Shaw, George Bernard. Irlandako idazlea, ingelesez idatzi zuena (Dublin, 1856 - Ayot Saint Lawrence, Ingalaterra, 1950). Literaturako alor guztiak landu zituen arren, satira komediei esker izan zen batez ere ezaguna. Hogei urte zituela Londresen egokitu zen eta Fabian Society erakunde sozialista sortzen kaide izan zen 1884an. Urte haietan idatzi zituen nobelek ez zuten arrakastarik izan, baina ospea eman zioten aldizkari berezietan azaldu zituen literatura eta musika kritika lanek, Wagner-en musikari eta Ibsen-en antzerkiari buruz idatzitakoek bereziki. 1892an aurkeztu zuen bere lehen antzerki obra, Widowers' Houses (Gizon alargunen etxeak), eta The Philanderer (1893, Amorantea) eta Mrs. Warren's Profession (1893, Warren anderearen lanbidea) idatzi zituen ondoren. Victoria erreginaren garaiko gizartearen hipokresia salatu zuen lan horietan. Molde askotako obrak aurkeztu zituen ondoko urteetan; haietan garai hartako gizartearen arazoak eta gorabeherak erakutsi zituen betiere, baina osagarri komiko paregabe batzuen bitartez zorroztu zituen satirarako bideak. Militarismoa kritikatu zuen Arms and the Man (1894, Heroiak eta soldadoa) lanean, gizartean gailen ziren azaleko portaerak Major Barbara (1905, Komandante Barbara) obran eta briatiniarren klasismoa Pygmalion bere maisu-lanean (1913). Historian oinarrituriko obrak ere egin zituen: Caesar and Cleopatra (1901, Zesar eta Kleopatra) eta Androcles and the Lion (1912, Androkle eta lehoia). Lehen Mundu Gerraren ondoren, obra lirikoago bat idatzi zuen, Saint Joan (1923, Santa Joana) Joana Arc-ekoaren bizitzan oinarritua. Literaturako Nobel saria eman zioten 1925ean. Bere ideia sozialistei buruzko saioak idatzi zituen bizitzako azken urteetan.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Altolaguirre, Manuel. Espainiar poeta (Malaga, 1905 - Burgos, 1959). 27.ko Belaunaldiko olerkari taldekoa. Orduko poesiarako hain garrantzitsua gertatu zen Litoral aldizkariaren argitaratzailea, beste zenbait aldizkari eta poesia bildumarekin batera. Gerra ostea Kuban eta Mexikon igaro zuen. Haren poesian nabaria da Juan Ramón Jiménez eta Pedro Salinasen eragina. Altolaguirreren idazlanen artean nabarmentzekoak dira: Las islas invitadas (1926), Ejemplo (1927), Poesía (1931), Soledades juntas (1931). Erbestean beste zenbait poema liburu argitaratu zituen: Fin de un amor (1949), Poemas de América (1955). Abangoardismo arrastorik aurkitzen ez den poeta honen olerkigintzaren ezaugarri nagusia musikaltasuna da.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Huxley, Aldous Leonard. Britainia Handiko idazlea (Godalming, Surrey, 1894 - Hollywood, 1963). Kultura tradizio handiko familian sortu zen. Lehenengo eleberrietan I. Mundu Gerraren ondorengo balore krisia islatu zuen: Crome yellow (1921), Point counter point (1928, Kontrapuntua). 1932an Huxley-ren eleberririk ezagunena argitaratu zen: Brave new world (Bai, mundu berria; Xabier Amurizak euskaratua). Makinek eta teknologiak mende hartutako mundua deskribatu zuen liburu horretan, eta gizatasunik eta esperantzarik gabea azaldu zuen gizakia. Gerokoak dira Eyeless in Gaza (1936, Itsua Gazan), eta After many a summer dies the swan (1939, Udaldi askoren ondoren hiltzen da beltxarga). 1937az gero Estatu Batuetan jarri zen bizitzen, eta erabat aldatu zen Huxleyren ikuspegia, mistikara eta Tao jakituriara hurbilduz.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Machado y Ruiz, Antonio. Espainiar olerkaria, Manuel Machadoren anaia (Sevilla, 1875 - Colliure, 1939). Familia liberal batean sortu zen, eta Madrilgo «Institución Libre de Enseñanza» erakundean egin zituen ikasketak. Parisen ere bizi izan zen, eta 1907tik aurrera frantseseko irakasle izan zen Soriako Lizeoan. Bere garaikideen modernismoa alde batera utzi, eta «betiereko poesia» deitzen zuena, analisiaz baino intuizioaz osatuagoa, hartu zuen jomugatzat. Gaztelako bizimoduak eta emazte gaztearen galerak eragin handia izan zuten haren poesian. Hiru aldi bereiz daiteke haren poesian: lehena, Soledades (1902, Bakardadeak), Soledades, galerías y otros poemas (1907) Verlaineren eta Ruben Darioren eraginpean idatzi zituen lanek osatua; bigarrena, Campos de Castilla (1912) idatzi zuen garaia, barne begirada soila utzi eta Gaztelako ikuspegia poesian islatu nahi izan zuena; hirugarrena, Nuevas canciones (1924, Kantu berriak) eta Cancionero apócrifo (1924tik aurrera), bizitzaren eta izatearen gaia eta olerkariaren bakardadea azaltzen dituena. Bere anaia Manuelekin zenbait antzerki obra idatzi zituen La Lola se va a los puertos (1929), La prima Fernanda (1931), beste lan batzuen artean. Errepublikazale sutsua baitzen, Espainiako gerra galduta ikusi zuenean (1939) Frantziara aldegin zuen erbesteraturik, eta Colliuren hil zen, iparraldeko Katalunian, urte hartan berean.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]