euskarari ekarriak

1.465 idazle / 3.818 idazlan

  A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z  

Azken kritikak

1713-10-05 / 1784-07-31

Denis Diderot


Diderot, Denis. Idazle eta filosofo frantsesa (Langres, 1713 - Paris, 1784). Familia burges batean sortu zen, eta filosofia, teologia eta zuzenbidea ikasi zituen Parisen. Bertan irakasle izan zen, baina laster bere ekimen guztia Encyclopédie ospetsura, berak zuzendu zuen lan erraldoira, bideratu zuen (1747-1766. urteetan). Errusiara, Katalina II.aren gortera 1773an egin zuen bidaia izan zen Diderot-en lanak izan zuen etenaldi bakarra. Bestalde, idatzi zituen obra ugari eta desberdinek argitzen dute Diderot-en pentsamendu filosofikoen bilakaera. Pensées philosophiques (1746, Gogoeta filosofikoak) filosofiako obran eta Les Bijoux indiscrets eleberrian (egilearen izenik gabe argitara emana, 1748) etikari eta arteari buruzko ideiak azaldu zituen. Lettre sur les aveugles à l'usage de ce qui voient (1749, Itsuei buruzko gutuna ikusleek erabil dezaten) obran materialismo ateoaren alde azaldu zen eta haren ondorioz hilabete batzuk eman zituen preso Vincennes-ko presondegian. Zientzia esperimentalez arduratua zen (De l'interpretation de la nature, 1753), materialismo mekanizistaren aurkako argudioak defendatu zituen (Réfutation de l'homme d'Helvetius, 1773), jarrera filosofikoak zehaztu zituen (Le Rêve de d'Alembert, 1769; Supplement au voyage de Bougainville, 1796an argitaratua), eta naturaren etikaren oinarriak finkatu. Rousseauk ez bezala, Diderotek giza banakoen zoriona eta gizarte mailako ongizatea bateratu nahi dituen etika soziala aldarrikatu zuen. Tesi hauek Le Fils naturel (1757), La Père de famille (1758) eta Est-il bon? Est-il méchant? komedietan azaldu zituen. Era berean estetikaren inguruko arazoez ere arduratzen zenez gero, literatura kritikako lanak egin zituen, artistak defendatuz (Vernet, Greuze, Hubert, Robert, Chardin...) eta Shakespeare edo Homero handien balioa goraipatuz horietan. Bere eleberrien eta saioen artean: La Religieuse (1760; 1796an argitara emana), komentuen aurkako idatzia; Le Neveu de Rameau (1760-1772) eta Jacques le Fataliste et son maître (1773-1796). Guztietan elkarrizketa filosofiko biziak ageri dira, naturaren etikari eta giza askatasunari buruzko gogoetak eta literatura sormenari buruzko arazoak.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Rameauren iloba

itzul.: Joxan Elosegi

EHU, 2005

Limes 4

Teosofoak

itzul.: Pedro Diez de Ultzurrun

Infomart, 1998

Hau ez da ipuina

itzul.: Iņaki Iņurrieta

Ibaizabal, 1995

Literatura Unibertsala 47

KRITIKAK

Rameauren iloba – Jose Luis Padron, Bilbao (2006-04)

Hitzorduak

Azken kritikak

Zeruko belardiak
John Steinbeck

itzul.: Asun Garikano
Jon Martin-Etxebeste

Han ez banengo bezala
Slavenka Drakulic

itzul.: Amaia Apalauza
Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Kafe tristearen balada
Carson McCullers

itzul.: Asun Garikano
Amaia Alvarez Uria

Familiako lexikoa
Natalia Ginzburg

itzul.: Fernando Rey
Paloma Rodriguez-Miņambres

Babel aurretik
Joseba Gabilondo

itzul.: Amaia Apalauza
Mikel Asurmendi

Analfabetoa idazle
Agota Kristof

itzul.: Eskarne Mujika Gallastegi
Nuria Cano

Familiako lexikoa
Natalia Ginzburg

itzul.: Fernando Rey
Irati Majuelo

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

itzul.: Patxi Apalategi
Jose Luis Padron

Nirliit
Juliana Leveille-Trudel

itzul.: Aiora Jaka
Jon Martin-Etxebeste

Neskamearen ipuina
Margaret Atwood

itzul.: Zigor Garro
Amaia Alvarez Uria

Azken sarrerak

2021 Uztaila

Frank O'Hara
Lau poema

Eudora Welty
Nondik dator ahots hori?

Sally Rooney
Soldata jauna

2021 Ekaina

Peter Handke
Iraupenari poema

Joan Margarit
Bertze itsasoaren itzala

Francisca Aguirre
Zazpi poema

Nawal Al-Saadawi
Zazpi poema

Christopher Okigboren ahotsa

Flann O'Brien
Anbrosio

2021 Maiatza

Adam Zagajewski
Hamasei poema

10 poeta palestinar
Hogei poema

Erich Fried
Bi poema

2021 Apirila

Raymond Carver
Bizikletak, giharrak, zigarretak

Edna St. Vincent Millay
Poema antologia

Christopher Okigbo
Poema antologia

Aime Cesaire
Sorterriratze baten kaiera

Vladimir Maiakovski
Ozeano Atlantikoa

Charles Baudelaire
Poemak

Quim Monzo
Burdinbidea

2021 Martxoa

Antzerkiaren Nazioarteko eguna

Odisseas Elytis
Lau poema

Pariseko Komunak 150 urte

Marguerite Duras
Bi narrazio

2021 Otsaila

Joan Margarit
10 poema

Virginia Woolf
Dalloway andrea

Per Denez
Hiru lan

2021 Urtarrila

Jaume Subirana
Hamar poema

Dashiell Hammett
Behin bakarrik urka zaitzakete

Paul Verlaine
Poemak

Friedrich Dürrenmatt
Hainbat lan

2020 Abendua

Ken Saro-Wiwa
Afrikak bere eguzkia hiltzen du

Paul Eluard
Zortzi poema

Alda Merini
Poemak

Clarice Lispector
Bederatzi poema

Margaret Atwood
Biziki

Susa argitaletxea Durangoko liburu azokan

Burgosko auzia eta Jean Paul Sartre gogora ekarriak

2020 Azaroa

Sarah Kane
Zartatua / 4.48 Psikosia

Raymond Carver
Poema antologia

May Ayim
Poema antologia

Yusef Komunyakaa
Hamabi poema

[Sarrera guztiak ikusi]