Mann, Thomas. Idazle alemana, Heinrich Mannen anaia gaztea (Lübeck, 1875 - Zurich, 1955). Alemaniako idazle handienetakoa izan zen. Burgesiako familia aberats batean jaioa, burgesia horren bizimodua eta gainbehera islatu zituen Die Buddenbrooks lanean (1901, Buddenbrookstarrak). Lehen Mundu Gerran abertzaletasun alemaniarraren aldeko ideiak agertu zituen, Heinrich anaiaren ideia demokratikoen kontra. 1922an, ordea, demokraziaren aldeko jarrera garbia hartu zuen. 1933an Hitler aginpidera iritsirik, T. Mann erbestean geratu zen. 1939an Estatu Batuetara heldu zen. Idatzi zituen eleberri eta ipuin bildumen artean, ondoko hauek ditu azpimarragarri: Der kleine herr Friedemann (1898, Friedemann jaun txikia); Tristan (1903, bertan dago Tonio Kröger kontakizuna); Der tod in Venedig (1912, Heriotza Venezian); Der Zauberberg (1924, Mendi magikoa), Mannen obra nagusia; Joseph und seine Brüder (1933-1943, Joseph eta bere anaiak), lau eleberriz osatutako saila; Doktor Faustus (1947). Kontakizun laburrak ere idatzi zituen. Haietariko batzuk dira: Herr und Hund (1919, Jauna eta zakurra); Unordnung und frühes Leid (1926, Oinaze goiztiarra); Mario und der Zauberer (1930, Mario eta magoa); Die betrogene (1953, Emakume engainatua). 1929an Literatura Nobel saria jaso zuen.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Benavente, Jacinto. Espainiar antzerkigilea (Madril, 1866 - Madril, 1954). Pediatra baten seme izanik, horrekin lotu izan da bere lanetan haurtzaroarekiko erakutsi duen ardura: Niños (1917) liburua eta haurrentzako antzerkiak. Zuzenbide ikasketak alde batera utzi zituen literaturari ekiteko. Autorearen lehen lana (El teatro fantástico, 1892), gaia Musset eta Shakespearerengandik hartua zuena, lau pieza laburrez osatua zen. Ondoko urtean, Cartas de mujeres argitaratu zuen, geroko antzerki lanetan emakumeen psikologiarekiko erakutsi zuen interesaren aitzindari. Ehundik gora lan idatzi zuen: El nido ajeno (1984), Gente conocida (1896), La comida de las fieras (1898). 1901etik aurrera antzerki lan sakonagoak egin ditu. Hala, 1907an Los intereses creados azaldu zen, dena diruaren mende jartzen duen gizarte baten satira umoretsua. 1908an La fuerza bruta aurkeztu eta ondoko urtean haurrentzako antzerki talde bat sortu zuen, haiei zuzenduriko lanak idatziz (El príncipe que todo lo aprendió en los libros, 1910). Nekazari giroan kokaturiko Señora Ama (1908) eta La malquerida (1913) lanetan pertsonaia nagusiak emakumeak dira, gizon zitalek azpiraturik aurkitzen direnak. Geroztikako izenburu anitzen arteko zenbait: La ciudad alegre y confiada (1916), Los intereses creados delakoaren segida; Campo de armiño (1916); Lecciones de buen amor (1924); Pepa Doncel (1928); Vidas cruzadas (1929); La honradez de la cerradura (1942); La infanzona (1945). 1922an Literatura Nobel Saria jaso zuen.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Blake, William. Margolari, grabatzaile eta olerkari ingelesa (Londres, 1757 - Londres, 1827). Hamalau urte zituela Basire grabatzailearekin hasi zen ikasten; gero Royal Academy-an Flaxman eta Füssli-rekin. Reynolds-en irakaspenetik izadiak inspiratutako pinturarekiko mesprezu sakona gorde zuen. 1783an bere lehen poema liburua argitaratu zuen, lirismo bizikoa eta ikuskariz betea. Berarekin lan egiten zuen anaiaren heriotzak aluzinazioak eragin zizkion, eta ikuskarietarako joera aregotu. 1789an Songs of Innocence ospetsua argitaratu zuen, berak grabatu eta koloreztatu zuen liburu saileko lehena. Ondoren Songs of experience (1894) eta liburu profetiko zenbait (Prophetic books) argitaratu zituen bere teknika bereziez baliatuz. Zortzi urtez ahaztua eta miserian bizi izan ondoren Londresa itzuli zen eta ehun marrazki burutu zituen Joben liburua eta La Divina Commedia irudiztatzeko. Blake ingeles erromantizismo aurreko idazle interesgarrienetakoa da. Iragarle estiloan ideal iraultzailearekiko atxikimendua eta kristau moralaren izaera zapaltzailea aldarrikatzen ditu; erlijio dogmatismoari aurka eginez, humanismo sakonez kutsaturiko mitologia bere-berea osatu zuen (Biblia eta Swedenborgen irakurketak inspiratua).

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]