Pasternak, Boris Leonidovitx. Eleberrigilea eta poeta errusiarra (Mosku, 1890 - Peredelkino, Moskutik hurbil, 1960). Mosku eta Marburgoko unibertsitateetan egin zituen ikasketak. 1913an argitaratu zuen lehen poema bilduma, futurismoaren eraginpean. Oso ospetsua egin zen 1922an argitaratu zuen Sestra moya zhizn (Bizitza nire ahizpa) poema bildumari esker. Iraultzan inspiraturiko poema batzuk idatzi ondoren, 1931n autobiografia bat idatzi zuen prosaz, Okhrannaya gramota (Igaro-agiria). Poema oso gutxi argitaratu zuen 1935. urtetik aurrera, ez baitzegoen ados sobietar poesia ofizialarekin; atzerriko idazleen obrak itzultzen ihardun zuen, Shakespeare-renak, nagusiki. 1957an, Doktor Zhivago eleberria argitaratu zuen Italian, Errusian debekatu egin baitzioten. 1958an Literaturako Nobel saria irabazi zuen, baina sobietar agintariek sariari uko egitera behartu zuten. Azken urteak artisten kolonia batean eman zituen, Moskutik gertu.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Voltaire, François Marie Arouet. Idazle frantsesa (Paris, 1694 - Paris, 1778). Erdi mailako burges familia batean sortu zen. Lege ikasketak egiten hasi zen aitaren aginduz, baina alde batera utzi zituen idazteari ekiteko, eta bere burua giro libertinoetan ezagutarazi zuen. 1717an La Bastilleko kartzelan sartu zuten Orlèans-ko Felipe erregeordea eta haren gobernua bertsotan laidoztatzeagatik. 11 hilabeteko kartzelaldi hartan La Henriade poema epikoa idatzi zuen, eta Voltaire izena erabiltzen hasi zen. 1718an, kartzelatik atera berritan, Edipo antzezarazi zuen, bere tragedia sail luzean lehena, eta arrakasta handia lortu zuen. 1720an inoiz alboratuko ez zituen negozioak egiten hasi zen (inbertsioak, espekulazioak, maileguak, etab.), eta modu horretara bizitzan zehar dirutza handia bildu zuen. 1926an familia nobleko gizaseme batekin izandako liskarraren ondorioz berriro La Bastillera eraman zuten eta handik Ingalaterrara joateko utzi zuten irteten. Ingalaterran eman zituen hiru urteetan idazle eta filosofoak ezagutu zituen (Pope, Swift, Gay, Locke) eta erregimen liberalarekiko miresmena sortu zitzaion. Frantziara itzultzeko baimena lorturik, genero desberdineko obrak argitaratu zituen: Shakespeare-ren eragina zuten zenbait antzerki --Brutus (1730), Zaïre (1731)--, "konkisten eromena" kritikatzen zuen Histoire de Charles XII (1731), kristautasunaren dogmen kritika (Epître a Uranie, (1733), etab. Frantziako erakundeen eta ohituren satira batek, Gutun filosofikoak (1734) sortu zuen eskandaluagatik, Madame de Châtelet bere amorantearen Lorraineko gazteluan babesa hartu behar izan zuen; han igarotako urteetan (1734-1749) tragedia berri asko idatzi zituen Zesarren heriotza (1735), Mahomet (1741), Mérope (1743), bai eta bestelako obrak: Discours sur l'homme poema (1738) edo zuzengabekeria salatzen duen Zadig ipuina (1747). Prusiako Federiko II.ak deiturik, Postdam-era joan zen 1750ean eta han Le Siècle de Louis XIV (1752) obra historikoa eta Micromégas ipuin filosofikoa idatzi zituen. 1753an Frantziara itzuli zen, eta La Pucelle (1755, Neskatxa) Joana Arc-ekoaren gaia umorez lantzen zuen poemak katolikoen haserrea piztu zuen. Ferney-n igaro zituen Voltairek azken urte emankorrak: Candide (1759), Leibniz-en optimismoaren aurkako ipuina; Traité sur la tolérance (1763), arrazoiaren goraipamena; Dictionnarire philosophique (1764), gizartearen, literaturaren eta erlijioaren kritika; Jeannot et Colin (1764), L'Ingénu (1767) ipuin filosofikoak, etab. Laurogeita lau urte zituela hil zen. Voltairek literatura genero asko landu zuen, guztietan bizienak ipuinak; haietan, ironiaz eta umorez, garaiko injustiziak salatzen zituen, fanatismoaren eta intolerantziaren aurka.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Pope, Alexander. Poeta eta saiakeragile ingelesa (Londres, 1688 - Twickenham, 1744). Familia katoliko bateko semea zen eta Binfield-en igaro zuen gaztaroa, Windsor-eko basotik hurbil. 1709an hainbat pastoral argitaratu zituen Poetical Miscellanies izenburupean. Bi urte geroago kaleratu zuen Essay on Criticism (Kritikari buruzko saiakera), oso ospetsu bihurtu zen poema didaktikoa. 1712an berriz, The Rape of the Lock (Ebatsitako ile kizkurra) satira poetikoa idatzi zuen, britainiarren gizarte ohiturak xehetasun handiz islatzen dituena. Twickenham-en (Londrestik hurbil) jarri zen bizitzen ondoren, eta Homeroren Iliada eta Odisea obrak itzultzeari ekin zion. Shakespeareren obren argitalpen berri bat ere plazaratu zuen 1725ean. Shakespeareren testuak erabiltzeko eta egokitzeko erak zenbait kritikariren haserrea piztu zuen eta bide eman zioten Poperi The Dunciat (1728, Egoskorkeria) satira idazteko. Handik aurrera idatzi zituen lanen artean aipagarria da An Essay on Man (1733-1734, Gizonari buruzko saiakera) obra.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Marlowe, Christopher. Idazle ingelesa (Canterbury, 1564 - Deptford, 1593). Canterburyn eta Cambridgen egin zituen ikasketak. 1586tik aurrera Londresen bizi izan zen, antzerki lanak eta olerkiak idazten. Ingalaterrako tragediaren sortzaileetako bat izan zen, Shakespeare bera baino lehen. Intelektual bohemio zenbaitek osatzen zuen University wits taldeko kidea izan zen. Aurreiritzien kontra eta ateismoaren alde jardun zuen bere lanetan. Taberna batean sortutako iskanbila batean hil omen zuten, labanez. Bere lanetan formaren lilura berezia antzeman daiteke, eta kontzeptuak hitzen bidez ahalik eta modurik zorrotzenez adierazteko ardura. Honako hauek ditu lan aipagarrienak: Tamburlaine, the Great (1587-88, Tamburlaine Handia); The Tragical Story of Doctor Faustus (1588, Faustus doktorearen istorio tragikoa), gero Goetherentzat oinarri izan zena, The Jew of Malta (1589, Maltako judua), The Massacre at Paris (1591-92, Parisko sarraskia), Edward the Second (1592), eta Hero and Leander (1593).

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]