Poe, Edgar Allan. Estatu Batuetako idazlea (Boston, 1809 - Baltimore, 1849). Gurasoak antzezleak zituen. Bi urterekin umezurtz geratu zen eta John Allanek, Richmondeko tabako merkatari aberats batek semetzat hartu zuen. 1815etik 1820ra Ingalaterran bizi izan zen. Estatu Batuetara itzulirik Virginiako unibertsitatean egin zituen ikasketak, baina 1826an aitaordearekin izandako liskarren ondoren ikasketak utzi eta West Pointeko ikastetxe militarrean sartu zen; 1830ean bota zuten handik diziplinarik ez omen zuelako. 1835ean hamalau urte zituen bere lehengusina Virginiarekin ezkondu zen. 1835tik 1837ra literatura kritika egin zuen Southern Literary Messenger aldizkarian. 1847an emaztearen heriotzak krisialdi latza sortu zion. Miseriak, egonezinak, maite zuen emakumearen heriotzak, jokoak, alkoholak eta laudanoak eragin handia izan zuten haren bizitzan. Baltimorreko kale batean aurkitu zuten delirium tremens-ak jota eta handik egun batzuetara hil zen. Fantasiazko, beldurrezko eta umorezko ipuinaren maisu izan zen, eta polizia eta zientzia fikzio generoen aitzindari. Literatura kritika zorrotzak idatzi zituen. Estatu Batuetako kritikak gaitzetsi zuen, baina Europan berehala arrakasta handia izan zuen, Baudelairek eta Mallarmék haren lanak frantsera itzuli eta goraipatu zituztelako batipat. Haren idazlan nagusiak. Ipuinak: Ligeia (1838), The Fall of the House of Usher (1839, Usher etxearen eroraldia), William Wilson (1840), Murders in the Rue Morgue (1841, Morgue kaleko hilketak), The Masque of the Red Death (1842, Herio gorriaren mozorroa), The Black Cat (1843, Katu beltza), The Gold Bug (1843, Urrezko kakalardoa), The Cask of Amontillado (1846).

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Benet, Juan. Espainiar idazlea (Madril, 1927). Lanbidez ingeniaria, egungo Espainiako literaturan sortzaile berrizaleenetako bat da. Haren lehen liburuak (Nunca llegarás a nada, 1961) ez zuen arrakastarik izan. Urte batzuen buruan, Volverás a Región (1967) eleberria plazaratu zuen. Liburu honen gertalekua, Beneten beste askorena bezalatsu, Espainiako irudimenezko hiri bat da (Región); bertan erabiltzen dituen hizkera molde desberdinek, ordena kronologikorik ezak, bakarrizketa eta esaldi luzeek, denak batera hartuta, liburu bitxia bihurtzen dute. Esperimentuzko bidean barna haratago joanez, Una meditación argitaratu zuen 1970ean. Ildo beretik, beste zenbait lan argitaratu ditu: Una tumba (1971), Un viaje de invierno (1972), La otra casa de Mazón (1973), Sub Rosa (1973), Saúl ante Samuel (1983). Beste eleberri batzuen ondoren 1983an gerra zibila gaitzat duen sailari eman zion hasiera (Herrumbrosas lanzas).

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]