Grass, Günter. Idazle alemaniarra (Danzig, 1927 - Lübeck, 2015). "47-ko taldea" delakoaren kide zen. Die Blechtrommel (1959, Latorrizko danborra), Katz und Maus (1961, Katua eta Arratoia) eta Hundejahre (1963, Zakur urteak) eleberriekin hasi zen ezaguna egiten. Bertan, bere gazte sasoiko Danzig (gaur egungo Gdansk) hiriko gizarte burges txikiaren deskripzio karikaturazkoa egiten du. Nazismoaren erru-kezkak azaltzen dituzte bere idazlanek. 1972an Tagebuch einer Schnecke (Barakuilu baten egunerokoa) idatzi zuen, bere jarrera politikoak arrazoitzeko asmoz. Arnas luzeko eleberria da Der Butt (1977, Erreboiloa), eta gizateriaren historia fantastikoa kontatzen da bertan erreboilo baten ikuspuntutik. Mundu ezkor, krudel eta bortxazko bat agertzen zuen Grassek, hizkera trinko eta sarri barroko baten bidetik. Osaba, osaba eta Sukaldari onak antzerki lanetan nabarmenak dira absurduaren ezaugarriak. Azken urteetan jarrera kritikoa agertu zuen Alemaniaren batasunari buruz.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Vargas Llosa, Mario. Peruko idazlea (Arequipa, 1936 - Lima, 2025). Unibertsitateko irakasle izan zen zenbait lekutan, Nazioarteko PEN Club-eko lehendakaria (1976-79), eta Peruko lehendakaritzarako hautagaia 1990. urteko hauteskundeetan. Gaztelaniazko literaturako idazle aipagarrienetako bat zen Vargas Llosa. Haren obrak, kontakizun egitura eta adierazpen forma berrien bitartez, errealismoa berriztatzea lortu zuen. Lehen kontakizunetan ageri zen jadanik estilo berritzaile hori (1959, Los jefes), eta orobat lehen eleberrian ere, La ciudad y los perros (1962, Hiria eta zakurrak). Liburu horrek berehalako arrakasta eman zion egileari, atzerrian bereziki. Limako ikastetxe militar bateko irakaskuntza sistemaren kritika gupidagabea da, eta delako ikastetxean eleberri horren ehundaka ale erre zituzten. Ondoren, besteak beste, La casa verde (1966, Etxe berdea), Conversación en la catedral (1969, Elkarrizketa katedralean), Pantaleón y las visitadoras (1973, Pantaleón eta bisitariak), La tía Julia y el escribidor (1977, Izeba Julia eta eskribatzailea), Los cachorros ipuin bilduma (1967, Zakurkumeak) argitaratu zituen. Denetan ere, oso nabarmena da hizkuntzaren aberastasuna, eduki gogor eta samin baten adierazpide poetiko gisa erabilia. Eleberriez eta kontakizunez gainera, antzerki lanak (1981, La señorita de Tacna) eta literatura saiakerak idatzi zituen. Azken hauetakoak dira García Márquez: historia de un deicidio (1971, García Márquez: jainko-hiltze baten historia) eta La orgía perpetua: Flaubert y "Madame Bovary" (1975, Orgia betierekoa: Flaubert eta "Madame Bovary" ).

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Bassani, Giorgio. Idazle italiarra (Bolonia, 1916 - Erroma, 2000). Gerra ondoan poeta gisa ospea hartu zuen: Te lucis ante (1947), Un'altra libertà (1952). Gero kontakizunari ekin zion, maiz aski Ferrarako judu taldea gaitzat harturik: Cinque storie ferraresi (1956); Il giardino dei Finzi-Contini (1962), haren eleberririk ezagunena; Dietro la porta (1964); L'airone (1968); L'odore del fieno (1968). Kontakizun guztiok Il romanzo di Ferrara izenburupean argitaratu zituen 1980an.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Rodoreda, Mercè. Idazle kataluniarra (Bartzelona, 1908 - Girona, 1983). Mirador, La Rambla eta La Publicitat egunkarietan idatzi zuen. Erbestera jo behar izan zuen Gerra Zibilean eta Geneban hasi zen lanean itzultzaile gisa. 1938an ospea eman zion Aloma eleberria argitaratu zuen. Redoredaren nobeletako gai nagusiak amodioa, heriotza eta denbora dira. Vint-i-dos contes (1958, Hogeita bi ipuin), La plaça del Diamant (1962, Diamantearen plaza), El carrer de les Camèlies (1966, Kamelien kalea), La meva Cristina i altres contes (1967, Nire Kristina eta beste ipuin batzuk), Jardí vora la mar (1967, Itsaso ondoko lorategia), Mirall trencat (1975, Ispilu hautsia), Semblava de seda i altres contes (1978, Zetazkoa zirudien), L'hostal de les tres camèlies (1979, Hiru kamelia zituen ostatua), El maniquí (1979), Viatges i flors (1980, Bidaiak eta loreak) eta Quanta, quanta guerra (1980).

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Goytisolo, José Agustín. Espainiar olerkaria (Bartzelona, 1928). 1961ean Años decisivos poema liburuan bildu zituen aurreko bilduma guztiak. Idazle oparoa da, eta eguneroko hizkuntza erabili du, maila xumekoa maiz. Ironia ere handia du, eta bere esperientzia dute oinarri bere lanek. Bereak dira: Algo sucede (1968), Bajo tolerancia (1973), Taller de arquitectura (1976), Del tiempo y del olvido (1977), Palabras para Julia (1979), A veces gran amor (1981) eta Sobre las circunstancias (1983).

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Beckett, Samuel. Idazle irlandarra (Dublin, 1906 - Paris, 1989). Trinity Collegen ikasi zuen eta James Joyceren idazkaria izan zen. 1938tik aurrera Frantzian hartu zuen bizitokia. Bere lana oso ugaria da eta Kafkaren eta Joyceren eragin nabarmena du. 1947ra arte ingelesez idatzi zuen, baina handik aurrera frantsesez idatzi zituen lan guztiak. Poesiaren alorrean nabarmentzekoak dira: Whoroscope (1930) eta Echo's bones (1935). Idazle honen gai nagusia den gizonaren zentzugabetasuna bere eleberrietan ageri da: Murphy (1938), Molloy (1951), Malone meurt (1951), Comment c'est (1961). Ipuinak ere idatzi zituen: More pricks than kics (1934) eta Textes pour rien (1955). Lehen antzerkia 1952an idatzi zuen eta hurrengo urtean jokatu zen: En attendant Godot. Lan honek itxaropena eta salbazio saio guztien hutsaltasuna du gaia; bide beretsutik abiatu ziren haren antzerki lan guztiak. Horietako batzuk: Fin de partie (1957), La dernière bande (1958), Oh! les beaux jours (1961). Haren testu laburretan hainbat berrikuntza agertzen dira, era horretara, idazketa landuagokoak gertatzen direla: Sans (1969), Premier amour (1970), Company (1980). Literatura Nobel saria jaso zuen 1969an.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

La Fontaine, Jean de. Frantses poeta (Château-Thierry, 1621 - Paris, 1695). Champagneko familia burges batean sortu zen; gaztetandik ezagutu zituen literatura areto eta inguruak eta ordutik piztu zitzaion antzinateko idazle klasikoenganako joera, "berezko imitazio lan baten bidez". Ovidioren lanetan oinarritu zen Adonis heroi-poema idazteko (1658) eta Fouquet Frantziako finantza arduradun nagusiaren ingurukoen artean bizi izan zen Vaux-en, haren gainbehera arte (1661, Aux nymphes de Vaux, Vaux-ko ninfei, eresia idatzi zuen orduan). Orléansko dukesarenean egon zen ondoko urteetan (1664-1672) eta berealdiko arrakasta izan zuten Bocacciok eta Ariostok erabilitako gai libertinoak hartuta moldatu zituen Contes et Nouvelles (1665, Ipuin eta Istorioak) bertso-kontakizunak. 1668an plazaratu zituen La Fontainek bere Fables (Alegiak) obra handiko lehen sei liburuak eta beste bi bilduma eskaini zituen hurrengo urteetan (1678ko eta 1694ko argitaraldiak; hamabi liburu osotara). Fables La Fontaine helduaren lana da inondik ere; Esopok eta Fedrok erabilitako etxeko gaiak eredu harturik, animalien mundua langai bihurtu zuen giza munduko gorabeherak aurkezteko eta, bigarren bildumatik aurrera, guztiz zorroztu zen filosofia mezua, Madame de la Sablière-ren aretora inguratu ziren filosofoen eta hinduen jakituria zaharren eraginez. Fables obrak arrakasta handia izan zuen bere garaian eta frantses literaturako maisu obratzat hartua da ordudanik. J.B. Archu idazle zuberotarrak (1848, La Fontaineren Aleghia-berheziak, neurthitzez frantzesetik uskarara itzuliak) eta Leonce Goyetche idazle lapurtarrak (1852, Fableac edo aleguiak) eman zituzten euskaraz La Fontaineren obra honetako alegietatik asko.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]