean gailen ziren azaleko portaerak Major Barbara (1905, Komandante Barbara) obran eta briatiniarren klasismoa Pygmalion bere maisu-lanean (1913). Historian oinarrituriko obrak ere egin zituen: Caesar and Cleopatra (1901, Zesar eta Kleopatra) eta Androcles and the Lion (1912, Androkle eta lehoia). Lehen Mundu Gerraren ondoren, obra lirikoago bat idatzi zuen, Saint Joan (1923, Santa Joana) Joana Arc-ekoaren bizitzan oinarritua. Literaturako Nobel saria eman zioten 1925ean. Bere ideia sozialistei buruzko saioak idatzi zituen bizitzako azken urteetan.
1911-11-02 / 1996-03-18
Odisseas Elytis
jaio zen duela 115 urte

Elytis, Odysseus Alepudhelis. Poeta greziarra (Heraklion, 1911 - Atenas, 1996). Nabarmena da surrealismoaren eragina Elytisen poesian; haren ideiek mirari sentikor baten irudia dute, Greziako kolorez eta argiz jantziak. Orientabideak (1940), Lehen eguzkia (1943). Egungo historiarekiko lotura hertsia ageri du Kantu heroiko elegiakoa Albanian eroritako ikurrari liburuan eta To Axion Esti (1959, Bidezko da), bere obrarik garrantzitsuenean. Literaturako Nobel saria jaso zuen 1979an.
1896-02-03 / 1970-11-02
Johannes Urzidil
hil zen duela 56 urte

1923-11-02 / ...
Ida Vitale
jaio zen duela 103 urte

1882-11-02 / 1957-08-25
Leo Perutz
jaio zen duela 144 urte

Gauez harrizko zubiaren azpian
itzul.: J.M. Olaizola "Txiliku" / Joxe Mari Berasategi
Elkar, 2019
Bederatzietatik bederatzietara
itzul.: Anton Garikano
Alberdania-Elkar, 2003
Literatura Unibertsala 107
1758-11-02 / 1831-03-18
Ryookan
jaio zen duela 268 urte
Ryookan-en 101 haikuak
itzul.: Josu Jimenez Maia
Denonartean, 2016
Azaroak 05: Kamala Das eta Jorge Luis Borges Munduko Poesia Kaierak bilduman
Zazpigarren gizona
John Berger / Jean Mohr
itzul.: I?igo Roque Eguzkitza
Peru Iparragirre
Ehulearen hilobia
Seumas O'Kelly
itzul.: Unai Elorriaga
Nagore Fernandez
Termita
Garazi Albizua
itzul.: Bego Montorio
Maialen Sobrino Lopez
Ehulearen hilobia
Seumas O'Kelly
itzul.: Unai Elorriaga
Ibon Ega?a
Emakume oinutsa
Scholastique Mukasonga
itzul.: Miren Agur Meabe
Ainhoa Aldazabal Gallastegui
Odisea
Homero
itzul.: Matias Mugika
Aritz Galarraga
Barazkijalea
Han Kang
itzul.: Gema Lopez Las Heras
Jon Martin-Etxebeste
Zure bazterrekoak
Cesare Pavese
itzul.: Jon Alonso
Asier Urkiza
Termita
Garazi Albizua
itzul.: Bego Montorio
Nagore Fernandez
Argazkiaren erabilera
Annie Ernaux
itzul.: Leire Lakasta
Maialen Sobrino Lopez
2026 Urria
Mongo Beti
Negrotasunaren hiztegia
Flaubert / Stevenson
Eleberriak atalka
2026 Iraila
Joaquim Machado de Assis
Brasilgo narratiba
Alejandra Pizarnik
Poemak euskaraz
Manuel Curros Enriquez
Jostirudi Jainkotarra
Agostinho Neto
Agostinho Netoren poemak
Stephane Mallarme
Mallarme euskaraz
2026 Abuztua
Rene Depestre
Depestrek 100 urte
Andrei Platonov
Eguzkia sartalderantz
Federico Garcia Lorca
Poeta isilarazia
Mazisi Kunene
Ahotsaren indarra
Maria Aur?lia Capmany
Gutun lotsagabea
2026 Uztaila
Nathalie Handal
Nathalie Handalen ahotsa
Mikhail Lermontov
Lermontov euskaraz
Henri Calet
Danbor hotsik gabeko abertzaletasuna
2026 Ekaina
Ellen Kuzwayo
Soweton kondatuak
Allen Ginsberg idazlearen jaiotzaren mendeurrenean Harkaitz Canok euskarari ekarritako Ulua
2026 Maiatza
2026 Apirila
Maria Fernanda Ampuero
Enkantea
Samuel Beckett
Beckett euskaraz
Evelyn Waugh
Dickens atsegin zuen gizona
Gassan Kanafani
Gizonak eguzkitan
2026 Martxoa
Antzerkiaren nazioarteko eguna
Miquel Marti i Pol
Poemak euskaraz
Antonio Lobo Antunes
Gauzen ordena naturala
Boris Vian
Aldarri antimilitarista
Izet Sarajlic
Sarajevoko setiokoak
2026 Otsaila
Edorta Matauko itzultzaileak agur