euskarari ekarriak

1.299 idazle / 3.461 idazlan

  A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z  

Azken kritikak

1857-12-03 / 1924-08-03

Joseph Conrad

jaio zen duela 159 urte

Conrad, Joseph. (Teodor Jozef Konrad Nalecz Korzeniowski, Joseph Conrad deitua). Ingelesezko eleberrigilea, jatorriz poloniarra (Berditxev, Ukraina, 1857 - Bishopsbourne, Kent, 1924). Abertzale izateagatik erbestera bidali zuten idazle poloniar baten semea zen. Hamar urte zituela umezurtz gelditu zen, eta 17rekin itsasoratu egin zen. Mundu osoan zehar bidaiak egin ondoren, 1886an Ingalaterrara jo zuen eta hango herritar bihurtu zen. Ez zuen hala ere itsasoa utzi, eta bidaiak egiten segitu zuen (Bonbay, Singapur, Borneo, Maurizio uhartea). Abentura eta irakurketa oso gustokoak zituen (Shakewspeare, Marryat, Scott eta Flaubert zituen gogokoen) eta bere adiskideen laguntzari esker hasi zen idazten. 1895ean eman zen argitara Almayer's Folly (Almayer-en eromena) bere lehen liburua. Erritmoaren eta hitzen erabilera berezia zela eta, Conrad maisu bihurtu zen ingelesez idatzi zituen lanei esker, berez, ama hizkuntza ez bazuen ere. Haren eleberriek bezala, kontakizun laburrek ere arrakasta handia izan zuten Europan. Conraden lan gehienek itsasoa dute oinarri: 1896. urtean An outcast of the islands (Uharteetako arrotza), Borneoko trafikatzaileak, itsaslapurrak eta emakumeak nahasten diren istorioa eman zuen; The Nigger of the Narcissus (Narcissusko beltza, 1897) eleberrian sorginkeriazko giroan murgildu zituen ontzi bateko pertsonaiak; Lord Jim (1900) eleberriko pertsonaiak larrutik ordaindu zituen gaztaroan eginiko bidegabekeriak. Abenturazko hainbat eleberri idatzi zituen: Heart of darkness (1902, Ilunbeen bihotzean, Iñaki Ibañezek euskarara itzulia), Nostromo (1904), The Secret Agent (1907), Under western eyes (1911), Chance (1913), The Arrow of Gold (1919), The Rover (1923). Bere bizitzako oroitzapenak eman zituen argitara 1912an.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Ilunpeen bihotzean

itzul.: Iñaki Ibañez

Elkar, 2014

Urrezko biblioteka

Inozoak

itzul.: Xabier Galarreta

Hiria, 2006

Bihar

itzul.: Xabier Galarreta

Hiria, 2004

Progresuaren aurrerakada bat

itzul.: Ana Arakistain

Desclée de B, 1997

Mikoleta 12

Salataria

itzul.: Juan Mari Mendizabal

Erein, 1996

Milabidai

Illunbeen bihotzean

itzul.: Iñaki Ibañez

Ibaizabal, 1990

Literatura Unibertsala 6

Bihar / Haur idiotak / Aurrerakuntzaren aurrelaria

itzul.: Xabier Galarreta

Txertoa, 1990

Larrun 24

1905-04-11 / 1937-12-03

Attila Jozsef

hil zen duela 79 urte

Jozsef, Attila. Hungariar idazlea (Budapest, 1905 - Balatonszarszo, 1937). XX. mendeko hungariar poeta nagusietako bat da. Idazten gazterik hasi bazen ere, hil ondoren bakarrik izan zen benetan ezagun eta ospetsu. Gazterik egin zen orduan legez kanpo zegoen Hungariako alderdi komunistako kide. 1932an Valóság izeneko literatura aldizkaria sortu zuen, eta 1936an Szép Szo (Eusk. «Argudioa»), eragin handia izan zuen politika eta literatura kazeta. Langileen poeta izan zen eta klase borrokaren sinbolo nagusi bihurtu zuen ama, garbitzaile pobre bat, bere lanetan. Marxen eta Freuden ildotik, errealismoa eta irrazionaltasuna tartekatzen dira Jozsef-en lanetan, eta, gizon modernoaren pentsamendu konplexuaren ondoan, beti nagusitzen da edertasunerako eta armoniarako dei garratza. Etengabeko egonezinean bizi izan zen beti eta bere burua tren aurrera jaurtikiz hil zen. Obra nagusiak: Ez naiz ni oihuka ari den hori (1925), Artzaren dantza (1935), Ez da barkamenik (1936).

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Presoen aldeko eskaria

itzul.: Joseba Sarrionandia

Hezurrezko xirulak, 1991

Elkar

1850-11-13 / 1894-12-03

Robert Louis Stevenson

hil zen duela 122 urte

Stevenson, Robert Louis. Eskoziako idazlea (Edinburgo, 1850 - Vailima, Samoa uharteak, 1894). Txikitatik tuberkulosiak jo izanak eragin handia izan zuen Stevensonen bizitzan eta idazlanetan: ohean egin behar izan zituen aldi luzeak Eskoziako elezaharrak entzuten eta Johnstonen, Scotten eta Dumasen eleberriak irakurtzen. Hala, bizitzarekiko atxikimendua adierazteko premia, eritasunak sortua, abenturazko kontakizun baikorrak idatziz ase zituen; giro osasungarriagoen beharrak, berriz, bidaldietarako eta abenturarako grina piztu zion. Familian ezagutu zuen giro presbiteriano estuari uko egin eta liskarrak izan zituen gurasoekin. Zuzenbide ikasketak egin zituen, baina inoiz ez zuen legegizon gisa ihardun. 1873tik aurrera etengabe bidaiatu zen, eta lehen liburuak Frantzian egindako bidaldien kronikak izan ziren: An Inland Voyage (1878, Kontinenteko bidaia) eta Travels With a Donkey in the Cévennes (1879, Bidaldia astoz Cévennes lurraldean zehar). 1880an Fanny Osbourne-rekin ezkondu zen. 1881ean filosofiako artikuluen eta literatura kritiken bilduma bat, Virginibus Puerisque, eta 1882an ipuin bilduma bat, The New Arabian Nights, (Arabiako gau berriak) argitaratu zituen. Hurrengo urteetan hara-hona ibili zen eritasuna sendatu nahian eta haurrentzako poemak eta eleberriak idatzi zituen, bere seme-ordeari eskainiak: A Child's Garden of Verses (1885, Haurrentzako olerki lorategia), olerki liburua; Treasure Island (1883, Altxor uhartea); gazte eta helduengan arrakasta handia izan duen abenturazko eleberri horretan Stevensonek bikain agertu zuen bere kontalari dohaia eta trebezia; hura du libururik ezagunena eta irakurriena. Beste eleberrietan Walter Scotten bidea jarraitu zuen: Kidnapped (1886, Bahitua), The Strange Case of Dr. Jekyll and Mr. Hyde (1886, Dr. Jekyll eta Hyde), pertsona berean bi nortasun kontrajarrien arteko gatazka agertzen duen beldurrezko kontakizuna, arrakasta handia izan zuena; The Black Arrow (1888, Gezi beltza), The Master of Ballantrae (1889, Ballantraeko Nagusia). 1888an Ozeaniara joan zen, Samoako uharte batean hartu zuen bizilekua eta han bizi izan zen hil arte, bertakoek Tusitala (Ipuin Kontalaria) esaten ziotela. Azken idazlanak: Catriona (1893), Weir of Hermiston (1896, Hermistoneko uhesia), eleberri bukatu gabea, aditu askok maisu lantzat dutena; The Islands Night's Entertaiments (1893, Uharteetako gau denborapasak) eta In the South Seas (1896, Hego Itsasoetan) ipuin bildumak; ipuin horietatik zenbait itzulpen egin dira euskarara: Ahotsen isla. Deabrua botilan, Botilako deabrua. Haren olerki guztiak 1951n argitaratu ziren.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Zeru zabal, izartsuren azpian...

itzul.: Luigi Anselmi

Bertzerenak, 2006

Pamiela

Jekyll Dk. eta Hyde Jn.

itzul.: Xabier Galarreta

Hiria, 2004

Altxor uhartea

itzul.: Iñaki Mendiguren

Elkar, 1994

Irakurmendi 31

Bahitua

itzul.: Susana Preboste

Igela, 1994

Mintaka 3

Ballantraeko premua

itzul.: Xabier Olarra

Igela, 1994

Mintaka 2

Botilako deabrua

itzul.: Maria Garikano

Elkar, 1992

Branka 18

Altxor uhartea

itzul.: Maria Garikano

Ibaizabal, 1991

Literatura Unibertsala 9

Dr. Jekill eta Mr. Hyde

itzul.: Xabier Galarraga

Txertoa, 1990

Larrun 26

Suiziden elkartea

itzul.: Txomin Arratibel

Elkar, 1986

Branka 59

Altxorraren uhartea

itzul.: Xabier Etxaniz

Elkar, 1985

Itzul saila 42

To J.A.

Pamiela-5, 1984

Ahotsen isla

itzul.: K. Aulestia

Hordago, 1980

Tximista 13

1914-12-03 / 1980-12-19

Alaide Foppa

jaio zen duela 102 urte

[Idazleari buruzko informazioa]

Hamabi poema

itzul.: Josu Landa

armiarma.eus, 2014

1893-12-03 / 1980-12-11

Gilka Machado

jaio zen duela 123 urte

[Idazleari buruzko informazioa]

Hiru poema

itzul.: Koldo Izagirre

armiarma.eus, 2015

Hitzorduak

Azken kritikak

Finzi-Continitarren lorategia
Giorgio Bassani

itzul.: Koldo Biguri
Alex Gurrutxaga

Zero K
Don DeLillo

itzul.: Aritz Gorrotxategi
Ibon Egaña

Finzi-Continitarren lorategia
Giorgio Bassani

itzul.: Koldo Biguri
Javier Rojo

Poesia kaiera
Stephane Mallarme

itzul.: Josu Landa
Igor Estankona

Bidaia sentimentala Frantzia eta Italian zehar
Laurence Sterne

itzul.: Josu Barambones
Hasier Rekondo

Bidaia sentimentala Frantzia eta Italian zehar
Laurence Sterne

itzul.: Josu Barambones
Javier Rojo

Mrs. Hemingway
Naomi Wood

itzul.: Garazi Goia
Alaitz Andreu

Ixtorio hautatuak
Roald Dahl

itzul.: Luis Berrizbeitia
Aritz Galarraga

Zero K
Don DeLillo

itzul.: Aritz Gorrotxategi
Javier Rojo

Elurte amaiezina
Agustin Fernandez Paz

itzul.: Xabier Aranburu
Javier Rojo

Azken sarrerak

2016 Azaroa

Marcos Ana
Sei poema

Jack London
Bizi nahi

Cecilia Meireles
Hamar poema

Lau poeta galiziar
Poemak itsasotik

2016 Urria

Suheir Hammad
Bi poema eta promesa bat

Miroslav Holub
Munduko Poesia Kaiera

Stephane Mallarme
Munduko Poesia Kaiera

Nijole Miliauskaite
Munduko Poesia Kaiera

Mongo Beti
Negrotasunaren hiztegia

Alain Fournier
Emakume pozoitua

2016 Iraila

T.S. Eliot
Bost poema

Antenor Firmin
Giza arrazen berdintasunaz

2016 Abuztua

Marina Tsvetaieva
Bukaeraren poema

Youenn Gwernig
New Yorkeko hamar poema

Lezama Lima
Paradiso (pasarte bat)

2016 Uztaila

Mikhail Lermontov
Poemak

Ludmila Petruxevskaia
Katuek bai zorte ona

Henri Calet
Danbor hotsik gabeko abertzaletasuna

2016 Ekaina

Paco Urondo
Zortzi poema

Vercors
Itsasoaren isiltasuna

2016 Maiatza

Brendan Behan
Hiru poema

Josep Romanilha
Cucugnango medikua

Mario Benedetti
Hamahiru poema

Stanislaw Jerzy Lec
Aforismoak

Haroldo Conti
Anaia baten heriotza

Padraig Mac Piarais
Hamar poema

2016 Apirila

Akram Aylisli
Bihotzak baditik horrelako gauzak

Pazkoko Altxamendua
Bi poema

Gabriel Celaya
Zazpi poema

Jose Revueltas
Inor gabeko hizkuntza

Annie Vivanti
Lau poema

Milan Kundera
Bi ipuin

2016 Martxoa

Virginia Woolf
Gela bat norberarena

Audre Lorde, Angel Gonzalez, Paul Celan
Munduko Poesia Kaierak

Blas de Oteroren
mendeurrena

Anna Akhmatova
Requiem

[Sarrera guztiak ikusi]