Ho Chi Minh. (Nguyen Ai Quoc). Politikari eta poeta, Vietnamgo Herri Errepublikaren sortzailea (Kim Lien, Nghe An, 1890 - Hanoi, 1969). Frantziako Alderdi Komunista sortu zenetik kidea izan zen (1921). Komintern-eko V. Kongresuko kidea (1924). Vietnamgo hiru talde komunista batu eta Indotxinako Alderdi Komunista sortu zutenean 1930ean Hong Kongen, berak hartu zuen alderdiaren lehendakaritza. Bigarren Mundu Gerra garaian japoniarren kontrako erresistentzia antolatu zuen; gerra amaiturik, 1945eko abuztuaren 19an frantsesen aurkako matxinada orokorra gertatu zen. 1946ko irailean Vietnam osoaren independentzia aldarrikatu eta Frantziak onartu ez eta Vietnam hegoaldeko errepublika antolaturik, Indotxinako Lehen Gerra izan zen, Dien Bien Phu-ko garaipenarekin amaitu zena (1954). Vietnamgo Errepublika Demokratikoko lehendakari bihurtu zen. Literaturaren aldetik, eguneroko bizitzari dagozkion arazo zehatzak dira Ho Chi Minh-en poesiaren gaiak. Txikitatik elebiduna zenez, txinerazko dialekto nagusiak bazekizkien eta Txinako bigarren kartzelaldian bertsoz moldatu zuen Kartzelako egunkaria mandarin hizkuntzaz idatzia da.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Martí, José Julián. Kubako idazlea (La Habana, 1853 - Boca de Dos Rios, 1895). Gazterik hasi zen Kubaren burujabetasunaren alde borrokan. Espetxeratu eta 1868an Espainiara bidali zuten. Zuzenbide ikasketak egin zituen Madrilen. 1875ean Mexikora joan zen, eta Amor con amor se paga bertsoz egindako lana antzeztu zuen. 1878an Kubara itzuli zen, baina handik urtebetera berriro atxilotu, eta atzera atzerrira bidali zuten. Kubako Alderdi Iraultzailearen oinarriak idatzi zituen Máximo Gómez-ekin batera. 1885an, Amistad funesta eleberri modernista idatzi zuen. 1891an Versos Sencillos argitaratu zuen, bere poema liburu landuena. 1891ean, beste lan guztiak utzirik, Kubako Iraultzaren alde jarri zen lanean. Armen bidez Kubaren askatasunaren alde aritu zen borrokan, 1895ean guduan hil zen arte. Azken hiru hilabetetan egunkari bat idatzi zuen, Diario de campaña. Politikan, ideia demokratikoak eta arrazakeriaren kontrakoak azaldu zituen; bestalde, Martí izan zen Hego Amerikako herrien batasunaren aldeko aldarrikapenak egin zituen lehen pentsalarietako bat, Espainiako eta Estatu Batuetako inperialismoaren kontra. Literaturan modernismoaren aitzindarietako bat izan zen, eta bere poesiak Walt Wihtman-en eragina duela esan liteke. Martírenak dira, halaber: El presidio en Cuba (1871), La república española ante la revolución cubana (1873), eta Las reformas (1873) saioak.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Hawthorne, Nathaniel. Estatu Batuetako eleberrigilea (Salem, Massachusetts, 1804 - Plymouth, New Hampshire, 1864). Familia puritano batean sortu zen (XVII. mendeko asaba bat epaile izana zen jaioterriko sorginen aurkako auzi ezagunetan). Lau urte zituela aita galdu eta amak hezi zuen giro ilunean eta puritanismoaren barruan. Hawthorneren obran islatzen dira, alde batetik, tradizio kalbindarraren iraupena eta, bestetik, gizarte merkatariaren baitan murgildurik bizi beharra duen artistaren bakardadea. Lord Byronen eragina nabarmena du lehen eleberrian, Fanshawe (1828), historia gotiko bihurri bat. Salemeko aduana inspektore izendatu eta handik bi urtera egotzi zuten kargutik arrazoi politikoak zirela medio (1846-1848). Geroago argitaratu zuen bere eleberri nagusia: The scarlet letter (1850, Gutun eskarlata). Emakume adultero baten eta haren lagunaren historiak arrakasta handia izan zuen. Lenox-en bizi zela izan zuen aldi emankorrena: The house of the Seven Gables (1851, Zazpi teilatuetako etxea); The Snow Image and Other twice told Tales (1851, Elurrezko irudia eta bi aldiz kontaturiko ipuin gehiago); The Blithedale Romance (1852, Blithedaleko eleberria), Brook Farm komunitate utopikoan izandako esperientziak inspiratua. Hawthorneren obraren muina bekatuaren inguruko gogoeta da, eta egiteko horretan sinboloak eta alegoriak erabiltzen ditu. Etika, metafisika eta psikearen alorreko gertakariak darabiltza, baina gizartearen gorabehera konkretuak alde batera uzten ditu. Hawthorneren obrak bere garaiko autoreen zein gerokoen onespena izan du: E.A. Poe, H. Melville, H. James, W. Faulkner.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]