euskarari ekarriak

1.481 idazle / 3.864 idazlan

  A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z  

Azken kritikak

1934-05-03 / 2013-05-23

Georges Moustaki

hil zen duela 9 urte

[Idazleari buruzko informazioa]

Hamabi kantu

itzul.: Koldo Izagirre

armiarma.eus, 2013

Ohekide zaidan dama

itzul.: Andoni Lekuona

Eizie, 2002

Itzulpen antologia III

Bihotz zaurituakiko gizona

Akademia Sekretuaren Egutegia, 1985

1828-03-20 / 1906-05-23

Henrik Ibsen

hil zen duela 116 urte

Ibsen, Henrik. Eleberrigile eta antzerkigile norvegiarra, drama errealista modernoaren sortzailea (Skien, 1828 - Christiania, 1906). 1830ean ondasun guztiak galdu zituen merkatari baten semea zen eta haurtzaroa eta gaztaroa gogorrak izan zituen. Egoera horretatik ihes egiteko, Ibsen era askotako liburuak irakurtzen hasi zen. Haurtzaroko hiriak eta ahaideak hartu zituen oinarri anitz obratako giroa eta pertsonaiak taxutzerakoan. Botika batean hasi zen lanean hamabost urte zituela, eta 1848an, Europako iraultza giroan murgilduta, lehen satirak idazten hasi zen hiriko burgesen aurka. 1850ean idatzi zuen, ezizenez, Catilina bere lehen drama, eta urte horretan bertan jo zuen Christianiara (egungo Oslora) bertako antzerki eskolan ikasteko. Urte berean, Andhrimner izeneko egunkari satirikoan hasi zen idazten, eta beste drama bat prestatu zuen, orduan, arrakastarik izan ez bazuen ere: Kjaempehøjen (Hilobia). 1851tik aurrera Norvegiako antzerki giroan sartu zen osorik, eta 1856an aurkeztu zuen ospe handiko lehen komedia Solhoug-eko jaia eta Olaf Liljekrans izeneko lana 1857an. Hurrengo obrak (1858, Helgelandeko bikingoak; 1862, Amodiozko komedia, eta 1863, Erregenahiak) aurrekoak baino hobeak ziren. 1864an Norvegia uztea erabaki zuen, estatuak eman zion diru-laguntza batez baliatuta. Norvegiatik kanpo bizi izan zen hurrengo hogeita zazpi urtean, Erroman, Dresden-en eta Munich-en, batez ere. Italian idatzi zituen hurrengo bi dramek (1866, Brand, eta 1867, Peer Gynt) Eskandinaviaren gainbeherak sortutako etsipenezko giroa aurkezten dute. Ibsenen obra kutuna izan zen Peer Gynt. Erroman idatzitako Zesar eta Galilearra (1873) polemikaz beteriko obraren ondoren, Munich-en bizi izan zen eta gizarteko egunoroko arazoez kezka azaldu zuen bere lanetan, Alemaniako giro erradikalagoaren ildotik. Kapitalismo berriaren zuzentasun eza salatu zuen Gizartearen oinarriak (1877) obran; emakumeen egoera azaldu zuen Panpinen etxea (1879) draman, istilu bizia sortarazita; ohiturak sortutako etsipena gogor kritikatu zuen Mamuak (1881) draman, eta zapalkuntzaren aurkako pertsonaia aurkeztu zuen Herriaren etsaia (1882) draman. "Arazoak aurkeztea dagokit niri, ez irtenbideak ematea", zioen Ibsenek, eta bide horretan jarraitu zuen, azken urteetako obretan, gizarte mailako gatazkak azaltzen, gizabanakoaren barne-arazoek eta biziaren aurreko ikuspegi ezkorrak leku berezia hartu zuten arren: Basa Ahatea (1884), Rosmersholm (1886), Hedda Gabler (1890), Solness etxegilea (1892), Eyolf txikia (1894), John Gabriel Borkman (1896). Apoplegiaz hil zen. Ibsen izan zen, zalantzarik gabe, drama modernoaren sortzailea; gutxik bezala menderatu zituen antzerki teknikak, gutxik bezala aurkeztu zuen pertsonaien psikologia, eta, sinbolismo joko aberatsen bidez, maisutasun handiz murgilarazi zuen antzerki ikuslea giza errealitatea eta ilusioak nahasten diren ur ilun sakonetan.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Mamuak

itzul.: Antonio M. Labayen

, ????

Andere etxea

itzul.: Jose Agirre Lizarribar

Egan, 1980

1561-07-11 / 1627-05-23

Luis de Gongora

hil zen duela 395 urte

Góngora y Argote, Luis de. Espainiar idazlea (Cordoba, 1561 - Cordoba, 1627). Salamancan zuzenbide ikasketak egin zituen, eta apaiztu bazen ere, ez bide zituen apaizari dagozkion betebeharrak behar bezala bete, Cordobako gotzainak kargu hartu zionerako (1587). XVI. mendearen bukaera aldera Espainiako zenbait hiritan hara hona ibili zen kabildoak hala aginduta. Garai hartan sortu zen bere etsaigorik handiena, Quevedorena, hain zuzen, geroago kulteranismoaren eta kontzeptismoaren arteko borroka ekarri zuena. 1617an Madrila joan eta erregeak eta handikiek babestu bazuten ere, beti pobrezian bizi izan zen, jokorako zuen zaletasuna zela eta. 1627an, Felipe IV.arekin Aragoin zebilela, gaixotu eta Cordobara itzuli eta han hil zen. Romances, erlijiozko, satiriko, zalduneriako eta maitasunezko gaiak oinarri dituen obra idatzi zuen; 121 letrilla eta beste obra labur batzuk, 167 soneto, etab. Baina Góngoraren muina bi poema luze garrantzizkoetan dago: Fábula de Polifemo y Galatea (1613) eta Soledades (1614). Obra horretan, lehen aldiz Espainian, poesiari berari buruzko hausnarketa agertzen da. Hizkuntza trinko zail baten bidez musikaltasun handia lortzen du. Soledades da Góngoraren maisu lana. Erabiltzen zituen metafora, metonimia, hitz joko, sinekdoke, hiperbaton eta neologismoek obra guztiz hertsia bideratzen dute, eta poesiaren edertasun formala areagotzen. Góngoraren herri olerkien zabalkunde handia gorabehera, idazlan jasoenen eragina XIX. mende bukaera (sinbolistak) eta XX.aren hasiera arte (27ko belaunaldia) ez zen gauzatu. Góngora da, Quevedorekin batera, Espainiako Urrezko mendean idazle nagusia.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Sonetoa

itzul.: Gerardo Markuleta

Zintzhilik-6, 1991

1908-01-31 / 1992-05-23

Atahualpa Yupanki

hil zen duela 30 urte

[Idazleari buruzko informazioa]

Gurdi ardatzik

itzul.: ?

Dantzari - 12, 1968

1905-02-07 / 1940-05-23

Paul Nizan

hil zen duela 82 urte

[Idazleari buruzko informazioa]

Aden Arabie

itzul.: Koldo Izagirre

armiarma.eus, 2015

1842-01-26 / 1908-05-23

Francois Coppee

hil zen duela 114 urte

[Idazleari buruzko informazioa]

Txorien eriotza

itzul.: Dirauket

Olerti, 1960

1898-05-23 / 1989-10-15

Scott O’Dell

jaio zen duela 124 urte

[Idazleari buruzko informazioa]

Traizio gorena

itzul.: Mikel Elorza

armiarma.eus, 2014

Izurde urdinen uhartea

itzul.: Mikel Atxaga

Itzulpen Antologia III - EIZIE, 2002

1865-11-27 / 1896-05-23

Jose Asuncion Silva

hil zen duela 126 urte

[Idazleari buruzko informazioa]

Illak

itzul.: Santi Onaindia

Olerti, 1968

Doniane-zurak

itzul.: Lino Akesolo

Olerti, 1967

1886-05-23 / 1941-04-08

Max Herrmann-Neisse

jaio zen duela 136 urte

[Idazleari buruzko informazioa]

Ispilua

itzul.: Eduardo Gil Bera

Ezabatuak, 1995

Pamiela

Gauazko topaketa

itzul.: Eduardo Gil Bera

Ezabatuak, 1995

Pamiela

1799-05-23 / 1845-05-03

Thomas Hood

jaio zen duela 223 urte

[Idazleari buruzko informazioa]

Ill-oge ondoan

itzul.: L. Arteaga

Karmel, 1979

Enaz aztuko, enaz aztuko

itzul.: Ibai-gane

Euzkadi - 6596, 1934

Hitzorduak

Maiatzak 24: Virginie Despentesen King Kong teoria Aurizberrin

Maiatzak 24: Annie Ernaux Gertakizuna Zaraitzuko irakurle taldean

Azken kritikak

Austerlitz
W.G. Sebald

itzul.: Idoia Santamaria
Irati Majuelo

31 ipuin
Anton Txekhov

itzul.: Iker Santxo Insausti
Pello Zupiria

Beirazko kanpaia
Sylvia Plath

itzul.: Garazi Arrula
Irati Majuelo

Landa aldeko neskak
Edna O'Brien

itzul.: Gema Lopez Las Heras
Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Infinitua ihi batean
Irene Vallejo

itzul.: Fernando Rey
Paloma Rodriguez-Miñambres

Jainkoaren seme
Cormac McCarthy

itzul.: Juan Mari Mendizabal
Asier Urkiza

Barrenetik zulatzen zaitut. 8 ahots itsasertzetik
Askoren artean

itzul.: Askoren artean
Nagore Fernandez

Ulises
James Joyce

itzul.: Xabier Olarra
Jose Luis Padron

Beirazko kanpaia
Sylvia Plath

itzul.: Garazi Arrula
Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Infinitua ihi batean
Irene Vallejo

itzul.: Fernando Rey
Hasier Rekondo

Azken sarrerak

2022 Maiatza

Gabriel Ferrater poetaren mendeurrena

2022 Apirila

Gabriel Ferrater
Poesia kaiera

Thornton Wilder
San Luis Reyren zubia

Robert Musil / Roland Topor
Seriotik umorera

William Butler Yeats
Munduko Poesia Kaierak

Walt Whitman
Munduko Poesia Kaierak

Allen Ginsberg
Ulua

2022 Martxoa

Peter Sellars
Antzerkiaren Nazioarteko Eguna

Derek Walcott
Bi poema

Renat Nelli
Hainbat poema

Carlos Casares/Josep Pla
Urteurren periferikoak

Pier Paolo Pasolini
Literatur lanak

Beppe Fenoglio/Dino Campana
Italiako ahaireak

2022 Otsaila

Vercors
Itsasoaren isiltasuna

Audre Lorde/Toni Morrison
Testuak

Wislawa Szymborska
Poemak eta hitzaldia

Hainbat egile
Bost poema

Lou Reed
Oparia

2022 Urtarrila

Moliere
Petan Mihiku

2021 Abendua

bell hooks
Feminismoa denon kontua da

Baudelairek idatzi eta Lauaxetak euskaratutako Odol iturrija IbonRG-ren ahotsean

Peter Handke, errezitalean

2021 Azaroa

Neil Young
Bederatzi kantu

Nancy Fraser
Kapitalaren lantegi ezkutuak

2021 Urria

Saint-John Perse
Poesia kaiera

Alda Merini
Poesia kaiera

Virginie Despentes
Gorputz iraultzaile baten sorkuntza

2021 Iraila

Jaroslav Seifert
14 poema

Alfonso Sastre
Antzerki lanak

Katharine S. Prichard
Ihesaldia

[Sarrera guztiak ikusi]