1915-06-10 / 2005-04-05
Saul Bellow
jaio zen duela 111 urte

Bellow, Saul. Estatu Batuetako eleberrigilea (Lachine, Québec, 1915 - Brookline, Massachusetts, 2005). Errusiako judu etorkinen familiakoa zen, eta eleberrietan Estatu Batuetako juduen arazoak ukitu ditu bereziki. Lehen eleberrian (The Dangling Man, 1944) Kafkaren lanen antzeko giroa agertu zuen. Bellow-ri idazle gisa aldaketa handia ekarri zion The Adventures of Augie March (1953) eleberrian Chicagoko bere haurtzaroa kontatzen du. Geroztik plazaratu dituen zenbait lan: Henderson, the Rain King (1959); Herzog (1964), haren eleberririk ezagunena; Mr. Sammler's Planet (1970); Humboldt's Gift (1975); To Jerusalem and Back (1976), bidaia egunkaria; The Dean's December (1981). Egilearen jardun eremua eguneroko bizitzak eskaintzen duen alderdi bitxi eta ez ohizkoa da, eta zoriak hartaraturik beren alderdi iluna aztertzera behartuta aurkitzen diren pertsonaiak aurkezten ditu. Literatur Nobel Saria eman zioten 1977an.
1845-05-17 / 1902-06-10
Jacint Verdaguer
hil zen duela 124 urte

Verdaguer, Jacint. Kataluniar poeta (Folgarolas, Bartzelona, 1845 - Vallvidriera, Bartzelona, 1902). Katalaneraz idatzitako literatura goratzea helburu zuen Renaixença higikundeko idazle nagusietako bat izan zen. Vich-eko apaizgaitegian egin zituen ikasketak eta 1870ean apaiztu zen. Ordurako sariak irabazia zen Bartzelonako Lore Jokoetan. Osasun arazoengatik Bartzelonara joan zen bizitzera 1874an eta Comillas-ko markesen babesa izan zuen. 1875-1877 bitartean Bartzelona-Habana arteko joan-etorria egiten zuen Guipúzcoa itsasontziko kapilau izan ondoren Comillasko markesen jauregiko kapilau izan zen hamasei urtez. 1877an L'Atlàntida poema epikoarekin Lore Jokoetako sari nagusia irabazi zuen. Ondoren idatzi zituen obretan sorterriari zion maitasuna eta erlijio sineste handia islatu zituen: Idil lis i cants místics (1879, Idilioak eta kantu mistikoak), Montserrat (1880), Canigó (1886) -bere obrarik biribilena askoren ustez-, Oda a Barcelona (1883), Caritat (1885, Karitatea) eta Patria (1888, Aberria). Lur Santuetara egin zuen bidaia batetik itzuli zenean Dietari d'un pelegrí a Terra Santa (1889), Jesús infant (1891) eta Nazaret-Betlem (1892) idatzi zituen, eta gogo krisi sakona izan zuen, karitatea egitera eta behartsuei laguntzera eraman zuena. Bizimodu horrek zor handiak ekarri zizkion eta Vicheko apezpikuak Gleva-ko santutegira joateko agindu zion. Santutegian zegoela Roser de tot l'any, Veus del Bon Pastor (1894), eta San Francesc (1895) idatzi zituen. Bartzelonara itzuli zen 1895ean eta artikuluak idatzi zituen El Noticiero Universal egunkarian -gero En defensa propia (1895) liburuan bildu zirenak-; bere jokabidea azaldu eta Vicheko apezpikuari eta Comillasko markesari eraso egin zien haietan. Artikulu horiek zeresan handia sortu zuten herritarren eta politikarien artean; liberalek Verdaguerren alde egin zuten eta kontserbadoreek berriz aurka. 1896an elizako iharduera a divinis galarazi zioten. Garai horietako gorabeherak Flors del Calvari (1895), Santa Eulária (1899) eta Eucarístiques (1904) poesia mistikoetan adierazi zituen. Meza emateko baimena itzuli ziotenean Bartzelonako Belen elizan izan zen apaiz.
Bost arrosa
itzul.: Koldobika Jauregi
Zeruko Argia - 193, 1935
Menpekotasun gozoa
itzul.: Koldobika Jauregi
Euzkadi - 6665, 1934
Maitasun lorea
itzul.: Udalaizpe
Euzkadi - 6575, 1934
Lore artean
itzul.: Udalaizpe
Euzkadi - 6576, 1934
Josu'ren biotzari
itzul.: Koldobika Jauregi
Euzkadi - 6704, 1934
Iru egazkada
itzul.: Koldobika Jauregi
Euzkadi - 6659, 1934
Iru egakada
itzul.: Udalaizpe
Euzkadi - 6575, 1934
Bost arrosa
itzul.: Koldobika Jauregi
Euzkadi - 6677, 1934
Maitasuna
itzul.: Santi
Karmen'go Argia - 25, 1933
Gabon-gabeko lilia
itzul.: Santi
Karmen'go Argia - 13, 1932
Jesusen Biotzari
itzul.: Sabiaga
Irugarrengo Prantzisko'tarra - 203, 1930
Iru egakada
itzul.: Udalaizpe
Jesus'sen Biotzaren Deya - 164, 1930
Seaska abestia
itzul.: Iņaki A.
Jesus'sen Biotzaren Deya - 140, 1928
Ama Neketsua
itzul.: I. Basterrika
Jesus'sen Biotzaren Deya - 112, 1926
Sendi agurgarria
itzul.: Sabiaga
Zeruko Argia - 70, 1924
Ikaslearen iltzea
itzul.: E.
Euzkadi - 2866. VII-14, 1921
1524 / 1580-06-10
Luis de Camoes
hil zen duela 446 urte

Camoe~s, Luis de. Portugaldar olerkaria (Lisboa, 1524 - Lisboa, 1580). Abenturazale amorratua izan zen: Afrikako, Indiako eta Ekialde Urruneko lurraldeetan barrena ibili zen eta neke ugari nozitu zituen bere bizitzan zehar. Camoe~s Portugalgo berpizkundeko poeta handiena izan zen. Os Lusíadas («Lusoren ondorengoak» edo Portugaldarrak, 1572) poema epiko handiak gertakizun haiek ekarri zituen gogora. Hamar kantuk osatzen duten poema honetan, Portugalen historia eta Vasco de Gamaren aurkikuntzak eman zituen ezagutzera Camoe~sek. Berpizkunde garaiko italiar moldeei jarraiki moldatua da poema; obra hau Portugalgo poema nazional bihurtu zen. Soneto, oda, egloga eta elegia ugari idatzi zituen portugesez eta gaztelaniaz. Hiru komedia ere eman zituen argitara.
Berdeak dira zelaiak...
itzul.: Lur erredakzioa
Lur Entziklopedia Tematikoa, 1999
Adiachoak. Barbara zeritzan katibu bati
itzul.: Jose Ignazio Arana
Euskal-Erria - 31, 1894
1958-07-18 / 2023-06-10
Nuccio Ordine
hil zen duela 3 urte

Alferrikakoaren balioa
itzul.: Fernando Rey
Pamiela, 2023
1928-12-12 / 2008-06-10
Txingiz Aitmatov
hil zen duela 18 urte

Jamilia
itzul.: Juan Kruz Igerabide
Elkar, 1994
Lehenengo maisua
itzul.: Jesus Mari Lasa
Elkar, 1991
Branka 7
1902-02-26 / 1991-06-10
Vercors
hil zen duela 35 urte

1925-06-10 / 2015-06-19
James Salter
jaio zen duela 101 urte

1883-06-10 / 1943-02-08
Felix Urabayen
jaio zen duela 143 urte

Auzo madarikatua
itzul.: Aingeru Epaltza
Pamiela, 2025
Ekainak 11: Cesare Pavese Zure bazterrekoak
Ekainak 11: Annie Ernaux Idazketa labana bat da Iru?ean
Ekainak 11: Ernest Hemingway liburutegiaz Edorta Jimenez eta Gorka Arrese berbetan
Ekainak 15: Cesare Pavese Zure bazterrekoak Iru?ean
Bihotzean napalma
Pol Guasch
itzul.: Ibai Sarasua Garcia
Irati Majuelo
Izatearen arintasun jasanezina
Milan Kundera
itzul.: Karlos Cid Abasolo
Aritz Galarraga
Haurdunaldi oharrak
Yoko Ogawa
itzul.: Iker Alvarez
Maialen Sobrino Lopez
Alderantzira zamalka
Mckenzie Wark
itzul.: Danele Sarriugarte
Irati Majuelo
Terraza debekatua
Fatima Mernissi
itzul.: Edurne Lazkano Ibarbia
Amaia Alvarez Uria
Poesia kaiera
Elizabeth Bishop
itzul.: Leire Vargas Nieto
Irati Majuelo
Godoten esperoan
Samuel Beckett
itzul.: Juan Garzia
Aritz Galarraga
Utopiaren belaunaldia
Pepetela
itzul.: I?igo Roque Eguzkitza
Paloma Rodriguez-Mi?ambres
Clevesko Printzesa
Madame de La Fayette
itzul.: Mikel Hoyos Sein
Aritz Galarraga
Barazkijalea
Han Kang
itzul.: Gema Lopez Las Heras
Maialen Sobrino Lopez
2026 Ekaina
Allen Ginsberg idazlearen jaiotzaren mendeurrenean Harkaitz Canok euskarari ekarritako Ulua
2026 Maiatza
2026 Apirila
Maria Fernanda Ampuero
Enkantea
Samuel Beckett
Beckett euskaraz
Evelyn Waugh
Dickens atsegin zuen gizona
Gassan Kanafani
Gizonak eguzkitan
2026 Martxoa
Antzerkiaren nazioarteko eguna
Miquel Marti i Pol
Poemak euskaraz
Antonio Lobo Antunes
Gauzen ordena naturala
Boris Vian
Aldarri antimilitarista
Izet Sarajlic
Sarajevoko setiokoak
2026 Otsaila
Edorta Matauko itzultzaileak agur
Martha Gelhorn
Pazko bezperako gaua
2026 Urtarrila
Rafael Dieste
Intxixuen artxibotik
Juan Rulfo
Pedro P?ramo/Lautada sutan
Gustavo Pereira
Venezuelako hitzak
2025 Abendua
Susa literatura argitaletxea Durangoko liburu azokan
2025 Azaroa
Villiers de L'Isle-Adam
Esperantzaren tortura
2025 Urria
Angela Figuera
Aingeruen zuzenbidea