1802-11-29 / 1827-11-18
Wilhelm Hauff
hil zen duela 199 urte

1895-12-14 / 1952-11-18
Paul Eluard
hil zen duela 74 urte

Eluard, Eugène Grindel. (Paul Eluard deitua). Poeta frantsesa (Saint-Denis, 1895 - Beynac, 1952). Oso gaztetan erietxe batean sartu behar izan zuen (1912). Lehen Mundu Gerra ezagutu zuen (1914-1918) eta bakea izan zen harez gero bere ametsa: Poèmes pour la Paix (1918, Bakerako poemak). Gerra bukatu zenean, Aragon, Breton, Tzara etab. ezagutu zituen eta, Dada mugimenduan hartu zuen parte; garai hartakoa da Les Animaux et leurs hommes (1921, Animaliak eta beren gizonak). Handik gutxira ordea surrealismora jo zuen (Mourir pour ne pas mourir, 1924, Ez hiltzeko hil). Maria Benz (Nusch) ezagutu zuenean (1929), bizitza errotik aldatu zuen, eta maitasuna bihurtu zuen bere poesiaren ardatz: Capitale de la douleur (1926, Oinazearen hiriburua), L'amour, la poésie (1929, Maitasuna, poesia), La vie inmédiate (1932, Berehalako bizitza), maitasun eroaren kantak dira. Aldi hura igaro ondoren, gauza sotilenetara itzuli zen, hizkuntza gardentasunaren bila: Les yeux fertiles (1936, Begi emankorrak), Donner à voir (1939, Ikustera eman). 1926an Alderdi Komunistan sartu zen, baina Aragonekin izandako istiluen ondoren bota egin zuten (1933). Hala eta guztiz ere, faxismoaren kontrako borrokari eutsi zion (La Victoire de Guernica, 1938). Bigarren Mundu Gerra heldu zenean, erresistentzian sartu eta idazleen nazio batzordeko buru izan zen: garai hartako poemek gerra dute gai nagusitzat. Gerra bukatu zenean, betiko bake ametsari heldu zion berriro: Poésie ininterrompue (1946, Etenik gabeko poesia), Le dur désir de durer (1946, Irauteko desira gogorra),Tout dire (1951, Dena esan).
1871-07-10 / 1922-11-18
Marcel Proust
hil zen duela 104 urte

Proust, Marcel. Frantses idazlea (Anteuil, 1871 - Paris, 1922). Zuzenbide eta Literatura ikasketak egin zituen Parisen. Ondoren, gizarte bizitzari emana bizi izan zen, aristokrazia giroan. 1896an, kontakizun liburu bat argitaratu zuen Les plaisirs et les jours (Plazerrak eta egunak). Baina, 1906. urtea arte ez zen hasi idazle gisa sona eta ospea ekarri zion eleberri saila idazten. Horretarako, aurreko gizarte bizitzari uko egin eta Parisko aldirietan zuen etxera bildu zen. Eleberri sailaren izena, À la recherche du temps perdu (Denbora galduaren bila) zen, eta lehen liburukiarena, berriz, Du côté de chez Swann (1913, Swann-i dagokionez). Hasieran harrera hotza izan bazuen ere, pixkanaka oniritzia jasotzen hasi zen eta horrek bideratu zuen sailaren bigarren alearen argitaratzea: À l'ombre des jeunes filles en fleur (1919, Loretan diren neskatxen gerizpean). Proust bera bizi zela, beste bi eleberri argitaratu ziren: Le côté de Guermantes (1920-1921, Guermantes-i doakiona), eta Sodome et Gomorrhe (1921-1922); Denbora galduaren bila osatzen duten gainerako hiru eleberriak Proust hil ondoren argitaratu ziren: La prisonnière (1923), La fugitive (1925) eta Le temps retrouvé (1927, Denbora aurkitua). n Konplexutasun handiko eleberri saila da Denbora galduaren bila, baina eragin handia izan du geroko literaturan. Obra osoaren egitura batasunaren gakoa kontalariaren ikuspuntuan dago; kontalari hori Proust beraren alter ego-a litzateke, oroimenaren bidez, haren bizitza kontatzen duena. Bertan, ageri dira haurtzaroko alaitasunak eta geroko gizarte bizitzarekiko urruntzea, sarri, bere garaiko gizartearekiko kritika gogorra bihurtzen dena. Maitasuna eta sexua dira gai nagusi Prousten lanetan, eta eszeptizismz begiratzen ditu. Azkeneko liburukian dago, ordea, sail osoa laburbiltzen duen tesia; alegia, norberaren iragana berreskuratzea dagoela, eta miseriaz haruntzago joaterik dagoela, literatura sorkuntzaren bidez; izan ere, hartara, izan zena kontatzeaz gainera, bai baitago izan zitekeena ere, era alegoriko batez, berriz eraikitzerik.
Aro berredirena
itzul.: Jean-Baptiste Orpustan
ZTK, 2018
Iheslea
itzul.: Jean-Baptiste Orpustan
ZTK, 2015
Guermantes-ko aldea
itzul.: Jean Baptiste Orpustan
ZTK, 2013
Zuanen etxe aldean
itzul.: Jean Baptiste Orpustan
ZTK, 2013
Denbora galduaren bila / Swann-enetik
itzul.: Joxe Austin Arrieta
Alberdania-Elkar, 2010
Literatura Unibertsala
Combray
itzul.: Lur erredakzioa
Lur Entziklopedia Tematikoa, 1999
1939-11-18 / ...
Margaret Atwood
jaio zen duela 87 urte

Gerra historialariaren bakardadea 
itzul.: Asier Sarasola
Biziei ere omen, Susa, 2024
Munduko Poesia Kaierak 51
1863-11-18 / 1920-02-08
Richard Dehmel
jaio zen duela 163 urte

Nola esaten zaio agur ama bati
Uxue Razkin
itzul.: Irati Jimenez
Peru Iparragirre
Mari-alderrai
Colette
itzul.: Pedro Diez de Ulzurrun
Aritz Galarraga
Zazpigarren gizona
John Berger / Jean Mohr
itzul.: I?igo Roque Eguzkitza
Peru Iparragirre
Ehulearen hilobia
Seumas O'Kelly
itzul.: Unai Elorriaga
Nagore Fernandez
Termita
Garazi Albizua
itzul.: Bego Montorio
Maialen Sobrino Lopez
Ehulearen hilobia
Seumas O'Kelly
itzul.: Unai Elorriaga
Ibon Ega?a
Emakume oinutsa
Scholastique Mukasonga
itzul.: Miren Agur Meabe
Ainhoa Aldazabal Gallastegui
Odisea
Homero
itzul.: Matias Mugika
Aritz Galarraga
Barazkijalea
Han Kang
itzul.: Gema Lopez Las Heras
Jon Martin-Etxebeste
Zure bazterrekoak
Cesare Pavese
itzul.: Jon Alonso
Asier Urkiza
2026 Azaroa
Jorge Luis Borges
Poema antologia
2026 Urria
Mongo Beti
Negrotasunaren hiztegia
Flaubert / Stevenson
Eleberriak atalka
2026 Iraila
Joaquim Machado de Assis
Brasilgo narratiba
Alejandra Pizarnik
Poemak euskaraz
Manuel Curros Enriquez
Jostirudi Jainkotarra
Agostinho Neto
Agostinho Netoren poemak
Stephane Mallarme
Mallarme euskaraz
2026 Abuztua
Rene Depestre
Depestrek 100 urte
Andrei Platonov
Eguzkia sartalderantz
Federico Garcia Lorca
Poeta isilarazia
Mazisi Kunene
Ahotsaren indarra
Maria Aur?lia Capmany
Gutun lotsagabea
2026 Uztaila
Nathalie Handal
Nathalie Handalen ahotsa
Mikhail Lermontov
Lermontov euskaraz
Henri Calet
Danbor hotsik gabeko abertzaletasuna
2026 Ekaina
Ellen Kuzwayo
Soweton kondatuak
Allen Ginsberg idazlearen jaiotzaren mendeurrenean Harkaitz Canok euskarari ekarritako Ulua
2026 Maiatza
2026 Apirila
Maria Fernanda Ampuero
Enkantea
Samuel Beckett
Beckett euskaraz
Evelyn Waugh
Dickens atsegin zuen gizona
Gassan Kanafani
Gizonak eguzkitan
2026 Martxoa
Antzerkiaren nazioarteko eguna
Miquel Marti i Pol
Poemak euskaraz
Antonio Lobo Antunes
Gauzen ordena naturala
Boris Vian
Aldarri antimilitarista