1928-11-03 / 2015-11-27
Xosé Neira Vilas
jaio zen duela 98 urte

Neira Vilas, Xose. Galiziar idazlea (Gres, Pontevedra, 1928). 1949an Buenos Airesa joan zen, eta handik La Habanara 1960an. Emigrazioaren gorabeherak eta gaztaroko oroimenak dira Xose Neira Vilas-en lanetan gai nagusiak. Lan garrantzizkoenak: Memorias dun neno labrego, Camiño bretemoso, Remuiño de sombras, Galegos no Golfo de Mexico (1980).
Mutiko baserritar baten oroitzapenak
itzul.: Andres Urrutia
Labayru, 1988
Galburua 5
Ni naz...
itzul.: Andres Urrutia
Idatz & Mintz-12, 1986
1887-02-03 / 1914-11-03
Georg Trakl
hil zen duela 112 urte

Trakl, Georg. Poeta austriarra (Salzburgo, 1887 - Krakovia, 1914). Farmazia ikasketak egin zituen. 1914an gerran parte hartu zuen botikari gisa. Gerrak eragin handia egin zion eta han ikusi zituen krudelkerien ondorioz, buruko gaitz batek jota erietxe militarrean sartu zuten. Droga gehiegi hartuta pozoiturik hil zen. Traklen lana laburra baina trinkoa da. Samurtasunaren nostalgia lehertzear den ekaitzaren etorrerarekin lotzen du eta etengabea da berarengan gaizkiaren obsesioa. Estilo zakarra eta bizia du oso, irudi bitxiez josia; koloreek, errealitatearekin batere zerikusirik ez dutenek, zentzu sinbolikoa dute eta bere pentsamendua alegoria hertsien bidez ematen du. Rimbaud, Baudelaire eta sinbolista frantsesen eragina nabaria da bere lanetan. Haren obra aipagarri batzuk: Totengan (1906, Arimen eguna), Fata Morgana (1906), Aus goldenem Kelch (1939). Gedichte (1913, Olerkiak), eta Sebastian im Traum (1915, Sebastian ametsetan).
Grodek
itzul.: Harkaitz Cano
Literatura Unibertsala – Batxilergoa, 2000
EIZIE-Erein
1901-11-03 / 1976-11-23
Andre Malraux
jaio zen duela 125 urte

Malraux, André. Frantes idazle eta politikaria (Paris, 1901 - Créteil, 1976). Indotxinan izan zen hango arkeologia aztertzeko asmoz eta geroago Txinara joan zen. Txinan harremanak izan zituen komunistekin; Txinako iraultzaren garaikoak ditu Les conquérants (1928, Konkistatzaileak) eta La condition humaine (1933, Giza izatea) eleberriak eta La tentation de l'Occident (1926, Mendebalaren tentazioa) saiakerak. 1935ean Alemaniara joan zen, Giderekin batera, eta nazien giroa ezagutu zuen han. Malraux-ek Dimitrov buruzagi komunistaren alde jokatu zuen garai hartan. Bidaia hartatik atera zuen Le temps du mépris (1935, Mespretxurako sasoia) eleberrirako gaia. Handik urtebetera, Espainiako Gerra Zibila hasi eta, Errepublikaren aldeko Nazioarteko Brigadetan izena eman zuen. 1937an zauritua izan zen, eta urte hartan bertan, L'espoir (Itxaropena) eman zuen argitara; filme bat ere egin zuen garai hartako gertakarietan oinarriturik. Bigarren Mundu Gerran De Gaulleren aldean egon zen, Frantziako erresistentzian. Gerra hartako bizikizunek eman zioten Les noyers de l'Altenburg (1943, Altenburg-ko intxaurrondoak) eleberrirako oinarria. Gerra bukatu eta, De Gaulle jeneralaren propaganda idazkari izan zen, eta kulturako ministro 1958tik aurrera. Garai hartan estetikari eta artearen filosofiari buruzko lanak idatzi zituen: Psychologie de l'art (1947-50, Artearen psikologia), Les voix du silence (1951, Isiltasunaren ahotsak), Le musée imaginaire de la sculpture mondiale (1951, Munduko eskulturen alegiazko museoa), La métamorphose des dieux (1958, Jainko itxuraldaketa). 1967an, Antimémoires (1967) izeneko oroitzapen liburua eman zuen argitara.
Esperantza
itzul.: Karlos Zabala
Alberdania-Elkar, 2008
Literatura Unibertsala 136
Giza izatea
itzul.: Lur erredakzioa
Lur Entziklopedia Tematikoa, 1999
1897-03-24 / 1957-11-03
Wilhelm Reich
hil zen duela 69 urte

Hitlertarrak zintzilikatu zenituen
itzul.: Aitor Arana
Hotsizki - 2, 1985
Ezin duzu imajinatu
itzul.: Aitor Arana
Hotsizki - 2, 1985
1981103 / ...
Leila Slimani

Kantu leuna
itzul.: Nahia Zubeldia
Alberdania, 2026
Azaroak 05: Kamala Das eta Jorge Luis Borges Munduko Poesia Kaierak bilduman
Azaroak 17: Anne Sexton poema irakurraldia Azpeitian
Zazpigarren gizona
John Berger / Jean Mohr
itzul.: I?igo Roque Eguzkitza
Peru Iparragirre
Ehulearen hilobia
Seumas O'Kelly
itzul.: Unai Elorriaga
Nagore Fernandez
Termita
Garazi Albizua
itzul.: Bego Montorio
Maialen Sobrino Lopez
Ehulearen hilobia
Seumas O'Kelly
itzul.: Unai Elorriaga
Ibon Ega?a
Emakume oinutsa
Scholastique Mukasonga
itzul.: Miren Agur Meabe
Ainhoa Aldazabal Gallastegui
Odisea
Homero
itzul.: Matias Mugika
Aritz Galarraga
Barazkijalea
Han Kang
itzul.: Gema Lopez Las Heras
Jon Martin-Etxebeste
Zure bazterrekoak
Cesare Pavese
itzul.: Jon Alonso
Asier Urkiza
Termita
Garazi Albizua
itzul.: Bego Montorio
Nagore Fernandez
Argazkiaren erabilera
Annie Ernaux
itzul.: Leire Lakasta
Maialen Sobrino Lopez
2026 Urria
Mongo Beti
Negrotasunaren hiztegia
Flaubert / Stevenson
Eleberriak atalka
2026 Iraila
Joaquim Machado de Assis
Brasilgo narratiba
Alejandra Pizarnik
Poemak euskaraz
Manuel Curros Enriquez
Jostirudi Jainkotarra
Agostinho Neto
Agostinho Netoren poemak
Stephane Mallarme
Mallarme euskaraz
2026 Abuztua
Rene Depestre
Depestrek 100 urte
Andrei Platonov
Eguzkia sartalderantz
Federico Garcia Lorca
Poeta isilarazia
Mazisi Kunene
Ahotsaren indarra
Maria Aur?lia Capmany
Gutun lotsagabea
2026 Uztaila
Nathalie Handal
Nathalie Handalen ahotsa
Mikhail Lermontov
Lermontov euskaraz
Henri Calet
Danbor hotsik gabeko abertzaletasuna
2026 Ekaina
Ellen Kuzwayo
Soweton kondatuak
Allen Ginsberg idazlearen jaiotzaren mendeurrenean Harkaitz Canok euskarari ekarritako Ulua
2026 Maiatza
2026 Apirila
Maria Fernanda Ampuero
Enkantea
Samuel Beckett
Beckett euskaraz
Evelyn Waugh
Dickens atsegin zuen gizona
Gassan Kanafani
Gizonak eguzkitan
2026 Martxoa
Antzerkiaren nazioarteko eguna
Miquel Marti i Pol
Poemak euskaraz
Antonio Lobo Antunes
Gauzen ordena naturala
Boris Vian
Aldarri antimilitarista
Izet Sarajlic
Sarajevoko setiokoak
2026 Otsaila
Edorta Matauko itzultzaileak agur