Cioran, Emil Michel. Frantsesez idazten duen errumaniar idazle eta filosofoa (Rasinari, 1911). 1937. urteaz geroztik Frantzian hartu zuen bizitokia. Dotrina eta sistema guztien aurkako kritiko nihilista da; ezkortasunaren eta «usteltasunaren» filosofoa deitu ohi zaio. Haren lan nagusiak Précis de décomposition (1949), La tentation d'exister (1956), Le mauvais demiurge (1969), De l'inconvénient d'être né (1973) eta Aveux et Anathèmes (1981) dira.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Fante, John. Estatu Batuetako idazlea (Colorado 1909 - Kalifornia 1983). Hollywoodeko zinemagintzan gidoilari lana egin zuen batez ere, eta liburuak ere idatzi zituen. Horien artean garrantzitsuenak autobiografia kutsua duten Arturo Bandiniren saga osatzen duten hirurak dira: Wait until spring, Bandini (1938, Itxaron udaberria arte), Ask the dust (1939, Galde iezaiozu hautsari), eta Dreams from Bunker Hill (1982, Bunker Hilleko ametsak, Aintzane Ibarzabalek euskarara itzulia). Kalifornian idazle izan nahi zuen pertsonaia xelebre baten kontakizunak biltzen dira bertan. Beste zenbait liburu: Dago Red (1940), Full of life (1952, Biziaz betea), The brotherhood of the grape (1977, Mahatsaren anaiartea). Hil ondoren izan zuen arrakastarik handiena bai Europan eta baita Estatu Batuetan ere.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Humboldt, Wilhelm von. Alemaniar filologoa, hizkuntzaren filosofoa eta diplomatikoa (Potsdam, 1767 - Tegel, Berlin ondoan, 1835). Zuzenbidea, ekonomia, arkeologia eta filosofia ikasketak egin zituen. Weimar-eko poetak ezagutu zituen, Goethe bereziki. Parisen bi urteko ikastaldia eman ondoren (1797-1799), Euskal Herrian bi aldiz (1800-1801) izan zen hemengo hizkuntzak erakarririk, eta Mogel eta Astarloa ezagutu zituen. Izpiritu grekoaren eta izpiritu alemanaren arteko kidetasun sakona nabarmendu zuen eta ideal klasiko humanista gauzatzen ahalegindu zen. Berlingo unibertsitatearen sortzaileetarikoa (1810) eta lehen erretorea izan zen. Prusiako enbaxadore izan zen Erroman, Vienan eta Londresen. Napoleonen gerren amaiera ekarri zuten itunetan esku hartu zuen, Prusiaren aldeko arduradun ahalguztiduna izan zelarik (1813-1815). Ministroa izendatu zuten 1818an eta, joera liberalekoa baitzen, demokraten aurkako jazarpenari aurre egin zion eta dimititu behar izan zuen (1819). Harrezkero hizkuntza ikerketari ekin zion. Izan ere, euskaraz gainera hainbat hizkuntztaz arduratu zen bere bizitzan: Ameriketako hizkuntzak, sanskritoa, txinera, hungariera, malaiera, javanera, egiptiera. Humboldtentzat hizkuntzaren gaitasuna izatez unibertsala den arren, hizkuntza bakoitzaren barne egitura (innere Sprachform) bera mintzo duen herri edo nazioaren bereizgarria da eta horrek aski eraginik badu hiztunarengan munduarekiko ikuspuntua moldatzen eta esperientziak antolatzeko nahiz sailkatzeko. Hizkuntzen egitura eta haien sailkapenari ematen dien garrantzia dela eta, hizkuntzalaritza konparatuaren sortzaileen artean eta estrukturalismoaren aitzindaritzat jo izan ohi da. Humboldten eragina handia izan da XX. mendeko hizkuntza eta antropologiari buruzko pentsamenduan (Croce, Cassirer, Chomsky). Alor honetan obra garrantzitsuak egin zituen: Über das vergleichende Sprachstudium in Bezug auf die verschiedenen Epochen der Sprachentwicklung (1820, Hizkuntzen ikerketa konparatua garapen linguistikoaren egoera desberdinen arabera). Guztiz ezaguna da Über die Verschiedenheit des menschlichen Sprachbaues und ihren Einfluss auf die geistige Entwicklung des Menschengeschlechts (Giza hizkuntzen egiturazko desberdintasuna eta beronen eragina gizadiaren garapen intelektualari dagokionez) izenburuko saioa, amaitugabe utzi zuen bere obra nagusian atariko gisa argitaratua: Über die Kawisprache auf der Insel Java (1830-1835, Java uharteko kawi hizkuntzaren gainean). n Euskara eta iberoaren arteko lotura izan zuen aztergai, garai hartan euskararen jatorriari buruz indarrean zegoen teoriaren ildotik: euskara Iberia zaharreko hizkuntza izan zen eta, ondorioz, Europako zaharrena. Gai hori aztertzen du Prüfung der Untersuchungen über die Urbervohner Hipaniens vermittelot der Vaskischen Sprache (1818, Hispaniako lehenengo biztanleei buruzko ikerketa) lanean.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]