euskarari ekarriak

1.351 idazle / 3.546 idazlan

  A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z  

Azken kritikak

1821-04-09 / 1867-08-31

Charles Baudelaire


Baudelaire, Charles. Idazle frantsesa (Paris, 1821 - Paris, 1867). Aita 1827an hilik, haren ama Aupick komandantearekin ezkondu zen ondoko urtean. Charles ez zen sekula ondo etorri militarrarekin. Lionen (1832-1836) eta Parisen (1836-1839) ikasketak egin ondoren, hirian egiten zuen bizitza askea familiaren eskandalugarri gertatu zen, eta aitordeak itsasoan luze bidaiatzera behartu zuen (1841-1842); hala, Antilletaraino iritsi zen eta baita hango munduarekin zaletu ere. Frantziara itzulirik, lehengo bizitza bohemiora itzuli zen berriro (ordukoak dira, 1842, Jeanne Duval «Venus beltza»rekiko harreman liskartsuak), idazle eta artista taldeekin harremanak zituen bitartean. Arte kritiko zorrotz agertu zen Salons (1845, 1846 eta 1859) eta Curiosités esthétiques (1868) izenburupean bilduriko artikuluetan. Halatan, Baudelairek Delacroix-en alde egin zuen, Wagner-en balioa ulertu eta Thomas de Quincey ezagutzera eman zuen. Edgar Allan Poerengan anaia bikia aurkitu zuen: haren itzultzaile bikaina izan zen (1852-1865). Hamabost urtez landu ondoren, 1857an, bere lanik ezagunena argitaratu zuen: Les fleurs du mal poema liburua, berehala aurkako auzia eragin zuena «moral publiko eta ohitura onei egindako irainengatik». 300 liberako isuna ordaindu eta liburuko sei poema kentzera kondenatu zuten, baina poetak etsi beharrean liburua osatzeari ekin zion, halako moldez non 1861eko argitalpenak 35 poema gehiago bildu zuen. Garai hartantxe, 1857tik aurrera, hasi zen Petits poèmes en prose delakoa (edo Le Spleen de Paris) argitaratzen, osoki 1869an argitaratu zena. Ordukoa da, orobat, De Quinceyren eragina ageri duen Les paradis artificiels (1858-1860). Bere lan guztiak nork argitaratu aurkitzeko itxaropenez Belgikara joan zen 1864eko apirilean. Nahi zuena lortu ez izanak etsipen sakona ekarri zion; pairatzen zuen gaitzak ere, sifiliak, arazo larriak sortzen zizkion. Urtebeteko elbarritasuna eta afasia jasan ondoren Parisen hil zen, berrogeitasei urte zituela. Hil ondoren haren Journaux intimes (1909) agertu ziren, bi sailek osatua (Fusées eta Mon coeur mis à nu). Baudelairek XIX. mendeko frantses literatura inarrosten duten elkarren aurkako bi joeren sintesia egin zuen: literatura jarrera etiko baten adierazle gisa hartzen duena eta literaturan estetika hutsa ikusten duena. Baudelairek sinbolismotik surrealismoraino doan poesia modernoaren hastapenak agertarazi zituen.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Zortzi poema

itzul.: Xabier Boveda

Idatz & Mintz, 56, 2014

Labayru

Les Fleurs du Mal-ek 150 urte

armiarma.eus, 2007

Poema xipiak laxoan

itzul.: Jean-Baptiste Orpustan

Atlantica, 2007

Andre erraldoia

itzul.: Bernardo Atxaga

Literatura Unibertsala – Batxilergoa, 2000

EIZIE-Erein

Arrotza

itzul.: Bernardo Atxaga

Literatura Unibertsala – Batxilergoa, 2000

EIZIE-Erein

Haxixaren poema

itzul.: Oier Alonso

Infomart, 1998

Wagner Parisen

itzul.: Oier Alonso

Infomart, 1998

La Fanfarlo

itzul.: Juan Kruz Igerabide

Erein, 1991

Gizona ta itxasoa

itzul.: Iokin Zaitegi

Hegats-3, 1990

Iluntzea

itzul.: Joseba Sarrionandia

Izkiriaturik aurkitu ditudan ene poemak, 1985

Pamiela

Etsaia

itzul.: Joakin Balentzia

Korrok-6, 1985

Erraldoiemea

itzul.: Joakin Balentzia

Korrok-6, 1985

Tristurazko madrigala

itzul.: Gabriel Aresti

Egan, 1957

Bedeinkazioa

itzul.: Gabriel Aresti

Egan, 1957

Gauontzak

itzul.: Gabriel aresti

Euzko Gogoa, 1954

11-12

Itsaso billa, beti gixon aske ori

itzul.: Lauaxeta

Euzkadi - 5765, 1931

Biok zarie ixilkor eta lañotsubat

itzul.: Lauaxeta

Euzkadi - 5765, 1931

Odol-iturrija

itzul.: Lauaxeta

Euzkadi, 1930-urria

Gorespena

itzul.: Lauaxeta

Euzkadi, 1930-azaroa

Izaya

itzul.: Lauaxeta

Euzkadi, 1929-urria

KRITIKAK

La Fanfarlo – Anjel Lertxundi, El Diario Vasco (1991-12-18)

Hitzorduak

Abenduak 18: 14 Igorren

Abenduak 21: Dora Bruder Zarautzen

Azken kritikak

Begirada
Jean-Paul Sartre

itzul.: Juanmari Agirreurreta
Joannes Jauregi

Hodien metafisika
Amelie Nothomb

itzul.: Garazi Arrula Ruiz
Peru Iparragirre

Nagusia kanpoan bizi da / 1928ko martxoaren 15a
Takiji Kobayashi

itzul.: Hiromi Yoshida
Joannes Jauregi

Testamentua
François Villon

itzul.: Matias Mugica
Jose Luis Padron

Testamentua
François Villon

itzul.: Matias Mugica
Aitor Francos

Gerrak ez du emakume aurpegirik
Svetlana Aleksievitx

itzul.: Iker Sancho
Peru Iparragirre

Alexis Zorbaren hitzak eta egintzak
Nikolas Kazantzakis

itzul.: Luis Berrizbeitia
Aiora Sampedro

Denbora galduaren bila - Swann-enetik
Marcel Proust

itzul.: Joxe Austin Arrieta
Joxemari Iturralde

Gerrak ez du emakume aurpegirik
Svetlana Aleksievitx

itzul.: Iker Sancho
Javier Rojo

Pentsamendu heterozuzena
Monique Wittig

itzul.: Askoren artean
Amaia Alvarez Uria

Azken sarrerak

2017 Abendua

Qissat. Palestinako emakumeen ipuinak

2017 Azaroa

Shuntaro Tanikawa
Zazpi poema

Hoda Ablan
Zazpi poema

2017 Urria

Lluis Llach
Sei kantu

Jose Rizal
Nire azken adioa

Seamus Heaney
Poema antologia

Rosalia de Castro
Poema antologia

Chuya Nakahara
Poema antologia

Inge Müller
16 poema

2017 Iraila

Carson McCullers
Jockeya

Alfonso R. Castelao
Nos / Gu

Jean Genet
Lau orduz Xatilan

Walt Whitman
Belar hostoak (zazpi kantu)

2017 Abuztua

Charles Baudelaire
Zortzi poema

W.B. Yeats
Hamar poema

Langston Hughes
Zazpi poema

2017 Uztaila

Gloria Fuertes
Antologia

Roberto Arlt
Hiru aguafuerte

Assata Shakur
Bost poema

2017 Ekaina

Jordi Badiella
Poemak

Juan Goytisolo
Sugarrak, hausterreak, desmemoria

Gwendolyn Brooks
Rudolph Reeden balada

Rosario Castellanos
Hamahiru poema

2017 Maiatza

Monique Wittig
Pentsamendu heterozuzena

Langston Hughes
Etxea

Carlos Casares
Idazle didaktiko bat

Sakutaro Hagiwara
Bost poema

2017 Apirila

Antonio Gramsci
Sei gutun kartzelatik

Yolanda Esteve
Bost poema

Paco Souto
Hamabi poema

Primo Levi
11 poema

[Sarrera guztiak ikusi]