euskarari ekarriak

1.449 idazle / 3.776 idazlan

  A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z  

Azken kritikak

1854-05-07 / 1937-08-18

Arturo Campion


Campión Jaime-Bon, Arturo. Idazle, politikari, filologo eta gramatikalari euskalduna (Iruñea, 1854 - Iruñea, 1937). 22 urterekin amaitu zituen Zuzenbide ikasketak Madrilen eta urte berean eman zuen argitara Consideraciones acerca de la cuestión foral y los carlistas de Navarra, foruen aldeko obra. Urte haietan jarri zen harremanetan Antoine d'Abbadierekin, Duvoisinekin, Bonaparte Printzearekin, Jean Jaurgainekin eta beste hainbat euskal jakintsurekin, eta Asociación Euskara de Navarra elkartearen sorkuntzan parte hartu zuen (1878). Euskara ikasi zuen eta euskarari buruzko ikerlanetan hasi zen. 26 urte zituela hainbat euskalkitara bihurtu zen Orreaga balada idatzi zuen, 1883an Ensayo acerca de las leyes fonéticas de la lengua Eúskara obra ondu zuen eta 1884ean Gramática Bascongada de los cuatro dialectos literarios de la lengua eúskara obra handia plazaratu. Literatura ere landu zuen: euskal historian eta ingurunean girotu zituen erdaraz eginiko kontakizun laburrak eta eleberriak (Euskariana. Fantasía y realidad, kontakizun laburren bilduma; 1881tik aurrera idatziak dira eta 1890etik aurrera argitaratuak; Don García Almoravid eleberria, 1889; Blancos y Negros, arrakasta handia izan zuen eleberria, 1899; La Bella Easo eleberria, 1909). n Kristautasunak, foruzaletasunak eta Nafarroarekiko eta Euskal Herriarekiko atxikimendu hertsiak moldaturiko gizona izan zen; politikan egonezin eta alderdien aurrean uzkur agertu zen beti —eztabaida ugari izan zituen alderdi guztiekin—; hala ere, 1893an Madrilgo Gorteetako diputatu aukeratu zuten, Nafarroako hautagai zerrenda integristan aurkeztu ondoren. 1894etik aurrera, ezin konta ahala liburu, artikulu, hitzaldi eta txosten prestatu zituen Nafarroa eta Euskal Herriko historia, literatura, hizkuntza eta politikari buruz. 1904ean Euskaltzaleen Biltzarra elkarteak Irunen egin zuen bilkura nagusiko buru izan zen. 1910. urtean hasi zen Orígenes del Pueblo Euskaldun obra prestatzen (1926an eman zuen argitara lehen liburukia); 1914ean ordura arteko Nafarroako historia ikerketak astindu zituen Nabarra en su vida histórica lana argitaratu zuen Geografía del País Vasco-Navarro obraren barnean. 1918an, 63 urte zituela, bere literatura lan preziatuenak bilduz, Euskariana. Fantasía y realidad saileko kontakizun laburrak plazaratu zituen. Kontakizun hauek (El Bardo de Izalzu, Pedro Mari, La Flor de Garralde, Sancho Garcés, Gratxina, Yan Pier Bidart, Una noche en Zugarramurdi...) euskarara eta beste hizkuntza batzuetara itzuli dira. Urte berean, Oñatiko Biltzarrean sortu zen Eusko Ikaskuntzako Ohorezko Lehendakari izendatu zuten. 1923an, historia ikerketak biltzen zituen Euskariana liburuki berri bat eman zuen argitara; 1931n Orígenes del Pueblo Euskaldun obraren bigarren liburukia eta 1936an hamabigarren Euskariana eta bukatu gabe utziko zuen Orígenes del Pueblo Euskaldun lanaren hirugarren liburukia. n Arturo Campión, Nafarroak eman duen historigile zorrotz eta euskaralari garrantzizkoenetakoa (euskaltzaina izan zen, Euskaltzaindiaren sortzetik), Iruñean hil zen, 83 urte zituela, 1937ko irailaren 5ean, 1936ko gerraren eraginak ikusi ondoren eta isiltasun handienean. Argitaratu gabe utzi zituen, besteak beste, euskal literaturari buruzko obra bat eta La Monja izeneko eleberria.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Jaun Done Antxiko Xabierrekoren maiñada

itzul.: Yon Etxaide

Egan, 1976

Izkuntza eta abenda

itzul.: Larrañaga

Euzko Gogoa, 1959

1

Erraondoko azken danboliteroa II

itzul.: Ibar

Euzko Gogoa, 1955

3-4

Itzaltzu'ko koblaria

itzul.: Andoni A. Sorrarain

Euzko Gogoa, 1954

4

Erraondoko azken danboliteroa I

itzul.: Ibar

Euzko Gogoa, 1952

9-10

Larraldeko lorea

itzul.: Domingo Agirre

, 1918

Hitzorduak

Martxoak 08: Raymond Chandler, Ez adiorik Donostian

Martxoak 09: Ngugi wa Thiong'o, Gerra garaiko ametsak Abadiñon

Martxoak 18: Aleksandra Kollontaiz, Erle langileen amodioak Larrabetzun

Martxoak 22: Emily Bronte, Gailur ekaiztsuak Aramaion

Martxoak 25: Truman Capote, Gosaria Tiffany's-en Zarautzen

Martxoak 25: Safo, poesia guztia Tolosan

Azken kritikak

Erbesteko gutunak Victor Hugori
Louise Michel

itzul.: Amaia Lasa
Irati Majuelo

Bihotza nora, zu hara
Susanna Tamaro

itzul.: Fernando Rey
Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Atezainaren larria penalti-jaurtiketan
Peter Handke

itzul.: Jose Mari Berasategi Zurutuza
Hasier Rekondo

Erle langileen amodioak
Aleksandra Kollontai

itzul.: Aroa Uharte
Ibai Atutxa Ordeñana

Odolik gabe
Alessandro Baricco

itzul.: Fernando Rey
Nagore Fernandez

Atezainaren larria penalti-jaurtiketan
Peter Handke

itzul.: Jose Mari Berasategi Zurutuza
Javier Rojo

Neskamearen ipuina
Margaret Atwood

itzul.: Zigor Garro
Iban Lantxo

Analfabetoa idazle
Agota Kristof

itzul.: Eskarne Mujika Gallastegi
Irati Majuelo

Erle langileen amodioak
Aleksandra Kollontai

itzul.: Aroa Uharte
Ibon Egaña

Nik kantatu eta dantza egiten du mendiak
Irene Sola

itzul.: Joxan Elosegi
Amaia Alvarez Uria

Azken sarrerak

2021 Martxoa

Marguerite Duras
Bi narrazio

2021 Otsaila

Joan Margarit
10 poema

Virginia Woolf
Dalloway andrea

Per Denez
Hiru lan

2021 Urtarrila

Jaume Subirana
Hamar poema

Dashiell Hammett
Behin bakarrik urka zaitzakete

Paul Verlaine
Poemak

Friedrich Dürrenmatt
Hainbat lan

2020 Abendua

Ken Saro-Wiwa
Afrikak bere eguzkia hiltzen du

Paul Eluard
Zortzi poema

Alda Merini
Poemak

Clarice Lispector
Bederatzi poema

Margaret Atwood
Biziki

Susa argitaletxea Durangoko liburu azokan

Burgosko auzia eta Jean Paul Sartre gogora ekarriak

2020 Azaroa

Sarah Kane
Zartatua / 4.48 Psikosia

Raymond Carver
Poema antologia

May Ayim
Poema antologia

Yusef Komunyakaa
Hamabi poema

2020 Urria

Fayad Jamis
Hamar poema

Czeslaw Milosz
11 poema

Harold Pinter
Alaska moduko bat

2020 Iraila

William Carlos Williams
Indarraren erabilera

Eduardo Galeano
Ispiluak

2020 Abuztua

Charles Bukowski
Poema antologia

Shirley Jackson
Loteria

2020 Uztaila

Paco Urondo
14 poema

Lev Tolstoi
Bulkarenak

Freedom Nyamubaya
Zortzi poema

[Sarrera guztiak ikusi]