euskarari ekarriak

1.457 idazle / 3.800 idazlan

  A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z  

Azken kritikak

1899-07-21 / 1961-07-02

Ernest Hemingway


Hemingway, Ernest Miller. Estatu Batuetako idazlea (Oak Park, Illinois, 1899 - Ketchum, Idaho, 1961). Ikasketak amaitu ondoren kazetari lanetan hasi zen Kansas Cityn (1917) eta ondoko urtean Gurutze Gorriko borondatezko gisa esku hartu zuen Lehen Mundu Gerran. Italian zauriturik (1919), kazetaritzan ihardun zuen EEBBetan. Parisen Gertrude Stein eta Ezra Pound ezagutu eta haien babespean hasi zen literatura lanetan. Aipaturiko idazle horien eraginaz gain, Hemingwayren estiloan EEBBko bizimoldeaz arduraturiko idazleen aztarna (Mark Twain, Sherwood Anderson), baita Europako XIX. mendekoen ukitua, (Stendhal, Flaubert, Conrad, Turgenev, Tolstoi) nabari da. 1925ean argitaraturiko In Our Time (Gure garaian) liburuan ipuin laburrak bildu zituen. Zezenketaren mitoak erakarrita, amerikar batzuen Paristik Iruñerako bidaia kontatzen duen The Sun Also Rises (1926, Eguzkia ere ateratzen da) eleberriarekin irakurlegoaren behin-betiko onespena jaso zuen. 1929an argitaraturiko A Farewell to Arms (Agur armak, agur) obra gerrako oroitzapenez betea ageri da. Heriotza arratsaldean (1932, Death in the Afternoon) izenburuko saioan tauromakia gaia erabili zuen berriro. Hemingwayren beste zenbait obra nagusi: Green Hills of Africa (1935, Afrikako muino berdeak) erreportaia; The Snows of Kilimanjaro (1936, Kilimanjaroko elurra, Javi Cillerok euskaratua) ipuin laburrak; The Short Happy Life of Francis Macomber (1936, Francis Macomberen bizitza labur zoriontsua) eleberria, To Have and Have Not (1937, Ukan eta ez ukan) eleberria, The First Fortynine Stories (1938, Lehen berrogeita bederatzi ipuinak), The Fifth Column (1938, Bosgarren zutabea), antzerki lana eta For Whom the Bell Tolls (1940, Noren hil-ezkilak?) eleberri ezaguna, Across the River and into the Trees (1950, Ibaiaren beste aldean eta zuhaitzen artean), The Old Man and the Sea (Agurea eta itsasoa, A. Goenagak eta J.M Iturraldek euskaratua). Depresioak jota, bere buruaz beste egin zuen 1961n. Hil ondoren haren beste zenbait obra argitaratu ziren: A Moveable feast (1964, Jai mugikorra); Islands in the stream (1970, Uharteak itsas lasterrean). n Kazetaritzak zerikusi handia du Hemingwayren idazmolde zuzen, lau eta adierazkorrean. Hitzaren bilaketa zorrotz horren bidez objektibitatea lortzen saiatzen da: portaerak deskribatzen ditu baina ez protagonisten burutazioak. Egungo eleberrigintzaren maisuen artean kokatu ohi dute kritikariek. Heriotzari "erabateko ziurtasun bakar" horri aurre egiten jarri ohi ditu Hemingwayk bere pertsonaiak, bortxa eta arrisku txarreko egoeretan (ehiza, boxeoa, arrantza, zezenketa, gerra). n 1954an Literaturako Nobel saria jaso zuen.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Fiesta: Eguzkia jaikitzen da

itzul.: Koro Navarro

Erein / Igela, 2021

Literatura Unibertsala 179

Aldaketa sakona

itzul.: Gorka Arrese

armiarma.eus, 2019

Katua euripean

itzul.: Paul Beitia

Lekore, 2 zkia, 2016

Zubiko agurea

itzul.: Maddalen Subijana

berbaratza.wordpress.com, 2015

Francis Macomber eta beste zenbait ipuin

itzul.: Javi Cillero, Xabier Olarra

Igela, 1998

Agurea eta itxasoa

itzul.: Joxe Mari Iturralde

Elkar, 1986

Erdal literatura 35

Agurea eta itxasoa

itzul.: Angel Goenaga

Itxaropena, 1963

Kulixka 52

Hitzorduak

Maiatzak 13: Tolstoi Zenbat lur behar ditu gizon batek? Algortan

Maiatzak 21: Beppe Fenoglio Kontu pribatu bat Iruñean

Maiatzak 27: Najat el Hachmi Azken patriarka Azpeitin

Maiatzak 31: Slavenka Drakulic Han ez banengo bezala Bilbon

Azken kritikak

Aingeruaren pribilegioak
Dolores Redondo

itzul.: Danele Sarriugarte
Aiora Sampedro

Poesia kaiera
Christopher Okigbo

itzul.: Karmen Irizar Segurola
Igor Estankona

Poesia kaiera
Edna St. Vincent Millay

itzul.: Ana Morales
Igor Estankona

Zartatua / 4.48 Psikosia
Sarah Kane

itzul.: Arantzazu Fernandez
Amaia Alvarez Uria

Erabili goldea hilen hezurren gainetik
Olga Tokarczuk

itzul.: Amaia Apalauza Ollo / Sonia Kolaczek
Irati Majuelo

Jende normala
Sally Rooney

itzul.: Irene Aldasoro
Nagore Fernandez

Babel aurretik
Joseba Gabilondo

itzul.: Amaia Apalauza
Ibon Egaña

Babel aurretik
Joseba Gabilondo

itzul.: Amaia Apalauza
Ibai Atutxa Ordeñana

Erle langileen amodioak
Aleksandra Kollontai

itzul.: Aroa Uharte
Irati Majuelo

Jende normala
Sally Rooney

itzul.: Irene Aldasoro
Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Azken sarrerak

2021 Maiatza

Erich Fried
Bi poema

2021 Apirila

Raymond Carver
Bizikletak, giharrak, zigarretak

Edna St. Vincent Millay
Poema antologia

Christopher Okigbo
Poema antologia

Aime Cesaire
Sorterriratze baten kaiera

Vladimir Maiakovski
Ozeano Atlantikoa

Charles Baudelaire
Poemak

Quim Monzo
Burdinbidea

2021 Martxoa

Antzerkiaren Nazioarteko eguna

Odisseas Elytis
Lau poema

Pariseko Komunak 150 urte

Marguerite Duras
Bi narrazio

2021 Otsaila

Joan Margarit
10 poema

Virginia Woolf
Dalloway andrea

Per Denez
Hiru lan

2021 Urtarrila

Jaume Subirana
Hamar poema

Dashiell Hammett
Behin bakarrik urka zaitzakete

Paul Verlaine
Poemak

Friedrich Dürrenmatt
Hainbat lan

2020 Abendua

Ken Saro-Wiwa
Afrikak bere eguzkia hiltzen du

Paul Eluard
Zortzi poema

Alda Merini
Poemak

Clarice Lispector
Bederatzi poema

Margaret Atwood
Biziki

Susa argitaletxea Durangoko liburu azokan

Burgosko auzia eta Jean Paul Sartre gogora ekarriak

2020 Azaroa

Sarah Kane
Zartatua / 4.48 Psikosia

Raymond Carver
Poema antologia

May Ayim
Poema antologia

Yusef Komunyakaa
Hamabi poema

2020 Urria

Fayad Jamis
Hamar poema

Czeslaw Milosz
11 poema

Harold Pinter
Alaska moduko bat

2020 Iraila

William Carlos Williams
Indarraren erabilera

Eduardo Galeano
Ispiluak

[Sarrera guztiak ikusi]