Queneau, Raymond. Idazle frantsesa (Le Havre, 1903 - Paris, 1976). Filosofia ikasketak egin zituen. 1924tik 1929ra higikunde surrealistan parte hartu zuen. 1945ean L'Encyclopédie de la Pléiade sortu zuen, eta hogeita hamar urtez izan zen entziklopedia horren zuzendari. 1951n Goncourt Akademiako kide izendatu zuten. 1960an lagun batzuekin batera Ouvroir de Littérature Potentielle (OuLiPo) sortu zuen, olerkirako eta eleberrirako egitura berriak sortzeko asmoz. Kontalari bikaina izan zen, irudimen handikoa. Queneau-ren estiloak umorea, ironia eta hizkuntzaren sena ditu ezaugarri; matematikaren bidetik sarritan, literatura hizkuntza etengabe jarri zuen kolokan parodiaren bidez, hitz-jokoak, ahozko hizkera eta argota erabiliz eta asmakizun fonetikoak eginez. Zinemazalea zen eta 1952tik 1960 arte film askotarako testuak idatzi zituen, René Clémenten Monsieur Ripois, Luis Buñuelen La Mort en ce jardin eta Jean Hermanen Le Dimanche de la vie filmenak besteak beste. Idazlanak. Eleberria: Le Chiendent (1933); Chêne et chien (1937), neurtitzetan idatzitako eleberria; Odile (1937); Les enfants du limon (1938); Pierrot mon ami (1942); Loin de Rueil (1944); Zazie dans le métro (1959), arrakasta handia izan zuen liburua, Louis Mallek 1960an zinemarako egokitu zuena; Les fleurs bleues (1965); Le Vol d'Icare (1968). Olerkia: Petite cosmogonie portative (1950); Le chien à la mandoline (1958); Cent mille milliards de poèmes (1960); Morale élémentaire (1975). Bestelakoak: Exercices de style (1947), gertakizun bat 99 era desberdinez kontatzen duen liburua; Le Voyage en Grèce (1973) aldizkarietan argitaratutako artikuluak biltzen dituena.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Xolokhov, Mikhail Alexandrovitx. Errusiar idazlea (Kruzhilin, Rostov, 1905 - Vechenskaïa, 1984). Don ibaiaren arroan bizi izan zen, kosakoen artean, eta horrek izan zuen eraginik bere obran. Gazte-gaztetan alderdi komunistako kide egin zen eta kosako zurien aurkako borrokan parte hartu zuen. 1925ean argitaratu zuen lehen liburua, Don ibaiko ipuiak, Tolstoiren errealismoaren eta kosakoen folklorearen eragina zuen epopeia. Bere liburuetan Sobiet Batasuneko historiako gertakizun nagusi batzuk kontatu zituen modu epikoan. Sobiet Goreneko kide izan zen, eta estalinismoaren kultura irizpideak aldeztu zituen. Stalin eta Lenin sariak jaso zituen eta 1965ean Literaturako Nobel saria. Idazlanak: Don lasaia (1928-1940), lau liburukitan argitaratutako eleberria; Lur landuak (1932-1956), Aberriaren alde borrokatu ziren (1943-1970), Gizon baten patua (1956-1957).

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Auden, Wystan Hugh. Poeta eta antzerkigilea (York, 1907 - Viena, 1973). Jaiotzez britainiarra, Estatu Batuetan literatura irakasle egon eta 1946an amerikar hiritartasuna hartu zuen. Espainiako gerra zibilean esku hartu zuen Errepublikaren alde. Thomas Mannen alabarekin ezkondua (1938). Oxforden poesia irakasle izan zen (1956). Audenen lan poetikoa 30. hamarkadako ingeles errealismoan kokatzen da, Eliot oinarri hartu eta erradikalizazio kritikoaren zentzuan gainditzen duen higikundearen barne. Kierkegaarden eragina erakusten du lau poema luzeetan: New Year Letter edo The Double Man (1941), For the Time Being (1944), The Age of Anxiety (1947), Nones (1951). Geroko lanetan, The Shield of Achilles (1955) eta Homage to Clio (1960) hitz jokoetan aberats ageri dira. Ch. Isherwood-ekin batera hiru antzerki lan burutu zituen: The Dog Beneath the Skin (1935), The Ascent of F 6 (1936) eta On the Frontier (1938). Kritika eta saioaren alorra ere landu zuen: The Dyer's Hand (1963).

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Nin, Anaïs. Estatu Batuetako idazlea (Neuilly, 1903 - Los Angeles, 1977). Joaquín Nin espainiar musikagilearen alaba zen; Estatu Batuetan eta Europan bizi izan zen giro kosmopolitan. Artista eta idazle asko izan zituen adiskide: H. D. Lawrence, Henry Miller eta Antonin Artaud, besteak beste. Psikoanalisiaren, erotismoaren eta surrealismoaren eragina nabarmena da haren idazlanetan. Liburuak: saiakera bat (1932, D. H. Lawrence, An unprofessional Study); Henry Miller-en Kantzer tropikoa eleberriaren aitzin solasa; hitz lauzko olerki bat, The House of Incest (1936, Intzestoaren etxea); eleberriak: Winter of Artifice (1939, Artifizioaren negua), Ladders to Fire (1946, Eskalerak sutarantz), A Spy in the House of Love (1954, Espioi bat maitasunaren etxean), Novel of the Future (1969, Etorkizuneko eleberria), eta ipuin liburu bat, Cities of the Interior (1959, Barne hiriak). Baina bizitza osoan zehar idatzi zuen Journals (1931-1971, Egunkariak) da haren idazlan nagusia, 15.000 orrialdetik gora dituena eta pertsonaia ospetsu askoren bizitzako xehetasunak agertzen dituena.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Zorrilla y Moral, José. Espainiar idazlea (Valladolid, 1817 - Madril, 1893). Zuzenbide ikasketak hasi zituen, baina utzi egin zituen literaturari ekiteko. Zorrillaren elezahar giroko erromantizismoak eta neurtzeko modu erraz musikadunak arrakasta handia izan zuten. 1851-1854. urte bitartean Parisen eta Londresen bizi izan zen; handik Mexikora joan zen eta hamabi urtez han izan zuen bizilekua. Obra ugaria du, eta bi jenero landu zituen batez ere: olerkigintza eta antzerkia. Harenak dira, besteak beste: Cantos del trovador (1840, Trobadorearen kantuak), Granada (1852), eta La leyenda del Cid (1882, Cid-en elezaharra) olerki bildumak. Antzerkilan asko neurtitzetan ondu zituen, eta elezaharretako gaiak eta historikoak landu zituen. Horietako batzuk dira: El zapatero y el rey (1840, Zapatagina eta erregea), Pedro Ankerrari buruzkoa; Don Juan Tenorio (1844), Zorrillaren lanik entzutetsuena, eta Traidor, inconfeso y mártir (1849), Sebastian erregeari buruzko elezaharra. 1882an oroitzapen liburu bat argitaratu zuen, Recuerdos de tiempo viejo (Garai zaharren oroitzapenak) izenburupean.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Newman, John Henry. Ingalaterrako teologo eta idazlea (Londres, 1801 - Edgbaston, 1890). Oxforden egin zituen ikasketak. Estatuak eliza anglikanoan zuen eraginari uko egiten zion Oxford higikundearen sortzaileetako bat izan zen. 1845ean katoliko egin zen. Dublingo unibertsitate katolikoko zuzendari (1851-1858), eta Rambler aldizkari katolikoko lankideetako bat izan zen. 1879an kardinale izendatu zuten. Idazlan nagusiak: Tracts for the times (1833-1846), Loss and Gain (1848), The Idea of a University (1852), Apologia pro vita sua (1864), Prophetical Office of the Church (1837), Lectures on the Doctrine of Justification (1838), An Essay on the Development of Christian Doctrine (1845).

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]