euskarari ekarriak

1923-10-15 / 1985-09-19

Italo Calvino

hil zen duela 41 urte

Calvino, Italo. Idazle italiarra (Santiago de las Vegas, Kuba, 1923 - Siena, 1985). Lehenengo kontakizunetan nazien aurkako erresistentziako garaiak ekarri zituen gogora; gerra giroa eta gaztaroko gertaerak adierazi zituen batez ere. Garai hartako ispilu da Il sentiero dei nidi di ragno eleberria (1947, Armiarma habien bidezidorra). Geroago, kontakizun filosofiko eta moralak eman zituen bere lanetan; ironiaren eta prosa poetikoaren bitartez, Italiako kristau-demokratekiko jarrera kritiko zorrotza bideratu zuen. Erdi Aroan kokaturiko kontakizunak Il visconte dimezzato (1952, Bizkonde erdibitua) Il barone rampante (1957), Il cavaliere inesistente, (1959), idazlearen garaiko munduari buruzko kritika bortitzak dira. Ikuspegi kritiko hori alde batera utzi gabe beti ere, umorea eta fantasia errealismoarekin nahasten ditu bere ipuin eta eleberrietan: La giornata d'un scrutatore (1963, Boto kontalari baten laneguna), Le cosmocomiche (1965, Kosmikomikoak), Le città invisibili (1972, Hiri ikustezinak), Se una notte d'inverno un viaggiatore (1979, Baldin negu gau batez bidaiari batek). Haurrentzat ere idatzi zuen: Marcovaldo izeneko kontakizuna (1963). 1980. urtean argitara eman zuen Una pietra sopra liburuan, 1945-1980 bitartean idatzitako berrogei artikulu eta saiakera inguru bildu zituen. Italiako herri ipuin zaharren biltzaile artazkoa izan zen. Garrantzi handikoa da, Ameriketan eman behar zituen zenbait hitzaldi bilduta, hil ondoren argitara eman zioten liburua, Six Memos for the next millennium (1989, Sei ohar gogoan hartzeko datorren milaurtekoan), bertan dagoelako Calvinoren literatur pentsamendua.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Bi artikulu

itzul.: Koldo Izagirre

armiarma.eus, 2015

Hiriak eta zerua. 3

altza.info, 2009

Senar-emazteak

itzul.: Juan Garzia

Ipuin gogoangarriak, 1997

Erein

Marcovaldo edo urtaroak hirian

itzul.: Koldo Biguri

Ibaizabal, 1992

Literatura Unibertsala 16

Zozoaren ziztua

itzul.: Itzultzaile eskola

Egan, 1989

Bizkonde erdibitua

itzul.: Iñaki Ugarteburu

Elkar, 1989

Erdal literatura 95

Udal usakumea

itzul.: Talde Bulliziosoa

Korrok-8, 1985

Groucho Marx-en zigarro purua

itzul.: Felipe Juaristi

Literatur Gazeta-3, 1985

1911-09-19 / 1993-06-19

William Golding

jaio zen duela 115 urte

Golding, William. Britainiar eleberrigilea (Saint Colomb Minor, Cornwall, 1911). Goldingen eleberriak alegia moralak dira; pertsonaiak barne eta kanpo bakardade beltzenean, izatearen alderdi ilunenen aurrean azaltzen dira, eta arazo handiak dituztela gizartean bizitzeko. Gizartean araurik ez bada, gaizkiaren eta ongiaren indarrak kontrajartzen dira eta horrek bortxakeria ekartzen du. Harenak dira: Lord of the Flies (1945, Eulien ugazaba, J.A. Arrietak euskaratua), The inheritors (1955, Oinordekoak), The two deaths of Christopher Martin (1956, Christopher Martinen bi heriotzak), Free fall (1959, Erori librea), The pyramid (1967), The Scorpion god (1971, Eskorpioi jainkoa), Jarraigo basatia (1979), eta Diana mugikorra (1982). n Literaturako Nobel saria jaso zuen 1983an.