euskarari ekarriak

1.622 idazle / 4.127 idazlan

  A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z  

Azken kritikak

1812-02-07 / 1870-06-09

Charles Dickens

hil zen duela 156 urte

Dickens, Charles. Eleberrigile ingelesa (Landport, Portsmouth, 1812 - Gadshill, Rochester, 1870). Haurtzaroko atsekabeek eta arreba Fannyren maitasunak eragin handia izan zuten bere obran. Haurtzaroko lotsak gogoan izan zituen beti. 1823an Londresera joan zen bizitzera bere familiarekin. Aita kartzelan sartu zuten eta betun lantegi batean lan egin behar izan zuen hamabi urte zituela. 1827an notario baten bulegoan hasi zen lanean eta ondoren Morning Herald egunkarian takigrafo gisa familia aurrera ateratzeko. Sketches for Boz (Boz-entzako zirriborroak) obra idatzi zuen. 1835ean liburuak harrera txarrik jaso ez zuela ikusita, Champman eta Hall argitaldariek umorezko liburu bat eskatu zioten eta Dickens-ek The Posthumous papers of Pickwick club (1837) obra idatzi zuen. Bi liburutan, garai hartako injustizia eta gehiegikeriak salatu zituen Dickensek, bere bizitzan zehar argitaratu zituen liburu guztietan bezala. Hunkigarriak dira, halaber The Adventures of Oliver Twist (1839) eta The Adventures of Nicholas Nickleby obretan (1839), The Old Curiosity Shop (1840). Estatu Batuetan barrena egin zuen bidaiaren ondoren, American notes (1842, Ameriketako oharrak) liburua idatzi zuen, eta bertan Ameriketako esklabo-tratalari eta materialisten aurka hitz mingotsak erabili zituen. Carlyle historigilearen kutsua dario Barnaby Rudge historia eleberriari (1841). Britainiarren zurikeria eta Estatu Batuetako aberats berrien diru-egarria azaldu zituen The life and adventures of Martin Chuzzlewit eleberrian (1843). 1843-1845 urte bitartean argitara eman ziren Christmas Stories (Eguberrietako ipuinak, horietarik luzeena, Gabon kanta bat), The Chime (Erloju-ezkila) eta The Cricket on the Hearth (Sutondoko kilkerra), Ingalaterrako gizartea biziki hunkitu zuten. Dickens Europan zegoen 1848ko altxamendu iraultzaileak gertatu zirenean; Dombey and son (Donbey eta semea) argitaratu zuen urte hartan; bertan harrokeriaren zigorra ematen du aditzera. Haurtzaroa agertu zuen berriz ere David Copperfield kutsu autobiografikoko elaberrian (1849-1850) eta balio hutsalak Bleak House liburuan (1852-1853). Kapitalismo zapaltzailea salatu zuen Hard Times eleberrian (1854, Garai latzak). Emazteak aktore batekin alde egiteko utzi zuenean (1858), Dickens-ek, etsita, Greats Expectations liburua (1861, Esperantza handiak) eta Our Mutual Friend (1864-1865, Elkarren laguna) eman zituen argitara. Great Exéctations eleberrian gaizkileen eta goi-mailako jendearen arteko lotura azaldu zuen. Errealitate bortitza, desira eta ametsak deskribatu zituen idazlea da Dickens eleberrigile ospetsua.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Eguberri kanta

itzul.: Nerea Mujika Aranda

Hiria, 2003

Opor eleberria

itzul.: Xabier Mendiguren

Elkar, 1998

Klasikoen kutxa 4

Seinalaezina

itzul.: Juan Garzia

Ipuin gogoangarriak, 1997

Erein

Garai latzak

itzul.: Javi Cillero

Ibaizabal, 1994

Literatura Unibertsala 42

Gabon kanta bat

itzul.: Iņaki Mendiguren

Elkar, 1993

Irakurmendi 30

Gabon kanta bat

itzul.: Xabier Mendiguren

Erein, 1990

Literatura 65

David Copperfield

itzul.: Jose Basterretxea Oskillaso

Ibaizabal, 1986

Eguarri abestia

itzul.: Ander Arzelus Luzear

El Dia, 1931

1899-10-19 / 1974-06-09

Miguel Angel Asturias

hil zen duela 52 urte

Asturias, Miguel Angel. Guatemalako idazlea (Ciudad de Guatemala, 1899 - Madril, 1974). Zuzenbide ikasketak burutu ondoren Parisa aldatu zen bizitzera. Bertan surrealistekin harremanetan jarri zen eta 1923-1926 bitartean Ertameriketako erlijio eta kulturei buruzko ikasketak burutu zituen; ikasketa horien emaitza, Leyendas de Guatemala (1930) idatzi zuen. Kargu diplomatikoak izan zituen 1946tik 1954era bitartean eta gero Argentinan bizi izan zen zenbait urtez. El señor Presidente (1946) izan zen bere lehen eleberri luzea, Estrada Cabreraren diktaduraren inguruan. Abertzaletasuna, maien mundu mitologikoa eta bere garaiko Guatemalako gizartearen errealitatea nahasirik ageri dira Hombres de maíz (1949) izenburuko eleberrian. Helburu sozialak eta politikoak nagusi dira beste zenbait lanetan, hala nola, Viento fuerte (1950), El papa verde (1954) eta Los ojos de los enterrados (1955) eleberriek osatzen duten trilogian; hiru horietan kolonialismo ekonomikoak ekarritako gaitzak salatzen ditu. Beste obra batzuk: Weekend en Guatemala (1956), Mulata de tal (1963). Poesia ere landu zuen, inspirazioa bere herrialdeko gaietatik hartuz: Sien de alondra (1949), Ejercicios poéticos en forma de soneto sobre temas de Horacio (1951), Torotumbo (1966). 1966an Parisen Guatemalako enbaxaria zela, Lenin Bake saria jaso zuen, eta hurrengo urtean, 1967an, Literatur Nobel saria.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Neure izeneko Goi-aingeruari otoitza

itzul.: Santi Onaindia

Olerti, 1968

Kredo

itzul.: Santi Onaindia

Olerti, 1968

Bolibar

itzul.: Santi Onaindia

Olerti, 1968

Artatxoriari

itzul.: Santi Onaindia

Olerti, 1968

1892-02-04 / 1953-06-09

Ugo Betti

hil zen duela 73 urte

Betti, Ugo. Antzerkigile italiarra (Camerino, Marcas, 1892 - Erroma, 1953). Epailea izan zen lanbidez, Parman lehenbizi eta Erroman gero. Bettiren antzerkiak badu Pirandelloren kutsua eta bertan existentzialismoaren eta kristautasunaren elementu batzuk agertzen dira. Salaketa antzerkia ere bada Bettirena; gaiak bakardadea eta zuzentasuna dira, iruzurrari gorroto baitzion. Mundu osoan ezagutarazi ziren Bettiren dramak. Horietariko zenbait: La padrona (1926), Frana allo scalo nord (1936), Corruzione al Palazzo di Giustizia (1944), Delitto all'isola delle capre (1946), Il giocatore (1950), La fuggitiva (1953).

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Ahuntz-herriko bide-gabea

itzul.: Gabriel Aresti

Susa, 1986

1898-06-09 / 1957-07-19

Curzio Malaparte

jaio zen duela 128 urte

Malaparte, Curzio. (Kurt Erich Suckert). Kazetari eta idazle italiarra (Prato, 1898 - Erroma, 1957). Alderdi Faxistako kidea izan zen 1922-31 urteetan. Italiatik alde egin eta Frantzian eta Britainia Handian bizi izan zen. Parisen Technique du Coup d'État (1931) eta Le Bonhomme Lénine (1932) eman zituen argitara, frantsesez idatziak biak, eta debekatuak Alemanian eta Frantzian. Italiara izuli zenean atxilotu eta Lipari uhartera erbesteratu zuten, ondoren birritan kartzelatu ere bai. Bigarren Mundu gerran berri emaile aritu zen, eta nazien ankerkeria salatu zuen Kaputt (1944) eleberrian. Gerra ondoren Italiako Alderdi Komunistako kide egin zen. Obra ezagunenak dira: Sodoma e Gomorra (1931), Viaggio in inferno (1938), Il Volga nasce in Europa (1943), La pelle (1949) eta Maledetti toscani (1956).

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Larrua

itzul.: Jose Ramon Vazquez

Erein - Igela, 2015

Literatura Unibertsala 167

1925-08-01 / 2000-06-09

Ernst Jandl

hil zen duela 26 urte

[Idazleari buruzko informazioa]

Hamar poema

itzul.: Iņigo Astiz / Samara Velte

armiarma.eus, 2019

Arima

itzul.: Luigi Anselmi

Bertzerenak, 2006

Pamiela

Gutizien dendan

itzul.: Luigi Anselmi

Bertzerenak, 2006

Pamiela

1895-05-07 / 1918-06-09

Jean Arbousset

hil zen duela 108 urte

[Idazleari buruzko informazioa]

Zortzi poema

itzul.: Koldo Izagirre

armiarma.eus, 2018

Hitzorduak

Ekainak 11: Cesare Pavese Zure bazterrekoak

Ekainak 11: Annie Ernaux Idazketa labana bat da Iru?ean

Ekainak 11: Ernest Hemingway liburutegiaz Edorta Jimenez eta Gorka Arrese berbetan

Ekainak 15: Cesare Pavese Zure bazterrekoak Iru?ean

Azken kritikak

Bihotzean napalma
Pol Guasch

itzul.: Ibai Sarasua Garcia
Irati Majuelo

Izatearen arintasun jasanezina
Milan Kundera

itzul.: Karlos Cid Abasolo
Aritz Galarraga

Haurdunaldi oharrak
Yoko Ogawa

itzul.: Iker Alvarez
Maialen Sobrino Lopez

Alderantzira zamalka
Mckenzie Wark

itzul.: Danele Sarriugarte
Irati Majuelo

Terraza debekatua
Fatima Mernissi

itzul.: Edurne Lazkano Ibarbia
Amaia Alvarez Uria

Poesia kaiera
Elizabeth Bishop

itzul.: Leire Vargas Nieto
Irati Majuelo

Godoten esperoan
Samuel Beckett

itzul.: Juan Garzia
Aritz Galarraga

Utopiaren belaunaldia
Pepetela

itzul.: I?igo Roque Eguzkitza
Paloma Rodriguez-Mi?ambres

Clevesko Printzesa
Madame de La Fayette

itzul.: Mikel Hoyos Sein
Aritz Galarraga

Barazkijalea
Han Kang

itzul.: Gema Lopez Las Heras
Maialen Sobrino Lopez

Azken sarrerak

2026 Ekaina

Carson McCullers
Zortzi poema

Allen Ginsberg idazlearen jaiotzaren mendeurrenean Harkaitz Canok euskarari ekarritako Ulua

2026 Maiatza

Roque Dalton
Poemak

2026 Apirila

Maria Reimondezen Basatiak

Robert Desnos
Antologia

Maria Fernanda Ampuero
Enkantea

Samuel Beckett
Beckett euskaraz

Evelyn Waugh
Dickens atsegin zuen gizona

Gassan Kanafani
Gizonak eguzkitan

Laura Casielles
16 poema

2026 Martxoa

Antzerkiaren nazioarteko eguna

Elizabeth Bishopen ahotsa

Juan Gelmanen poema antologia

Miquel Marti i Pol
Poemak euskaraz

Cesar Vallejo
Poemak

Antonio Lobo Antunes
Gauzen ordena naturala

Boris Vian
Aldarri antimilitarista

Mikhail Bulgakov
Liburu bi

Anna Akhmatova
Poesia

Izet Sarajlic
Sarajevoko setiokoak

2026 Otsaila

Alexander Neriumen sei poema

Edorta Matauko itzultzaileak agur

Heinrich Heine
Olerkiak

Martha Gelhorn
Pazko bezperako gaua

Marcel Schwob
Lau liburu

Bernard Dadie
Zortzi poema

Violeta Parra
Kantuak

Poeta palestinarrak
Hitz ahots

2026 Urtarrila

Adelbert von Chamisso
Lanak

Rafael Dieste
Intxixuen artxibotik

Wallace Stevens
13 poema

Castelao
Castelao euskaraz

Juan Rulfo
Pedro P?ramo/Lautada sutan

Gustavo Pereira
Venezuelako hitzak

Petofi/Adonis
Hiru poema

2025 Abendua

Vassilis Alexakis
Aita

Paul Eluard
Poemak

Grace Paley
Agur eta zorte on

Susa literatura argitaletxea Durangoko liburu azokan

16 poeta
16 poeta Palestinako

2025 Azaroa

Nazim Hikmet
Poesia kaiera

Antonia Pozzi
Poesia kaiera

Saki
Sakiren ipuinak

Villiers de L'Isle-Adam
Esperantzaren tortura

Cecilia Meireles
Hamar poema

2025 Urria

Paul Valery
Itsas hilerria

Angela Figuera
Aingeruen zuzenbidea

Daniel Salgado
Lau pieza

Youenn Gwernig
New Yorkeko hamar poema

[Sarrera guztiak ikusi]