euskarari ekarriak

1.307 idazle / 3.480 idazlan

  A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z  

Azken kritikak

1843-04-15 / 1916-02-28

Henry James

hil zen duela 101 urte

James, Henry. Estatu Batuetako idazlea (New York, 1843 - Londres, 1916). William James filosofoaren anaia zen eta ingeles herritasuna hartu zuen 1915ean. Familia burges aberats batean sortua zen eta Europan barrena ibili zen gaztetandik. Europan zabaldu zituen ikasketak eta han ezagutu zuen kultura klasikoa. Estatu Batuetako aldizkari eta kazetetan argitaratu zituen bere idazlanak. 1874an Roderick Hudson eleberria eman zuen argitara, Estatu Batuetan jaio eta Erroman bizi zen eskultore baten gorabeherak biltzen dituena; handik aurrera biziki kezkatu zuten Europako eta Estatu Batuetako gizarte eta jokaera moldeen arteko aldeek (New Yorkekoen lainotasuna eta oparotasuna, europarren ustelkeriaren eta zuhurtasunaren aldean). Parisen ezagutu zuen Turgeniev eleberrigile errusiarra eta, haren ildoan, nortasun handiagoko pertsonaiak hasi ziren agertzen haren lanetan. Parisen idatzi zuen 1877an The American eleberria; ondoren Londresera joan zen. Han idatzi zituen obra nagusiak: Daisy Miller (1879), Estatu Batuetako emakume batek Europan barrena izandako gorabeherak; The Portrait of a Lady (1881, Emakume baten erretratua), Europako gizartearen bizimodua kritikatu zuen eleberri psikologikoa; The Bostonians (1886), feminismoaren inguruko idazlana, eta The Ambassadors (1903), Europako zibilizazioari buruzko gogoeta. Henry Jamesek sakon landu zituen eleberriaren baliabideak (ikuspuntua, pertsonaiak, erritmoa eta denbora), ordu arte ohi baino askoz ere irakurketa saiatuagoa eskatu zien bere garaiko irakurleei, eginen eta pertsonaien kokatze eta ezagutze soiletik haruntzago.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Aspernen paperak

itzul.: Juan Garzia

Igela, 2000

Europarrak

itzul.: Irene Aldasoro

Ibaizabal, 1997

Literatura Unibertsala 63

Koxka bat estuago

itzul.: Joseba Urteaga

Igela, 1993

Enigma 3

1911-12-22 / 1981-02-28

Alvaro Cunqueiro

hil zen duela 36 urte

Cunqueiro, Alvaro. Idazle galegoa (Mondoñedo, 1911 - Vigo, 1981). Galegoz eta gaztelaniaz idatzi zuen. Literatura jenero guztiak landu zituen. Erdi Aroko gaietan oinarrituta, fikzioa eta errealitatea nahasten dira maiz Cunqueiroren obretan. Obra nagusiak: Mar ao Norde (Iparraldeko itsasoa, 1932), Poemas do si e non (Baiezko eta ezezko poemak, 1933), Cantiga nova que se chama Riveira (Riveira izena duen kantiga berria, 1934), Poemas, Antología de inéditos (Poemak, argitaragabeen antologia, 1934), Elegías y canciones (gazteleraz, 1934), As crónicas do Sochantre (Sochantreren kronikak, 1959), Un hombre que se parecía a Orestes (Oresteren antza zuen gizon bat, Nadal saria, 1969).

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Han-hemengo jendea

itzul.: Mikel Iriarte Cilveti

Ibaizabal, 1996

Literatura Unibertsala 56

Poemas naufragos: galegoz heldutako poemak

itzul.: Joseba Sarrionandia

Susa, 1991

Hareazko erlojua

itzul.: Andres Urrutia

Idatz & Mintz-10/11, 1985

1790-10-21 / 1869-02-28

Alphonse de Lamartine

hil zen duela 148 urte

Lamartine, Alphonse de. Frantses poeta, idazlea eta politikaria (Mâcon, 1790 - Paris, 1869). Frantziako mugimendu erromantikoko idazle nagusietako bat izan zen. Familia aristokratiko batean sortu zen eta erlijio giro estuan hezi zuten. 1814an Luis XVIII.aren zerbitzuan jarri zen goardia gisa, baina hurrengo urtean Suitzara joan behar izan zuen Napoleonek Frantziako aginpidea eskuratu zuenean. Napoleonen inperioak hondoa jo zuenean militar karrera utzi zuen. Literaturaz arduratu zen gaztetik eta 1816tik aurrera hasi zen idazten. 1820an Les Méditations poétiques (Poesia gogoetak) obra argitara eman zuen, eta berebiziko arrakasta izan zuen haren lirismo sakonak gazte erromantikoen artean. Hurrengo urteetan Frantziako ordezkari egon zen Toscanan eta han idatzi zuen Les harmonies poétiques et religieuses (1830, Poesia eta erlijio armoniak), Jainkoaren laudorioz onduriko psalmu bilduma moderno gisa jaso zen obra. Ekialdera eta Leku Santuetara joan zen erromes, baina alaba baten heriotzak sakonean aldarazi zion fedea, kristautasun liberal eta sozial baten aldera. Aldaketa horren lekuko utzi zituen Jocelyn (1836) eta La Chute d'un ange (1838, Aingeru baten gainbehera). Gizarte arazoez gero eta axola handiagoa erakutsi zuen aurrerantzean eta Les Recueillements (1839, Barnerako biltzeak) obraren ondoan Luis Feliperen aurka hasi zen politikan eta Histoire des Girondins (1847, Girondarren historia) obra didaktikoa plazaratu zuen. Harrera ona izan zuen liburu hark eta 1848an Frantziako kanpo ministro izendatu zuten. Bigarren Inperioa etortzearekin (1851) amaitu zen politikaldi hura eta, diru askorik gabe, historia obrak, eleberri sozialak eta autobiografia idazkiak (Confidences, 1849-1852) prestatu zituen Lamartinek.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Gurasoen etxeko leioa

itzul.: Sabin Muniategi

Olerti, 1966

1533-02-28 / 1592-09-13

Michel de Montaigne

jaio zen duela 484 urte

Montaigne, Michel Eyquem de. Frantses pentsalari eta idazlea (Saint-Michel-de Montaigne, Bordele, 1533 - Saint-Michel-de Montaigne, 1592). Bordeleko parlamentuko kontseilari izan zen, baina, 1570ean, kargua utzi eta bere gaztelura itzuli zen. 1572an, Essais (Entseiuak) bere bizitzako obra handiena idazten hasi zen. Bizitza guztian aritu zen obra hori idazten, nahiz eta tarteka Italiara eta Alemaniara bidaiak egin zituen. Lehen bi liburukiak Bordelen argitaratu ziren 1580an; 1588an hiru liburuki argitaratu ziren Parisen eta hil ondoren (1595) argitaratu zen, ohar autobiografikoz betea, azken bertsioa. Étienne de la Boétie-k eragin handia izan zuen Montaigneren bizitzan. Montaignek idazle klasikoak zituen oinarri, eta haiei buruzko hausnarketaz gainera, haien bizitzako eta garaiko gertaerak aditzera ematen ditu. Klasikoak (Seneka eta Plutarko batez ere) irakurri ondoren estoizismoa eta eszeptizismoa izan ziren Montaigneren lehen garaiko ezaugarriak. Azken garaian epikureismoak hartu zuen nagusitasuna. Jakitunaren barne askatasunean oinarritzen da Montaigneren pentsamendu guztia. Montaigneren azterketen gunea gizakia da; agnostizismo modernoaren aldera jo zuen, fedearen dogmak zalantzan jartzen ez bazituen ere. n Montaigneren saiakerak Eduardo Gil Berak euskaratu ditu, eta 1992an argitaratzen hasi dira Entseiuak izenburupean.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Entseiuak III

itzul.: Eduardo Gil Bera

Klasikoak, 1994

Pentsamenduaren Klasikoak

Entseiuak II

itzul.: Eduardo Gil Bera

Klasikoak, 1993

Pentsamenduaren Klasikoak

Entseiuak I

itzul.: Eduardo Gil Bera

Klasikoak, 1992

Pentsamenduaren Klasikoak

1923-10-06 / 2015-02-28

Yasar Kemal

hil zen duela 2 urte

[Idazleari buruzko informazioa]

Ararat mendiaren sumina

itzul.: Fernando Rey

Elkar Alberdania, 2003

Literatura Unibertsala 104

Zanpa ezak sugea

itzul.: Xabier Aranburu, Artzai

Txalaparta, 1999

Amaiur 28

1908-02-28 / 2002-12-12

Dee Brown

jaio zen duela 109 urte

[Idazleari buruzko informazioa]

Ehortzi ezazue ene bihotza Wounded Kneen

Txalaparta, 2004

Hitzorduak

Martxoak 14: Sumisioa Zumaian

Martxoak 14: Adiskide paregabea Donostian

Martxoak 15: Harrotasuna eta aurrejuzguak Leioan

Martxoak 16: Adiskide paregabea Zarautzen

Azken kritikak

Azken patriarka
Najat el Hachmi

itzul.: Jexux Mari Zalakain
Amaia Alvarez Uria

Abizen berriaren historia / Ihesi doana eta gelditzen dena
Elena Ferrante

itzul.: Fernando Rey / Miren Iriarte
Alex Gurrutxaga

Azken patriarka
Najat el Hachmi

itzul.: Jexux Mari Zalakain
Alaitz Andreu Eizagirre

Poesia
Patti Smith

itzul.: Jose Mari Segurola
Jose Luis Padron

Isil-mandataria
Jean Echenoz

itzul.: Gerardo Markuleta
Javier Rojo

Sumisioa
Michel Houellebecq

itzul.: Gerardo Markuleta
Iratxe Esparza

Poesia kaiera
Nijole Miliauskaite

itzul.: Leire Bilbao
Igor Estankona

Poesia kaiera
Miroslav Holub

itzul.: Karlos Cid Abasolo
Igor Estankona

Finzi-Continitarren lorategia
Giorgio Bassani

itzul.: Koldo Biguri
Alex Gurrutxaga

Zero K
Don DeLillo

itzul.: Aritz Gorrotxategi
Ibon Egaña

Azken sarrerak

2017 Otsaila

nila northSun
Lau poema

Horacio Quiroga
Yaguaí

Ciro Alegria
Almadia bakartia

Violeta Parra
Sei kantu

Ugo Betti
Ahuntz-herriko bidegabea

2017 Urtarrila

Gabriela Mistral
Sei poema

Robert Antelme
Gizakiaren espeziea

John Berger
Hamar poema eta ipuin bat

2016 Abendua

Juan Ramon Jimenez
Barne-gaiazko animalia

Santu Casanova
Negua Korsikan

Leopold Sedar Senghor
Bi artikulu

Giovanni Boccaccio
Dekamerone tipi bat

Natsume Soseki
Gizakia

2016 Azaroa

Marcos Ana
Sei poema

Jack London
Bizi nahi

Cecilia Meireles
Hamar poema

Lau poeta galiziar
Poemak itsasotik

2016 Urria

Suheir Hammad
Bi poema eta promesa bat

Miroslav Holub
Munduko Poesia Kaiera

Stephane Mallarme
Munduko Poesia Kaiera

Nijole Miliauskaite
Munduko Poesia Kaiera

Mongo Beti
Negrotasunaren hiztegia

Alain Fournier
Emakume pozoitua

2016 Iraila

T.S. Eliot
Bost poema

Antenor Firmin
Giza arrazen berdintasunaz

2016 Abuztua

Marina Tsvetaieva
Bukaeraren poema

Youenn Gwernig
New Yorkeko hamar poema

Lezama Lima
Paradiso (pasarte bat)

2016 Uztaila

Mikhail Lermontov
Poemak

Ludmila Petruxevskaia
Katuek bai zorte ona

Henri Calet
Danbor hotsik gabeko abertzaletasuna

2016 Ekaina

Paco Urondo
Zortzi poema

Vercors
Itsasoaren isiltasuna

[Sarrera guztiak ikusi]