1894-07-26 / 1963-11-22
Aldous Huxley
hil zen duela 63 urte

Huxley, Aldous Leonard. Britainia Handiko idazlea (Godalming, Surrey, 1894 - Hollywood, 1963). Kultura tradizio handiko familian sortu zen. Lehenengo eleberrietan I. Mundu Gerraren ondorengo balore krisia islatu zuen: Crome yellow (1921), Point counter point (1928, Kontrapuntua). 1932an Huxley-ren eleberririk ezagunena argitaratu zen: Brave new world (Bai, mundu berria; Xabier Amurizak euskaratua). Makinek eta teknologiak mende hartutako mundua deskribatu zuen liburu horretan, eta gizatasunik eta esperantzarik gabea azaldu zuen gizakia. Gerokoak dira Eyeless in Gaza (1936, Itsua Gazan), eta After many a summer dies the swan (1939, Udaldi askoren ondoren hiltzen da beltxarga). 1937az gero Estatu Batuetan jarri zen bizitzen, eta erabat aldatu zen Huxleyren ikuspegia, mistikara eta Tao jakituriara hurbilduz.
1876-01-12 / 1916-11-22
Jack London
hil zen duela 110 urte

London, John Griffith. (Jack London deitua). Estatu Batuetako eleberrigilea (San Francisco, 1876 - Glen Ellen, Kalifornia, 1916). Oso abenturazalea zen eta grina hori erakutsi zuen bere eleberrietan. Londonek bere joan-etorrietan oinarritu zuen, hein handi batean, bere obra; fikzio erromantikoa eta aldi berean errealista, batzuetan gordina, sortu zuen. Arrakasta handia izan zuen. Egilearen garaiko gizarteko ezak eta gabeziak ere agertu zituen. Obra ezagunenak: The Call of the Wild (1903, Oihanaren deia), The Sea-Wolf (1904, Itsas otsoa), White Fang (1907, Hagin zuria), Martin Eden (1909). London sozialista zen, eta bere eleberrietan sarritan adierazi zituen bere iritziak: The Iron Heel (1908, Burdinazko orpoa).
Basabizitzaren deia
itzul.: Josu Zabaleta
Vicens Vives, 2014
Literatura-Eskola 5
Itzala eta distira
itzul.: Xabier Olarra
Eusko Jaurlaritza, 2009
Euskara Mintzagai
Hego itsasoetako hiru istorio
itzul.: Iņaki Mendiguren
Elkar, 1995
Branka 42
Basatasunaren deia
itzul.: Iņaki Mendiguren
Elkar, 1993
Irakurmendi 27
Pirataren ibilaldia
itzul.: Karlos Gorrindo
Elkar, 1991
Branka 6
Bizitza maite eta beste ipuin batzuk
itzul.: Tomas Sarasola
Mensajero, 1991
Kimu 53
Bâtard / Sua piztu
itzul.: Iņaki Ibaņez
Erein, 1991
Bartleby 4
Bost istorio itsasoko
itzul.: Iņaki Sopela
Txertoa, 1987
Larrun 15
Letagin zuri
itzul.: Xabier Mendiguren
Elkar, 1986
Itzul saila 50
Hiawatha
itzul.: Bittor Hidalgo
Hordago, 1981
Txmista 16
Pirataren espedizioa
Hordago, 1981
Tximista 22
Mauki, hego itsasaldeko gertakariak
itzul.: Arantxa Sarriegi
Hordago, 1980
Tximista 20
Abentura ikaragarria airean
itzul.: Joxe Lizarralde
Hordago, 1980
Tximista 12
Oihanaren deia
Lur, 1979
Tximista 10
1877-11-22 / 1919-01-27
Endre Ady
jaio zen duela 149 urte

Ady, Endre. Hungariar olerkaria (Erdminsdszent, 1877 - Budapest, 1919). Urte batzuetan Parisen bizi izan zen; sinbolisten eragina jaso zuen han. Haren ideologia aurrerakoiak eta hizkera poetiko aberatsak poesia magyarraren eraberritzea ekarri zuten. Obra nagusi batzuk: Odola eta urrea (1907), Eliasen orga (1908), Ihesi doan bizia (1912).
1869-11-22 / 1951-02-19
Andre Gide
jaio zen duela 157 urte

Gide, André. Idazle frantsesa (Paris, 1869 - Paris, 1951). Oso gazte zela aita hil zitzaion eta amak oso moral gogorrean hezi zuen. 1895ean Madeleine bere lehengusuarekin ezkondu zen; harekin lotzen zuten sentimenduak Les Cahiers d'André Walter (1891) obran azaldu zituen. Eragin sinbolista berak bultzaturik idatzi zituen Le Traité de Narcisse (1893), eta La Tentative amoureuse edo Le Traité du vain désir (1893). Gaixo zegoela eta, sendatzeko, Algeriara joan zen (1893) eta han krisi gogorra izan zuen, Les Nourritures terrestres (1895) obran aipatu zuen bezala; ideal humanistaren zilegitasuna aldarrikatzen zuen han. Saül draman (1903) eta Prométhée mal enchainé (1899) ipuinean ideal hori zehaztu zuen, baina L'Immoraliste (1902) obran moteldu. Berekoikeria eta hurkoaren maitasuna, sentsualitatea eta adimena lotu nahirik, Les Caves du Vatican (1914), La Symphonie pastorale (1919, apaiz protestante baten bizitzako arazoak) idatzi zituen. 1925ean, eleberrigintzak dituen arazoei buruz Les Faux-Monnayeurs idatzi zuen. Afrika beltzera egin zuen bidaia baten ondoren, kolonialismoaren gehiegikeriak salatu zituen eta alderdi komunistara hurbildu zen, baina azkenik erabat baztertu zuen alderdia. 1946an Thésée (Teseu) obran, gizakiari barneko askatasuna ematen dion ekintza oro onetsiz, bere pentsaera morala osatu zuen. Une berean, 1889az geroztik idazten joan zen Journal, egunerokoan (1943tik 1953ra plazaratua) argitasun osoz agertu zituen idazlearen eta pertsonaren kezkak, eta baita Si le grain ne meurt (1920tik 1924era) eleberri autobiografikoan eta Corydon (1911) saiaeran ere. Literaturako Nobel saria eman zioten 1947an.
Teseu
itzul.: Ibon Sarasola
Elkar, 1989
Literatura 53
1942-10-15 / 2023-11-22
Anchel Conte
hil zen duela 3 urte

Denbora eta egunak
itzul.: Joxemari Sestorain
Denonartean, 2015
1904-12-26 / 1993-11-22
James Stern
hil zen duela 33 urte

1917-02-25 / 1993-11-22
Anthony Burgess
hil zen duela 33 urte

1921-05-06 / 1988-11-22
Erich Fried
hil zen duela 38 urte

1913-11-22 / 1974-08-03
Joaquim Amat-Piniella
jaio zen duela 113 urte

Nola esaten zaio agur ama bati
Uxue Razkin
itzul.: Irati Jimenez
Peru Iparragirre
Mari-alderrai
Colette
itzul.: Pedro Diez de Ulzurrun
Aritz Galarraga
Zazpigarren gizona
John Berger / Jean Mohr
itzul.: I?igo Roque Eguzkitza
Peru Iparragirre
Ehulearen hilobia
Seumas O'Kelly
itzul.: Unai Elorriaga
Nagore Fernandez
Termita
Garazi Albizua
itzul.: Bego Montorio
Maialen Sobrino Lopez
Ehulearen hilobia
Seumas O'Kelly
itzul.: Unai Elorriaga
Ibon Ega?a
Emakume oinutsa
Scholastique Mukasonga
itzul.: Miren Agur Meabe
Ainhoa Aldazabal Gallastegui
Odisea
Homero
itzul.: Matias Mugika
Aritz Galarraga
Barazkijalea
Han Kang
itzul.: Gema Lopez Las Heras
Jon Martin-Etxebeste
Zure bazterrekoak
Cesare Pavese
itzul.: Jon Alonso
Asier Urkiza
2026 Azaroa
Xose Luis Mendez Ferrin
Lanak euskaraz
Jorge Luis Borges
Poema antologia
2026 Urria
Mongo Beti
Negrotasunaren hiztegia
Flaubert / Stevenson
Eleberriak atalka
2026 Iraila
Joaquim Machado de Assis
Brasilgo narratiba
Alejandra Pizarnik
Poemak euskaraz
Manuel Curros Enriquez
Jostirudi Jainkotarra
Agostinho Neto
Agostinho Netoren poemak
Stephane Mallarme
Mallarme euskaraz
2026 Abuztua
Rene Depestre
Depestrek 100 urte
Andrei Platonov
Eguzkia sartalderantz
Federico Garcia Lorca
Poeta isilarazia
Mazisi Kunene
Ahotsaren indarra
Maria Aur?lia Capmany
Gutun lotsagabea
2026 Uztaila
Nathalie Handal
Nathalie Handalen ahotsa
Mikhail Lermontov
Lermontov euskaraz
Henri Calet
Danbor hotsik gabeko abertzaletasuna
2026 Ekaina
Ellen Kuzwayo
Soweton kondatuak
Allen Ginsberg idazlearen jaiotzaren mendeurrenean Harkaitz Canok euskarari ekarritako Ulua
2026 Maiatza
2026 Apirila
Maria Fernanda Ampuero
Enkantea
Samuel Beckett
Beckett euskaraz
Evelyn Waugh
Dickens atsegin zuen gizona
Gassan Kanafani
Gizonak eguzkitan
2026 Martxoa
Antzerkiaren nazioarteko eguna
Miquel Marti i Pol
Poemak euskaraz
Antonio Lobo Antunes
Gauzen ordena naturala
Boris Vian
Aldarri antimilitarista