euskarari ekarriak

1.468 idazle / 3.829 idazlan

  A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z  

Azken kritikak

1821-04-09 / 1867-08-31

Charles Baudelaire


Baudelaire, Charles. Idazle frantsesa (Paris, 1821 - Paris, 1867). Aita 1827an hilik, haren ama Aupick komandantearekin ezkondu zen ondoko urtean. Charles ez zen sekula ondo etorri militarrarekin. Lionen (1832-1836) eta Parisen (1836-1839) ikasketak egin ondoren, hirian egiten zuen bizitza askea familiaren eskandalugarri gertatu zen, eta aitordeak itsasoan luze bidaiatzera behartu zuen (1841-1842); hala, Antilletaraino iritsi zen eta baita hango munduarekin zaletu ere. Frantziara itzulirik, lehengo bizitza bohemiora itzuli zen berriro (ordukoak dira, 1842, Jeanne Duval «Venus beltza»rekiko harreman liskartsuak), idazle eta artista taldeekin harremanak zituen bitartean. Arte kritiko zorrotz agertu zen Salons (1845, 1846 eta 1859) eta Curiosités esthétiques (1868) izenburupean bilduriko artikuluetan. Halatan, Baudelairek Delacroix-en alde egin zuen, Wagner-en balioa ulertu eta Thomas de Quincey ezagutzera eman zuen. Edgar Allan Poerengan anaia bikia aurkitu zuen: haren itzultzaile bikaina izan zen (1852-1865). Hamabost urtez landu ondoren, 1857an, bere lanik ezagunena argitaratu zuen: Les fleurs du mal poema liburua, berehala aurkako auzia eragin zuena «moral publiko eta ohitura onei egindako irainengatik». 300 liberako isuna ordaindu eta liburuko sei poema kentzera kondenatu zuten, baina poetak etsi beharrean liburua osatzeari ekin zion, halako moldez non 1861eko argitalpenak 35 poema gehiago bildu zuen. Garai hartantxe, 1857tik aurrera, hasi zen Petits poèmes en prose delakoa (edo Le Spleen de Paris) argitaratzen, osoki 1869an argitaratu zena. Ordukoa da, orobat, De Quinceyren eragina ageri duen Les paradis artificiels (1858-1860). Bere lan guztiak nork argitaratu aurkitzeko itxaropenez Belgikara joan zen 1864eko apirilean. Nahi zuena lortu ez izanak etsipen sakona ekarri zion; pairatzen zuen gaitzak ere, sifiliak, arazo larriak sortzen zizkion. Urtebeteko elbarritasuna eta afasia jasan ondoren Parisen hil zen, berrogeitasei urte zituela. Hil ondoren haren Journaux intimes (1909) agertu ziren, bi sailek osatua (Fusées eta Mon coeur mis à nu). Baudelairek XIX. mendeko frantses literatura inarrosten duten elkarren aurkako bi joeren sintesia egin zuen: literatura jarrera etiko baten adierazle gisa hartzen duena eta literaturan estetika hutsa ikusten duena. Baudelairek sinbolismotik surrealismoraino doan poesia modernoaren hastapenak agertarazi zituen.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Sei poema (Gaitzaren loreak)

itzul.: Patxi Apalategi

armiarma.eus, 2021

Gaitzaren loreak

itzul.: Patxi Apalategi

Balea Zuria, 2020

Zortzi poema

itzul.: Xabier Boveda

Idatz & Mintz, 56, 2014

Labayru

Les Fleurs du Mal-ek 150 urte

armiarma.eus, 2007

Poema xipiak laxoan

itzul.: Jean-Baptiste Orpustan

Atlantica, 2007

Andre erraldoia

itzul.: Bernardo Atxaga

Literatura Unibertsala – Batxilergoa, 2000

EIZIE-Erein

Arrotza

itzul.: Bernardo Atxaga

Literatura Unibertsala – Batxilergoa, 2000

EIZIE-Erein

Haxixaren poema

itzul.: Oier Alonso

Infomart, 1998

Wagner Parisen

itzul.: Oier Alonso

Infomart, 1998

La Fanfarlo

itzul.: Juan Kruz Igerabide

Erein, 1991

Gizona ta itxasoa

itzul.: Iokin Zaitegi

Hegats-3, 1990

Iluntzea

itzul.: Joseba Sarrionandia

Izkiriaturik aurkitu ditudan ene poemak, 1985

Pamiela

Etsaia

itzul.: Joakin Balentzia

Korrok-6, 1985

Erraldoiemea

itzul.: Joakin Balentzia

Korrok-6, 1985

Tristurazko madrigala

itzul.: Gabriel Aresti

Egan, 1957

Bedeinkazioa

itzul.: Gabriel Aresti

Egan, 1957

Gauontzak

itzul.: Gabriel aresti

Euzko Gogoa, 1954

11-12

Itsaso billa, beti gixon aske ori

itzul.: Lauaxeta

Euzkadi - 5765, 1931

Biok zarie ixilkor eta laņotsubat

itzul.: Lauaxeta

Euzkadi - 5765, 1931

Odol-iturrija

itzul.: Lauaxeta

Euzkadi, 1930-urria

Gorespena

itzul.: Lauaxeta

Euzkadi, 1930-azaroa

Izaya

itzul.: Lauaxeta

Euzkadi, 1929-urria

KRITIKAK

Gaitzaren loreak – Jose Luis Padron, Bilbao (2021-06)

Gaitzaren loreak – Joannes Jauregi, Berria (2020-05-31)

Gaitzaren loreak – Javier Rojo, El Diario Vasco (2020-05-23)

Gaitzaren loreak – Igor Estankona, Deia (2020-04-18)

La Fanfarlo – Anjel Lertxundi, El Diario Vasco (1991-12-18)

Hitzorduak

Irailak 29: Lucia Bascaran Gorputz madarikatuak Eibarren

Irailak 30: Edgar Allan Poe Rue Morgueko hilketak Zarautzen

Azken kritikak

112 poema biziari hegalak jartzeko
Begoņa Abad de la Parte

itzul.: Fernando Rey
Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Nirliit
Juliana Leveille-Trudel

itzul.: Aiora Jaka
Amaia Alvarez Uria

Indarkeriaz
Hannah Arendt

itzul.: Itziar Diez de Ultzurrun Sagalā
Ibai Atutxa Ordeņana

Zeruko belardiak
John Steinbeck

itzul.: Asun Garikano
Jon Martin-Etxebeste

Han ez banengo bezala
Slavenka Drakulic

itzul.: Amaia Apalauza
Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Kafe tristearen balada
Carson McCullers

itzul.: Asun Garikano
Amaia Alvarez Uria

Familiako lexikoa
Natalia Ginzburg

itzul.: Fernando Rey
Paloma Rodriguez-Miņambres

Babel aurretik
Joseba Gabilondo

itzul.: Amaia Apalauza
Mikel Asurmendi

Analfabetoa idazle
Agota Kristof

itzul.: Eskarne Mujika Gallastegi
Nuria Cano

Familiako lexikoa
Natalia Ginzburg

itzul.: Fernando Rey
Irati Majuelo

Azken sarrerak

2021 Iraila

Jaroslav Seifert
14 poema

Alfonso Sastre
Antzerki lanak

Katharine S. Prichard
Ihesaldia

2021 Abuztua

Mariama Ba
Hain gutun luzea

Mahmud Darwish
Bederatzi poema

Saki eta John Berger
Nemesisen jaia - Harriak

Virginie Despentes
Bi pasarte (Vernon Subutex 2)

2021 Uztaila

Frank O'Hara
Lau poema

Eudora Welty
Nondik dator ahots hori?

Sally Rooney
Soldata jauna

2021 Ekaina

Peter Handke
Iraupenari poema

Joan Margarit
Bertze itsasoaren itzala

Francisca Aguirre
Zazpi poema

Nawal Al-Saadawi
Zazpi poema

Christopher Okigboren ahotsa

Flann O'Brien
Anbrosio

2021 Maiatza

Adam Zagajewski
Hamasei poema

10 poeta palestinar
Hogei poema

Erich Fried
Bi poema

2021 Apirila

Raymond Carver
Bizikletak, giharrak, zigarretak

Edna St. Vincent Millay
Poema antologia

Christopher Okigbo
Poema antologia

Aime Cesaire
Sorterriratze baten kaiera

Vladimir Maiakovski
Ozeano Atlantikoa

Charles Baudelaire
Poemak

Quim Monzo
Burdinbidea

2021 Martxoa

Antzerkiaren Nazioarteko eguna

Odisseas Elytis
Lau poema

Pariseko Komunak 150 urte

Marguerite Duras
Bi narrazio

2021 Otsaila

Joan Margarit
10 poema

Virginia Woolf
Dalloway andrea

Per Denez
Hiru lan

2021 Urtarrila

Jaume Subirana
Hamar poema

Dashiell Hammett
Behin bakarrik urka zaitzakete

Paul Verlaine
Poemak

Friedrich Dürrenmatt
Hainbat lan

[Sarrera guztiak ikusi]