euskarari ekarriak

1.485 idazle / 3.871 idazlan

  A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z  

Azken kritikak

1713-10-05 / 1784-07-31

Denis Diderot


Diderot, Denis. Idazle eta filosofo frantsesa (Langres, 1713 - Paris, 1784). Familia burges batean sortu zen, eta filosofia, teologia eta zuzenbidea ikasi zituen Parisen. Bertan irakasle izan zen, baina laster bere ekimen guztia Encyclopédie ospetsura, berak zuzendu zuen lan erraldoira, bideratu zuen (1747-1766. urteetan). Errusiara, Katalina II.aren gortera 1773an egin zuen bidaia izan zen Diderot-en lanak izan zuen etenaldi bakarra. Bestalde, idatzi zituen obra ugari eta desberdinek argitzen dute Diderot-en pentsamendu filosofikoen bilakaera. Pensées philosophiques (1746, Gogoeta filosofikoak) filosofiako obran eta Les Bijoux indiscrets eleberrian (egilearen izenik gabe argitara emana, 1748) etikari eta arteari buruzko ideiak azaldu zituen. Lettre sur les aveugles à l'usage de ce qui voient (1749, Itsuei buruzko gutuna ikusleek erabil dezaten) obran materialismo ateoaren alde azaldu zen eta haren ondorioz hilabete batzuk eman zituen preso Vincennes-ko presondegian. Zientzia esperimentalez arduratua zen (De l'interpretation de la nature, 1753), materialismo mekanizistaren aurkako argudioak defendatu zituen (Réfutation de l'homme d'Helvetius, 1773), jarrera filosofikoak zehaztu zituen (Le Rêve de d'Alembert, 1769; Supplement au voyage de Bougainville, 1796an argitaratua), eta naturaren etikaren oinarriak finkatu. Rousseauk ez bezala, Diderotek giza banakoen zoriona eta gizarte mailako ongizatea bateratu nahi dituen etika soziala aldarrikatu zuen. Tesi hauek Le Fils naturel (1757), La Père de famille (1758) eta Est-il bon? Est-il méchant? komedietan azaldu zituen. Era berean estetikaren inguruko arazoez ere arduratzen zenez gero, literatura kritikako lanak egin zituen, artistak defendatuz (Vernet, Greuze, Hubert, Robert, Chardin...) eta Shakespeare edo Homero handien balioa goraipatuz horietan. Bere eleberrien eta saioen artean: La Religieuse (1760; 1796an argitara emana), komentuen aurkako idatzia; Le Neveu de Rameau (1760-1772) eta Jacques le Fataliste et son maître (1773-1796). Guztietan elkarrizketa filosofiko biziak ageri dira, naturaren etikari eta giza askatasunari buruzko gogoetak eta literatura sormenari buruzko arazoak.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Rameauren iloba

itzul.: Joxan Elosegi

EHU, 2005

Limes 4

Teosofoak

itzul.: Pedro Diez de Ultzurrun

Infomart, 1998

Hau ez da ipuina

itzul.: Iņaki Iņurrieta

Ibaizabal, 1995

Literatura Unibertsala 47

KRITIKAK

Rameauren iloba – Jose Luis Padron, Bilbao (2006-04)

Hitzorduak

Azken kritikak

Ene anaia femeninoa
Marina Tsvetaieva

itzul.: Joxe Mari Berasategi
Amets Iriarte

Ekaitza eta beste 34 ipuin
Kate Chopin

itzul.: Joxe Mari Berasategi
Paloma Rodriguez-Miņambres

Basairisa
Louise Gluck

itzul.: Garazi Ugalde
Aitor Francos

Ene anaia femeninoa
Marina Tsvetaieva

itzul.: Joxe Mari Berasategi
Nagore Fernandez

Austerlitz
W.G. Sebald

itzul.: Idoia Santamaria
Hasier Rekondo

Austerlitz
W.G. Sebald

itzul.: Idoia Santamaria
Jon Martin-Etxebeste

Ur-marka
Joseph Brodsky

itzul.: Rikardo Arregi
Irati Majuelo

31 ipuin
Anton Txekhov

itzul.: Iker Santxo Insausti
Nagore Fernandez

Austerlitz
W.G. Sebald

itzul.: Idoia Santamaria
Irati Majuelo

31 ipuin
Anton Txekhov

itzul.: Iker Santxo Insausti
Pello Zupiria

Azken sarrerak

2022 Abuztua

Philip Larkin
Poemak

Pere Casaldaliga
11 poema

William Burroughs
Narrazio bi

2022 Uztaila

Tamara Kamenszain
Neskak garai geldiarazietan

Gata Cattana
Sei poema

Jan Skacel
Zazpi poema

Gassan Kanafani
Gizonak eguzkitan

2022 Ekaina

James Joyce
Ulises

2022 Maiatza

Cecil Day-Lewis
Nabarra

Gabriel Ferrater poetaren mendeurrena

2022 Apirila

Gabriel Ferrater
Poesia kaiera

Thornton Wilder
San Luis Reyren zubia

Robert Musil / Roland Topor
Seriotik umorera

William Butler Yeats
Munduko Poesia Kaierak

Walt Whitman
Munduko Poesia Kaierak

Allen Ginsberg
Ulua

2022 Martxoa

Peter Sellars
Antzerkiaren Nazioarteko Eguna

Derek Walcott
Bi poema

Renat Nelli
Hainbat poema

Carlos Casares/Josep Pla
Urteurren periferikoak

Pier Paolo Pasolini
Literatur lanak

Beppe Fenoglio/Dino Campana
Italiako ahaireak

2022 Otsaila

Vercors
Itsasoaren isiltasuna

Audre Lorde/Toni Morrison
Testuak

Wislawa Szymborska
Poemak eta hitzaldia

Hainbat egile
Bost poema

Lou Reed
Oparia

2022 Urtarrila

Moliere
Petan Mihiku

2021 Abendua

bell hooks
Feminismoa denon kontua da

Baudelairek idatzi eta Lauaxetak euskaratutako Odol iturrija IbonRG-ren ahotsean

Peter Handke, errezitalean

[Sarrera guztiak ikusi]