1856-07-26 / 1950-11-02
Bernard Shaw
jaio zen duela 170 urte

Shaw, George Bernard. Irlandako idazlea, ingelesez idatzi zuena (Dublin, 1856 - Ayot Saint Lawrence, Ingalaterra, 1950). Literaturako alor guztiak landu zituen arren, satira komediei esker izan zen batez ere ezaguna. Hogei urte zituela Londresen egokitu zen eta Fabian Society erakunde sozialista sortzen kaide izan zen 1884an. Urte haietan idatzi zituen nobelek ez zuten arrakastarik izan, baina ospea eman zioten aldizkari berezietan azaldu zituen literatura eta musika kritika lanek, Wagner-en musikari eta Ibsen-en antzerkiari buruz idatzitakoek bereziki. 1892an aurkeztu zuen bere lehen antzerki obra, Widowers' Houses (Gizon alargunen etxeak), eta The Philanderer (1893, Amorantea) eta Mrs. Warren's Profession (1893, Warren anderearen lanbidea) idatzi zituen ondoren. Victoria erreginaren garaiko gizartearen hipokresia salatu zuen lan horietan. Molde askotako obrak aurkeztu zituen ondoko urteetan; haietan garai hartako gizartearen arazoak eta gorabeherak erakutsi zituen betiere, baina osagarri komiko paregabe batzuen bitartez zorroztu zituen satirarako bideak. Militarismoa kritikatu zuen Arms and the Man (1894, Heroiak eta soldadoa) lanean, gizartean gailen ziren azaleko portaerak Major Barbara (1905, Komandante Barbara) obran eta briatiniarren klasismoa Pygmalion bere maisu-lanean (1913). Historian oinarrituriko obrak ere egin zituen: Caesar and Cleopatra (1901, Zesar eta Kleopatra) eta Androcles and the Lion (1912, Androkle eta lehoia). Lehen Mundu Gerraren ondoren, obra lirikoago bat idatzi zuen, Saint Joan (1923, Santa Joana) Joana Arc-ekoaren bizitzan oinarritua. Literaturako Nobel saria eman zioten 1925ean. Bere ideia sozialistei buruzko saioak idatzi zituen bizitzako azken urteetan.
1905-06-29 / 1959-07-26
Manuel Altolaguirre
hil zen duela 67 urte

Altolaguirre, Manuel. Espainiar poeta (Malaga, 1905 - Burgos, 1959). 27.ko Belaunaldiko olerkari taldekoa. Orduko poesiarako hain garrantzitsua gertatu zen Litoral aldizkariaren argitaratzailea, beste zenbait aldizkari eta poesia bildumarekin batera. Gerra ostea Kuban eta Mexikon igaro zuen. Haren poesian nabaria da Juan Ramón Jiménez eta Pedro Salinasen eragina. Altolaguirreren idazlanen artean nabarmentzekoak dira: Las islas invitadas (1926), Ejemplo (1927), Poesía (1931), Soledades juntas (1931). Erbestean beste zenbait poema liburu argitaratu zituen: Fin de un amor (1949), Poemas de América (1955). Abangoardismo arrastorik aurkitzen ez den poeta honen olerkigintzaren ezaugarri nagusia musikaltasuna da.
Nire bakartadea
itzul.: Sabin Muniategi
Goiz-argi, 1973
Nire ametsak
itzul.: Sabin Muniategi
Goiz-argi, 1973
Gaua amaiketan
itzul.: Sabin Muniategi
Goiz-argi, 1973
Bere iabea zan
itzul.: Sabin Muniategi
Goiz-argi, 1973
Atzerritar olerkiak. Ene begi aundiak
itzul.: Sabin Muniategi
Euzkadi - 7388, 1936
1894-07-26 / 1963-11-22
Aldous Huxley
jaio zen duela 132 urte

Huxley, Aldous Leonard. Britainia Handiko idazlea (Godalming, Surrey, 1894 - Hollywood, 1963). Kultura tradizio handiko familian sortu zen. Lehenengo eleberrietan I. Mundu Gerraren ondorengo balore krisia islatu zuen: Crome yellow (1921), Point counter point (1928, Kontrapuntua). 1932an Huxley-ren eleberririk ezagunena argitaratu zen: Brave new world (Bai, mundu berria; Xabier Amurizak euskaratua). Makinek eta teknologiak mende hartutako mundua deskribatu zuen liburu horretan, eta gizatasunik eta esperantzarik gabea azaldu zuen gizakia. Gerokoak dira Eyeless in Gaza (1936, Itsua Gazan), eta After many a summer dies the swan (1939, Udaldi askoren ondoren hiltzen da beltxarga). 1937az gero Estatu Batuetan jarri zen bizitzen, eta erabat aldatu zen Huxleyren ikuspegia, mistikara eta Tao jakituriara hurbilduz.
1875-07-26 / 1939-02-22
Antonio Machado
jaio zen duela 151 urte

Machado y Ruiz, Antonio. Espainiar olerkaria, Manuel Machadoren anaia (Sevilla, 1875 - Colliure, 1939). Familia liberal batean sortu zen, eta Madrilgo «Institución Libre de Enseñanza» erakundean egin zituen ikasketak. Parisen ere bizi izan zen, eta 1907tik aurrera frantseseko irakasle izan zen Soriako Lizeoan. Bere garaikideen modernismoa alde batera utzi, eta «betiereko poesia» deitzen zuena, analisiaz baino intuizioaz osatuagoa, hartu zuen jomugatzat. Gaztelako bizimoduak eta emazte gaztearen galerak eragin handia izan zuten haren poesian. Hiru aldi bereiz daiteke haren poesian: lehena, Soledades (1902, Bakardadeak), Soledades, galerías y otros poemas (1907) Verlaineren eta Ruben Darioren eraginpean idatzi zituen lanek osatua; bigarrena, Campos de Castilla (1912) idatzi zuen garaia, barne begirada soila utzi eta Gaztelako ikuspegia poesian islatu nahi izan zuena; hirugarrena, Nuevas canciones (1924, Kantu berriak) eta Cancionero apócrifo (1924tik aurrera), bizitzaren eta izatearen gaia eta olerkariaren bakardadea azaltzen dituena. Bere anaia Manuelekin zenbait antzerki obra idatzi zituen La Lola se va a los puertos (1929), La prima Fernanda (1931), beste lan batzuen artean. Errepublikazale sutsua baitzen, Espainiako gerra galduta ikusi zuenean (1939) Frantziara aldegin zuen erbesteraturik, eta Colliuren hil zen, iparraldeko Katalunian, urte hartan berean.
Erretratua
itzul.: Lur erredakzioa
Lur Entziklopedia Tematikoa, 1999
Korrok-2, 1984
1900-04-26 / 1942-07-26
Roberto Arlt
hil zen duela 84 urte

Konkorduna
itzul.: Gillermo Etxeberria
Egan, 1-2, 2017
Roberto Arlt Euskal Herrian (eta III)
itzul.: Rikardo Arregi Diez de Heredia
Volgako Batelariak, 2005
1897-07-26 / 1976-07-15
Paul Gallico
jaio zen duela 129 urte

Zure bazterrekoak
Cesare Pavese
itzul.: Jon Alonso
Asier Urkiza
Termita
Garazi Albizua
itzul.: Bego Montorio
Nagore Fernandez
Argazkiaren erabilera
Annie Ernaux
itzul.: Leire Lakasta
Maialen Sobrino Lopez
Basatiak
Maria Reimondez
itzul.: Nerea Loiola
Ainhoa Aldazabal Gallastegui
Kantu leuna
Leila Slimani
itzul.: Nahia Zubeldia
Maialen Sobrino Lopez
Bihotzean napalma
Pol Guasch
itzul.: Ibai Sarasua Garcia
Irati Majuelo
Izatearen arintasun jasanezina
Milan Kundera
itzul.: Karlos Cid Abasolo
Aritz Galarraga
Haurdunaldi oharrak
Yoko Ogawa
itzul.: Iker Alvarez
Maialen Sobrino Lopez
Alderantzira zamalka
Mckenzie Wark
itzul.: Danele Sarriugarte
Irati Majuelo
Terraza debekatua
Fatima Mernissi
itzul.: Edurne Lazkano Ibarbia
Amaia Alvarez Uria
2026 Uztaila
Henri Calet
Danbor hotsik gabeko abertzaletasuna
2026 Ekaina
Ellen Kuzwayo
Soweton kondatuak
Allen Ginsberg idazlearen jaiotzaren mendeurrenean Harkaitz Canok euskarari ekarritako Ulua
2026 Maiatza
2026 Apirila
Maria Fernanda Ampuero
Enkantea
Samuel Beckett
Beckett euskaraz
Evelyn Waugh
Dickens atsegin zuen gizona
Gassan Kanafani
Gizonak eguzkitan
2026 Martxoa
Antzerkiaren nazioarteko eguna
Miquel Marti i Pol
Poemak euskaraz
Antonio Lobo Antunes
Gauzen ordena naturala
Boris Vian
Aldarri antimilitarista
Izet Sarajlic
Sarajevoko setiokoak
2026 Otsaila
Edorta Matauko itzultzaileak agur
Martha Gelhorn
Pazko bezperako gaua
2026 Urtarrila
Rafael Dieste
Intxixuen artxibotik
Juan Rulfo
Pedro P?ramo/Lautada sutan
Gustavo Pereira
Venezuelako hitzak
2025 Abendua
Susa literatura argitaletxea Durangoko liburu azokan
2025 Azaroa