1818-08-08 / 1891-05-24
Josep Romanilha
hil zen duela 135 urte

Josep Romanilha (Sant Romieg, 1818 - Avignon, 1891), Okzitaniako idazlerik garrantzitsuenetakoa da. Eskolako errienta, Federi Mistral izan zuen ikasle eta, urteetara, elkarrekin jardungo zuten Felibreen mugimendu linguistiko-literarioa sortzen eta zabaltzen. Idazle ez ezik editorea ere izan genuen Romanilha, eta okzitanierazko literaturaren harroaldiko epizentroa izan zen bere liburu-denda. Poesian hasi bazen ere narrazioan atera zituen zakukoak, ahozko tradizioa jaso, edertu eta piperrez ondua emanik bere herriari. Robert Lafon irakasle eta saiakeragile handiak frogatua duen bezala, Alphonse Daudet ezagunaren zenbait obra Romanilhari eginiko plagioak dira, manipulatuak, noski, protagonista okzitaniar jator eta politikoki ez arrunt zuzenak paristarren eta oro har turisten gustuko etnotipoak bihurtuta. Romanilhak, ondarea aberasteaz gain, idazkera molde berri bat proposatu zuen, proventzala oinarri, latinisten eta populisten artekoa, publiko zabalaren mesederako. Urtez urte Mon Dimanche astekarian eman zituen ipuinak bilduman argitaratu zituen Li conte Provençau (1883) tituluarekin, eta data hori ezarri ohi da okzitanierazko prosa modernoaren sorreratzat.
1870-08-27 / 1919-05-24
Amado Nervo
hil zen duela 107 urte

Nervo, Amado. Mexikoko idazle modernista (Tepic, 1870 - Montevideo, 1919). Kazetaritza, saiakera, kronika, eleberria eta, batez ere, olerkiak idatzi zituen. 1900ean Europara iritsi zen kazetari gisa eta Crónicas de viaje (Bidazti-kronikak) idatzi zuen; Parisen bizi zela Rubén Darío ezagutu zuen, haren eta garai hartako frantses idazleen eragina izan zuen eta Poemas (1901) olerki liburua argitaratu zuen han. Mexikora itzuli zenean Lira heroica (1902, Lira heroikoa), Las voces (1904, Ahotsak), Los jardines interiores (1905, Barruko lorategiak) olerki liburuak idatzi zituen. Mexikoko enbaxadore izan zen, eta Espainian bizi izan zen 1914 arte. 1918tik 1919ra gobernuak Argentinara eta Uruguaira bidali zuen enbaxadore gisa. Beste idazlan batzuk: Místicas (1897, Mistikak), Perlas negras (1899, Perla beltzak), Elevación (1917, Goratzea), Plenitud (1918, Betetasuna), El estanque de los lotos (1919, Lotoen aintzira), El arquero divino (1922, Arkulari jainkozkoa).
Zintzhilik, 1986
1905-05-24 / 1984-02-21
Mikhail Xolokhov
jaio zen duela 121 urte

Xolokhov, Mikhail Alexandrovitx. Errusiar idazlea (Kruzhilin, Rostov, 1905 - Vechenskaïa, 1984). Don ibaiaren arroan bizi izan zen, kosakoen artean, eta horrek izan zuen eraginik bere obran. Gazte-gaztetan alderdi komunistako kide egin zen eta kosako zurien aurkako borrokan parte hartu zuen. 1925ean argitaratu zuen lehen liburua, Don ibaiko ipuiak, Tolstoiren errealismoaren eta kosakoen folklorearen eragina zuen epopeia. Bere liburuetan Sobiet Batasuneko historiako gertakizun nagusi batzuk kontatu zituen modu epikoan. Sobiet Goreneko kide izan zen, eta estalinismoaren kultura irizpideak aldeztu zituen. Stalin eta Lenin sariak jaso zituen eta 1965ean Literaturako Nobel saria. Idazlanak: Don lasaia (1928-1940), lau liburukitan argitaratutako eleberria; Lur landuak (1932-1956), Aberriaren alde borrokatu ziren (1943-1970), Gizon baten patua (1956-1957).
itzul.: Olga Mtz. de Marigorta / Roberto Serrano
Alberdania-Elkar, 2007
Literatura Unibertsala 133
1899-05-24 / 1984-10-19
Henri Michaux
jaio zen duela 127 urte

Michaux, Henri. Belgikan jaiotako olerkari eta margolari frantsesa (Namur, 1899 - Paris, 1984). Bidaiari handia izan zen. Lehen idazkiak 1921ekoak ditu; surrealismoaren bidetik jo zuen hasieran, Lautréamont-en eragin handiarekin, eta 1945az gero existentzialismora inguratu zen. Michaux-ren lana «barne autobiografia» modukoa da; ametsak, mamuak eta obsesioak ageri dira bertan, guztiak irudi soil distiratsuen bidez, umore anker batez, azalduak. Idatzi zituen lanen artean hauek ditu aipagarrienak: Qui je fus (1927, Izan nintzena), Un certain Plume (1930, Plume delako bat) Plume (1937), Un barbare en Asie (1933, Barbaro bat Asian), Michaux-ren obra nagusia; Entre centre et abssence (1936), Voyage en Grande-Garabagne (1936), Exorcismes (1943), Poésie pour pouvoir (1949), Misérable miracle (1956), L'infini turbulent (1957), Connaissance par les gouffres (1961, Ezagutza amildegien bidez), Moments (1973), Bras cassé (1973, Beso apurtua).
Maiatz-5, 1984
Maiatz-5, 1984
1913-11-15 / 2005-05-24
Arthur Haulot
hil zen duela 21 urte

1958-02-16 / 1996-05-24
Lois Pereiro
hil zen duela 30 urte

Akaberako poesia amodioaz eta gaitzaz (1992-1995)
itzul.: Joxemari Sestorain
Denonartean, 2013
1941-05-24 / ...
Bob Dylan
jaio zen duela 85 urte

100 kantu
itzul.: Xabier Paya
Elkar, 2021
1940-05-24 / 1996-01-28
Joseph Brodsky
jaio zen duela 86 urte

Ur-marka
itzul.: Rikardo Arregi
Katakrak, 2022
1932-05-24 / ...
Arnold Wesker
jaio zen duela 94 urte

Sukaldea
itzul.: Xabier Monasterio
Aresti B.G., 1989
Sugea kantari
itzul.: Xabier Monasterio
Aresti B.G., 1989
Alderantzira zamalka
Mckenzie Wark
itzul.: Danele Sarriugarte
Irati Majuelo
Terraza debekatua
Fatima Mernissi
itzul.: Edurne Lazkano Ibarbia
Amaia Alvarez Uria
Poesia kaiera
Elizabeth Bishop
itzul.: Leire Vargas Nieto
Irati Majuelo
Godoten esperoan
Samuel Beckett
itzul.: Juan Garzia
Aritz Galarraga
Utopiaren belaunaldia
Pepetela
itzul.: I?igo Roque Eguzkitza
Paloma Rodriguez-Mi?ambres
Clevesko Printzesa
Madame de La Fayette
itzul.: Mikel Hoyos Sein
Aritz Galarraga
Barazkijalea
Han Kang
itzul.: Gema Lopez Las Heras
Maialen Sobrino Lopez
Beste urte batez
Samira Azzam
itzul.: Xabier Monasterio
Ainhoa Aldazabal Gallastegui
Esker onak
Delphine De Vigan
itzul.: Aiora Jaka Irizar
Maialen Sobrino Lopez
Tropiko tristeak
Claude Levi-Strauss
itzul.: Jon Alonso
Aritz Galarraga
2026 Maiatza
2026 Apirila
Maria Fernanda Ampuero
Enkantea
Samuel Beckett
Beckett euskaraz
Evelyn Waugh
Dickens atsegin zuen gizona
Gassan Kanafani
Gizonak eguzkitan
2026 Martxoa
Antzerkiaren nazioarteko eguna
Miquel Marti i Pol
Poemak euskaraz
Antonio Lobo Antunes
Gauzen ordena naturala
Boris Vian
Aldarri antimilitarista
Izet Sarajlic
Sarajevoko setiokoak
2026 Otsaila
Edorta Matauko itzultzaileak agur
Martha Gelhorn
Pazko bezperako gaua
2026 Urtarrila
Rafael Dieste
Intxixuen artxibotik
Juan Rulfo
Pedro P?ramo/Lautada sutan
Gustavo Pereira
Venezuelako hitzak
2025 Abendua
Susa literatura argitaletxea Durangoko liburu azokan
2025 Azaroa
Villiers de L'Isle-Adam
Esperantzaren tortura
2025 Urria
Angela Figuera
Aingeruen zuzenbidea
Youenn Gwernig
New Yorkeko hamar poema
2025 Iraila
Manuel Curros Enriquez
Jostirudi Jainkotarra
David Foster Wallace
Wallace euskaraz