euskarari ekarriak

1.494 idazle / 3.884 idazlan

  A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z  

Azken kritikak

1713-10-05 / 1784-07-31

Denis Diderot


Diderot, Denis. Idazle eta filosofo frantsesa (Langres, 1713 - Paris, 1784). Familia burges batean sortu zen, eta filosofia, teologia eta zuzenbidea ikasi zituen Parisen. Bertan irakasle izan zen, baina laster bere ekimen guztia Encyclopédie ospetsura, berak zuzendu zuen lan erraldoira, bideratu zuen (1747-1766. urteetan). Errusiara, Katalina II.aren gortera 1773an egin zuen bidaia izan zen Diderot-en lanak izan zuen etenaldi bakarra. Bestalde, idatzi zituen obra ugari eta desberdinek argitzen dute Diderot-en pentsamendu filosofikoen bilakaera. Pensées philosophiques (1746, Gogoeta filosofikoak) filosofiako obran eta Les Bijoux indiscrets eleberrian (egilearen izenik gabe argitara emana, 1748) etikari eta arteari buruzko ideiak azaldu zituen. Lettre sur les aveugles à l'usage de ce qui voient (1749, Itsuei buruzko gutuna ikusleek erabil dezaten) obran materialismo ateoaren alde azaldu zen eta haren ondorioz hilabete batzuk eman zituen preso Vincennes-ko presondegian. Zientzia esperimentalez arduratua zen (De l'interpretation de la nature, 1753), materialismo mekanizistaren aurkako argudioak defendatu zituen (Réfutation de l'homme d'Helvetius, 1773), jarrera filosofikoak zehaztu zituen (Le Rêve de d'Alembert, 1769; Supplement au voyage de Bougainville, 1796an argitaratua), eta naturaren etikaren oinarriak finkatu. Rousseauk ez bezala, Diderotek giza banakoen zoriona eta gizarte mailako ongizatea bateratu nahi dituen etika soziala aldarrikatu zuen. Tesi hauek Le Fils naturel (1757), La Père de famille (1758) eta Est-il bon? Est-il méchant? komedietan azaldu zituen. Era berean estetikaren inguruko arazoez ere arduratzen zenez gero, literatura kritikako lanak egin zituen, artistak defendatuz (Vernet, Greuze, Hubert, Robert, Chardin...) eta Shakespeare edo Homero handien balioa goraipatuz horietan. Bere eleberrien eta saioen artean: La Religieuse (1760; 1796an argitara emana), komentuen aurkako idatzia; Le Neveu de Rameau (1760-1772) eta Jacques le Fataliste et son maître (1773-1796). Guztietan elkarrizketa filosofiko biziak ageri dira, naturaren etikari eta giza askatasunari buruzko gogoetak eta literatura sormenari buruzko arazoak.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Rameauren iloba

itzul.: Joxan Elosegi

EHU, 2005

Limes 4

Teosofoak

itzul.: Pedro Diez de Ultzurrun

Infomart, 1998

Hau ez da ipuina

itzul.: Iņaki Iņurrieta

Ibaizabal, 1995

Literatura Unibertsala 47

KRITIKAK

Rameauren iloba – Jose Luis Padron, Bilbao (2006-04)

Hitzorduak

Abenduak 11: Walt Whitman , William Butler Yeats , Anna Akhmatova eta Federico Garcia Lorcaren Munduko Poesia Kaierak Durangon

Azken kritikak

Atsoa
Victor Catala

itzul.: Sagastibeltza
Nagore Fernandez

Borrokalari transgeneroak
Leslie Feinberg

itzul.: Fermintxo Zabaltza
Amaia Alvarez Uria

Kale gorriko umeak
Pier Paolo Pasolini

itzul.: Fernando Rey
Ibai Atutxa Orde?ana

Hamahiru ipuin
Luisa Carnes

itzul.: Danele Sarriugarte
Asier Urkiza

Ethan Frome
Edith Wharton

itzul.: Miren Arratibel / Aintzane Atela
Nagore Fernandez

Hamahiru ipuin
Luisa Carnes

itzul.: Danele Sarriugarte
Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Haurrek hitza
Lidia Txukovskaia / Lidia Zhukova

itzul.: Josu Zabaleta
Nagore Fernandez

Hamahiru ipuin
Luisa Carnes

itzul.: Danele Sarriugarte
Paloma Rodriguez-Mi?ambres

Antzinako berri-berriak
Kae Tempest

itzul.: Itziar Diez de Ultzurrun
Irati Majuelo

Faxismoaren aurka borrokan
Clara Zetkin

itzul.: Maialen Berasategi
Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Azken sarrerak

2022 Azaroa

Cristina Peri Rossi
15 poema

2022 Urria

Coleridge/Gautier
Erromantizismoaren haizeak

Anna Akhmatova
Poesia kaiera

Federico Garcia Lorca
Poesia kaiera

Tonino Guerra
14 poema

Hushang Ebtehaj Sayeh
Hiru poema

2022 Iraila

Emile Zola hil zela 120 urte

Eduardo Blanco Amor
Parranda

2022 Abuztua

Alice Duer
Itsas-malda zuriak

Stlanika, Varlam Xalamovek Kolymatik

Philip Larkin
Poemak

Pere Casaldaliga
11 poema

William Burroughs
Narrazio bi

2022 Uztaila

Tamara Kamenszain
Neskak garai geldiarazietan

Gata Cattana
Sei poema

Jan Skacel
Zazpi poema

Gassan Kanafani
Gizonak eguzkitan

2022 Ekaina

James Joyce
Ulises

2022 Maiatza

Cecil Day-Lewis
Nabarra

Gabriel Ferrater poetaren mendeurrena

2022 Apirila

Gabriel Ferrater
Poesia kaiera

Thornton Wilder
San Luis Reyren zubia

Robert Musil / Roland Topor
Seriotik umorera

William Butler Yeats
Munduko Poesia Kaierak

Walt Whitman
Munduko Poesia Kaierak

Allen Ginsberg
Ulua

2022 Martxoa

Peter Sellars
Antzerkiaren Nazioarteko Eguna

Derek Walcott
Bi poema

Renat Nelli
Hainbat poema

Carlos Casares/Josep Pla
Urteurren periferikoak

Pier Paolo Pasolini
Literatur lanak

Beppe Fenoglio/Dino Campana
Italiako ahaireak

[Sarrera guztiak ikusi]