1854-10-16 / 1900-11-30
Oscar Wilde
jaio zen duela 172 urte

Wilde, Oscar. Poeta eta dramagilea, irlandarra jatorriz (Dublin, 1854 - Paris, 1900). Familia aberatsekoa zen; ikasketak Oxforden amaitu zituen, eta laster, edertasun, dotorezia eta arte hutsaz egiten zuen defentsagatik, Ingalaterrako idazle ospetsuena bihurtu zen. Aurrena Poemak argitaratu zuen (1881), ipuinak (The Happy Price and Other Tales; 1888, Printze alaia eta beste ipuin batzuk), kontakizunak (1891, Lord Arthur Saviles's Crime), saiakerak (Intentions) eta eleberri bakar bat, The Picture of Dorian Gray (1891, Dorian Grayren erretratua), gordina zela eta, eskandalu handia sortu zuena. Nolanahi ere, ez zuen galdu Londresko goi mailako jendearen artean zuen izena, eta hurrengo urteetan, ingeles komedia zaharkitua erabat berritu zuten hiru obra kaleratu zituen, umore eta ironia handikoak: Lady Windermere's Fan (1892, Lady Windermereren abanikoa), A Woman of No Importance (1893, Garrantzirik gabeko emakumea), eta ezagunena, The Importance of Being Earnest (1895, Serio izatearen garrantzia), ingeles aristokraziaren agerpen gupidagabea. Urte haietan idatzi zuen halaber drama bat frantsesez, Salomé, Sarah Bernhardek Parisen aurkeztu zuena (1893). Wilde homosexuala zen, eta Lord Alfred Douglas gaztearekin zituen harremanen salaketapean, kartzelan sartu zuten bi urterako. Han hasi zen Wilderen gainbehera. Beste obra bat ere idatzi zuen, Ballad of the Reading Gaol (1989, Reading-eko kartzelako balada), kartzelako bizitzaren gogorkeria salatzen duen deskripziko zirraragarria, bestalde, Lord Alfred Douglasi bidali zion gutun luze mingotsa, 1905. urtean De profundis izenaz argitaratua zen. Kartzelarik atera eta Frantziara aldegin zuen, izena aldatuta. Adiskide batzuek lagundu bazioten ere, bakardadean hil zen.
Ipuin laburrak
itzul.: Aitor Arana
Hiria, 2008
W.H. jaunaren erretratua
itzul.: Aitor Arana
Hiria, 2007
Apaiza eta elizmutila
itzul.: Arana Aitor
Hiria, 2007
Cantervilleko mamua
itzul.: Iñaki Mendiguren
Elkar, 2002
Teleny, Dominaren iruntzia
itzul.: Gabriel Piedra Anakabe
Roger editor, 2000
Fidel izan beharraz
itzul.: PatxoTelleria
Maskarada, 1994
Lord Arthur Savilleren krimena
itzul.: Felipe Juaristi
Erein, 1992
Bartleby 6
Printze zoriontzua eta beste ipuin batzuk
itzul.: José Ignacio Treku
Elkar, 1987
Itzul Saila 60
Urretxindorra eta larrosea
itzul.: Adolfo Arejita
Idatz eta Mintz, 1986
Dorian Grayren erretratua
itzul.: Bittor Hidalgo
Elkar, 1986
Erdal literatura 34
Erraldoi berekoia
Lur, 1981
1927-10-16 / 2015-04-13
Gunter Grass
jaio zen duela 99 urte

Grass, Günter. Idazle alemaniarra (Danzig, 1927 - Lübeck, 2015). "47-ko taldea" delakoaren kide zen. Die Blechtrommel (1959, Latorrizko danborra), Katz und Maus (1961, Katua eta Arratoia) eta Hundejahre (1963, Zakur urteak) eleberriekin hasi zen ezaguna egiten. Bertan, bere gazte sasoiko Danzig (gaur egungo Gdansk) hiriko gizarte burges txikiaren deskripzio karikaturazkoa egiten du. Nazismoaren erru-kezkak azaltzen dituzte bere idazlanek. 1972an Tagebuch einer Schnecke (Barakuilu baten egunerokoa) idatzi zuen, bere jarrera politikoak arrazoitzeko asmoz. Arnas luzeko eleberria da Der Butt (1977, Erreboiloa), eta gizateriaren historia fantastikoa kontatzen da bertan erreboilo baten ikuspuntutik. Mundu ezkor, krudel eta bortxazko bat agertzen zuen Grassek, hizkera trinko eta sarri barroko baten bidetik. Osaba, osaba eta Sukaldari onak antzerki lanetan nabarmenak dira absurduaren ezaugarriak. Azken urteetan jarrera kritikoa agertu zuen Alemaniaren batasunari buruz.
1906-10-16 / 1972-01-28
Dino Buzzati
jaio zen duela 120 urte

Buzzati, Dino. Italiar idazlea (Belluno, 1906 - Milan, 1972). «Errealismo magikoa»-ren aldekoa izan zen Bontempelli eta Gandolfirekin batera. Fantasiazko bi kontakizun harrigarrirekin plazaratu zen: Barnabò delle montagne (Barnabò mendikoa, 1933) eta Il segreto del bosco vecchio (Baso zaharreko sekretua, 1935). Il deserto dei tartari (Tartaroen basamortua, 1940) da Buzzatiren eleberririk ezagunena. Lan honetan, Kafkaren moldeetatik ez oso urrun, estilo trinkoa eta soila erabiliz, eta metaforaz eta alegoriaz baliatuz, mundua gizonaren inguruan dardaratzen den sentsazioa ematen du aditzera. Beste lan batzuk: Paura nella Scala (Izua eskaleretan, Sessanta racconti (Hirurogei ipuin, 1958), Il grande ritratto (Erretratu handia, 1960), Un amore (Amodio bat, 1963).
1857-11-16 / 1944-10-16
Jon Stefan Sveinsson
hil zen duela 82 urte

Noni eta Mani
itzul.: P. Muxika
Itxaropena, 1952
Kuliska 1
1854-03-10 / 1922-10-16
Miquel Costa i Llobera
hil zen duela 104 urte

Formentor'ko lerrandoa
itzul.: Udalaizpe
Euzkadi - 6577, 1934
1886-10-16 / 1978-05-17
Armin T. Wegner
jaio zen duela 140 urte

Ehulearen hilobia
Seumas O'Kelly
itzul.: Unai Elorriaga
Nagore Fernandez
Termita
Garazi Albizua
itzul.: Bego Montorio
Maialen Sobrino Lopez
Ehulearen hilobia
Seumas O'Kelly
itzul.: Unai Elorriaga
Ibon Ega?a
Emakume oinutsa
Scholastique Mukasonga
itzul.: Miren Agur Meabe
Ainhoa Aldazabal Gallastegui
Odisea
Homero
itzul.: Matias Mugika
Aritz Galarraga
Barazkijalea
Han Kang
itzul.: Gema Lopez Las Heras
Jon Martin-Etxebeste
Zure bazterrekoak
Cesare Pavese
itzul.: Jon Alonso
Asier Urkiza
Termita
Garazi Albizua
itzul.: Bego Montorio
Nagore Fernandez
Argazkiaren erabilera
Annie Ernaux
itzul.: Leire Lakasta
Maialen Sobrino Lopez
Basatiak
Maria Reimondez
itzul.: Nerea Loiola
Ainhoa Aldazabal Gallastegui
2026 Urria
Mongo Beti
Negrotasunaren hiztegia
Flaubert / Stevenson
Eleberriak atalka
2026 Iraila
Joaquim Machado de Assis
Brasilgo narratiba
Alejandra Pizarnik
Poemak euskaraz
Manuel Curros Enriquez
Jostirudi Jainkotarra
Agostinho Neto
Agostinho Netoren poemak
Stephane Mallarme
Mallarme euskaraz
2026 Abuztua
Rene Depestre
Depestrek 100 urte
Andrei Platonov
Eguzkia sartalderantz
Federico Garcia Lorca
Poeta isilarazia
Mazisi Kunene
Ahotsaren indarra
Maria Aur?lia Capmany
Gutun lotsagabea
2026 Uztaila
Nathalie Handal
Nathalie Handalen ahotsa
Mikhail Lermontov
Lermontov euskaraz
Henri Calet
Danbor hotsik gabeko abertzaletasuna
2026 Ekaina
Ellen Kuzwayo
Soweton kondatuak
Allen Ginsberg idazlearen jaiotzaren mendeurrenean Harkaitz Canok euskarari ekarritako Ulua
2026 Maiatza
2026 Apirila
Maria Fernanda Ampuero
Enkantea
Samuel Beckett
Beckett euskaraz
Evelyn Waugh
Dickens atsegin zuen gizona
Gassan Kanafani
Gizonak eguzkitan
2026 Martxoa
Antzerkiaren nazioarteko eguna
Miquel Marti i Pol
Poemak euskaraz
Antonio Lobo Antunes
Gauzen ordena naturala
Boris Vian
Aldarri antimilitarista
Izet Sarajlic
Sarajevoko setiokoak
2026 Otsaila
Edorta Matauko itzultzaileak agur