Fuentes, Carlos. Idazle mexikarra (Mexiko, 1928 - Mexiko 2012). Gaztetan aldizkari politikoetan idatzi zuen, eta ondoren eleberriak idazten hasi zen. La región más transparente (1958, Eskualde gardenena) eleberrian gaurko Mexikoko gizartea zorrotz kritikatu zuen. La muerte de Artemio Cruz (1962, Artemio Cruzen heriotza) idazlanean iraultzaile izandako batek hiltzera doanean, egindako aitorkizunak azaltzen ditu teknika berritzaile batez. Hurrengo eleberrietan bezala (Zona sagrada, 1967, Ingurune sakratua) barne bakarrizketa ugari erabiltzen du idazleak. 1967an Cambio de piel (Azal berritzea) argitaratu zuen, segurasko haren eleberririk berritzaileena. Fuentesenak dira baita ere: Terra Nostra (1975), La cabeza de la hidra (1978, Hidraren burua), eta Gringo Viejo (1985, Gringo Zaharra). Ipuin bildumak ere idatzi ditu, sarri fantasiazko gaia hartuta Los días enmascarados, esaterako (1954, Egun mozorrotuak), edo Aura (1962) eta Cantar de ciegos (1964, Itsuen kantua). Gaur egungo mexikar idazle nagusietako bat da.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Ritsos, Yannis. Poeta greziarra (Monembasia, Peloponeso, 1909 - Atenas, 1990). Maiakovski-ren futurismotik abiatu zen, Traktorea obraz (1934). 1936tik aurrera bide argiagoak aukeratu zituen konpromezuzko literatura bati ekiteko. Komunista zen, eta nazien aurkako erresistentzian eta Greziako gerra zibilean esku hartu zuen, eta kartzelan eta erbestean egon zen luzaroan. Obra nagusiak: Nire arrebaren kantua (1937), Metaxas-en diktadurapean askatasunaren aldeko kantu bihurtu zena, Proba (1943), Sonata ilargiaren argitan (1956) eta Greziako mitologiako pertsonaietan oinarrituriko obrak: Oreste (1963). 1977an Lenin saria eman zioten.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Kierkegaard, Sören. Filosofo eta idazle daniarra (Kopenage, 1813 - Kopenage, 1855). XIX. mendeko filosofo existentzialista nagusia. Erlijio giroan hazi zen. 1841ean doktoretza tesia egin zuen Ironiaren kontzeptua gaiaz, Kopenageko Teologia fakultatean. Regina Olsenekin izan zuen amodio galduak, eta eliza luterotarrarekin izan zituen eztabaidek eragin handia izan zuten bere bizitzan. Hegelen filosofia objetiboaren kontra borroka egin zuen. Izan ere, Kierkegaardentzat egia subjetiboa da eta hiru alderdi ditu: estetikoa, etikoa eta erlijiozkoa, eta hiru horien artean aukeratu beharra dago. Fedea Jainkoarekiko harreman pertsonala da eta harreman horretatik sortzen da estuasuna. Kierkegaardenak dira, besteak beste: Bata ala bestea (1843), Ikara eta dardara (1843), Estuasunaren kontzeptua (1844), Filosofia zatiak (1844), Maitasunaren obrak (1847), Eritasun hilkorra (1848), Kristautasun ariketa (1850). Kierkegaard ezagutzeko garrantzi handikoak dira haren Egunerokoak. Kierkegaarden eragina lehenago ikusi zen literaturan filosofian baino, eta batez ere XIX. mendearen hondar urteetan Eskandinaviako literaturan (Ibsen eta Strinberg) eta alemanezkoan XX. mendean (Kafka eta Mann).

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Dostoievski, Fiodor Mikhailovitx. Nobelagile errusiarra (Mosku, 1821 - San Petersburgo, 1881). Aita sendagilea zuen, eta ama oso gaztea zela hil zitzaion. San Petersburgon ikasle zegoela jakin zuen etxeko laborariek berek hil zutela aita bere gogorkeriagatik. Albiste horrek ekarri zion lehen epilepsia aldia (1838). Ofizial militar bihurtu zen 1843an, baina bere kargua utzi zuen ondoko urtean. 1844an idatzi zuen Gizagaixoak (1846an argitara emana), bere lehen eleberria. Gogolen eragin handia duen eleberri horrek arrakasta handia izan zuen. Liburu horretan agertu zen, halaber, Dostoievskik bere lan guztietan zapalduen alde erakutsi zuen errukia. 1846an Bikia, Bihotz ahula, Gau zuriak eta beste kontakizun batzuk idatzi zituen. 1847tik aurrera gazte liberalen taldean ibili zen. 1849an talde hartako guztiak preso hartu eta hiltzera kondenatu zituzten. Fusilatu behar zuten momentuan iritsi zen Dostoievskirentzat barkamena agintzen zuen ordena. Siberiara eraman zuten; bertan Biblia beste libururik ez zuen izan eta, erlijio krisi baten ondoren, fededun bihurtu zen. 1853an atera zuten Siberiatik. Omskeko presondegiko pasadizoak Hilen etxeko oroitzapenak (1861) eleberrian kontatu zituen. Tver hirian eduki zuten urteetan epilepsiak sarritan jo zuen. 1859an San Petersburgora itzuli ahal izan zuen eta Stepantxikovo herria eta bertako biztanleak eleberria argitaratu zuen. 1860an mendebalzaleen eta eslabiarzaleen arteko eztabaidetan hartu zuen parte; bi joeren artean jarri zen bera. 1864an Lurpeko oroitzapenak obra filosofiko mistikoa argitaratu zuen. Liburu horrek argitzen du Dostoievskiren nortasuna eta agerian uzten du egileak gizonaz zuen ikuspegi bikoitza (azaleko kontzienteak askatasun egarri dagoen subkonzientea ezkutatzen du). 1866an erruki guztia jalki zuen Umilduak eta irainduak (1861ean idatzia) obraren ondoren, Krimena eta Zigorra, Jokalaria eleberri handiak argitaratu zituen. 1867an, eri eta zorrez beterik, Alemania eta Italia aldera jo zuen. Jokalari porrokatua izaki, zeukan diru apurra ahitu zuen jokoan. 1868an Ergela eleberria agertu zen, 1870ean Senar hilezkorra eta 1871n Deabruak hartuak. San Petersburgora itzuli ondoren Dnievnik pisatelia (1873-1881, Idazle baten egunerokoa) kontakizun bilduma hasi zen idazten. Bertan ipuinak eta artikuluak aurkeztu zituen. 1880an Karamazov anaiak eleberria eman zuen argitara. Azken eleberri hau zen, beste guztien artean, onena bere irudiko. Dostoievskik gizonaren bihotzaren zoko ilunenetan zegoena kanporatzen asmatu zuen; psikologia azaltzeko erakutsi zuen trebetasunak, une distiratsu zenbaitekin batera, XX. mendeko eleberrigintzan eragin sakona izan du.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]