euskarari ekarriak

1.414 idazle / 3.686 idazlan

  A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z  

Azken kritikak

1770-03-20 / 1843-06-07

Friedrich Hölderlin


Hölderlin, Friedrich. Alemaniar olerkaria (Lauffen, Wurtenberg, 1770 - Tübingen, 1843). Aita hil zitzaion oso gazte zela. Laster bereizi zuten amarengandik eta teologia ikasketak egitera eraman zuten Tübingen-go apaizgaitegi protestantera; han Schelling eta Hegel ikaskideekin harremanetan jarri zen. 1793an ministro protestante izateko ikasketak egin zituen, gerora lanbide horretan sekula ihardun ez bazuen ere. Frantziako Iraultzaren askatasun ideiak kantatu zituen lehen poemetan (1789-1794), eta Grezia klasikoarekiko mirespena agertu zuen. Fichte-ren ikasle eta Schiller-en adiskidea izan zen Jena-n, eta Weimar-en Goethe eta Herder ezagutu zituen (1794-1795). Frankfurt-en Gontard bankariaren seme-alaben irakasle gisa lan egin zuen (1795-1798). Haren emazte Suzette-z maitemindu zen, eta hura izango da Diotima izenaren pean Hölderlin-en obran agertzen den greziar emakume ideala. Harremanak moztera behartu zituzten (1799), eta Suitzan (1801) eta Frantzian (1802) bizi izan zen zenbait familia ahaldunen etxeetan irakasle. Urte hartan bertan, Alemaniara bidean zihoala, Diotima hil zela jakin zuen. 1804an lagun bati esker eskuraturiko liburuzain ihardun zuen, baina eskizofreniaren lehen zantzuek jota zuten orduko. Tübingen-go eroetxean egonaldi bat egin ondoren, 1807tik hil artean -37 urtez- zurgin baten etxean, Neckar ibaiaren ertzean, dorre batean bere burua itxirik bizi izan zen, Scardanelli goitizenez izenpeturiko olerki bitxiak idazten zituela. n Hölderlin-en obran poesia lana da ezagunena. Frantziako Iraultzak eragindako ereserkien ondoren -Hymne an die Menschheit (1791, Gizadari ereserkia), Hymne an die Liebe (Amodioari ereserkia)-, Grezia klasikoa eta hango mitologia orainaldiko egoeretan eta esperientzietan itsasten ditu, neurri klasikoetara hurbiltzen diren olerkietan: Natur und Kunst oder Saturn und Jupiter (Natura eta artea edo Saturno eta Jupiter), Ganymed (Ganimedes), An die Parzen (Parkei), Hyperions Schicksalslied (Hyperion-en patuari kanta), Der Archipelagus, (1800, Uhartedia). Beste zenbait poematan, hala nola Brot und Wein (Ogi eta ardoa), bere sorterriari kantatzen dio. Poesiaz gainera, Hölderlin-ek Hyperion oder der Eremit in Griechenland (1797-1799, Hyperion edo Greziako eremutarra) gutunez egindako eleberria eta Der Tod des Empedokles (Enpedokleren heriotza) tragedia bukatu gabe utzi zituen.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Olerki guztiak

itzul.: Luis Arostegi

Karmel, 2012

(Bi zati)

itzul.: Luigi Anselmi

Bertzerenak, 2006

Pamiela

Mundu honetako plazerrak

itzul.: Luigi Anselmi

Bertzerenak, 2006

Pamiela

Hyperion

itzul.: Eduardo Gil Bera

Erein, 2001

Poemak

itzul.: Eduardo Gil Bera

Erein, 2001

Heildelberg

itzul.: Lur erredakzioa

Lur Entziklopedia Tematikoa, 1999

Zoriko Eresia

itzul.: Federiko Krutwig

Gernika-16, 1951

KRITIKAK

Olerki guztiak – Igor Estankona, Argia (2013-06-16)

Poemak – Javier Rojo, El Correo (2001-05-30)

Poemak – Felipe Juaristi, El Diario Vasco (2001-05-19)

Hitzorduak

Azken kritikak

Isiltasun urte luzeak
Francisco Castro

itzul.: Mitxel Murua
Joannes Jauregi

Bilduma bat
Sandro Penna

itzul.: Iņigo Astiz
Irati Majuelo

Bilduma bat
Sandro Penna

itzul.: Iņigo Astiz
Igor Estankona

Izurria
Albert Camus

itzul.: Imanol Tapia
Txema Arinas

Lisboako setioaren historia
Jose Saramago

itzul.: Jon Alonso
Joannes Jauregi

Gauez harrizko zubiaren azpian
Leo Perutz

itzul.: J.M. Olaizola "Txiliku" / Joxe Mari Berasategi
Joannes Jauregi

Poesia kaiera
John Berger

itzul.: Iņigo Roque Eguzkitza
Javier Rojo

Kristo fusilarekin
Ryszard Kapuscinski

itzul.: Amaia Apalauza Ollo
Joannes Jauregi

Aldibereko
Ingeborg Bachmann

itzul.: Idoia Santamaria Urkaregi
Joannes Jauregi

Bilduma bat
Sandro Penna

itzul.: Iņigo Astiz
Jose Luis Padron

Azken sarrerak

2020 Martxoa

Eduard Limonov
Bi poema

Antzerkiaren Nazioarteko eguna

Gata Cattana
Poemak

Slawomir Mrozek
Bost kontakizun

2020 Otsaila

Ursula K. Le Guin
Lau poema

Pertsegitzailea, Julio Cortazar euskarari ekarria

George Steiner
Kontraesanen eremu neutrala dira ametsak

2020 Urtarrila

OlgaTokarczuk
Lasterkariak (bi testu).

Lina Ben Mhenni
Tunisian girl

Poesiaren kriminalak

Haruki Murakami
Samsa maiteminez

Vicente Huidobro
Sei poema

2019 Abendua

Julio Cortazar (H)Ean

2019 Azaroa

Lucia Berlinen hiru ipuin

2019 Urria

Daniel Salgado poeta galegoa eta Vietcong

John Berger
Poesia Kaiera

Louis Aragon
Poesia Kaiera

Jordi Cuixart
Izan dezagun adorea

Natalia Ginzburg
Michele maitea

Juan Ramon Jimenez
Hamabi olerki

2019 Iraila

Pādraig MacAoidh
Lau poema

2019 Abuztua

Ernest Hemingway
Aldaketa sakona

Jacques Roumain
Ebano zura

H.G. Wells
Gizon ikusezina

Toni Morrison
Gaueko hitzak

George Orwell
Zergaitik idazten dudan

2019 Uztaila

Roberto Fontanarrosa
Bi ipuin

Andrea Camilleri
Lau narrazio

Pablo Neruda
Bost poema

Gassan Kanafani
Gizonak eguzkitan

[Sarrera guztiak ikusi]