euskarari ekarriak

1.428 idazle / 3.711 idazlan

  A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z  

Azken kritikak

1905-06-21 / 1980-04-15

Jean-Paul Sartre


Sartre, Jean-Paul. Idazle eta filosofo frantsesa (Paris, 1905 - Paris, 1980). 1924-1928 urte bitartean Parisko École Normalen, Sobonnen eta geroago Alemanian egin zituen ikasketak, eta Le Havre, Berlin eta Parisen irakasle izan zen. Alemanian Husserl eta Heidegger ezagutu zituen, haren pentsakeran eragin handia izan zutenak; Husserlen fenomenologia eta Heideggerren existentzialismoa Frantzian zabaldu eta haietan oinarriturik existentzialismoaren ikuspegi berri bat eman zuen Sartrek, errealismo naturalista eta mekanizista, eta idealismoa kritikatzen dituena. 1940-1941ean alemaniarren preso egon zen eta askatasuna lortu ondoren erresistentziarako lanean aritu zen gerrak iraun zuen bitartean. 1945ean irakaskuntza lanak utzi, Merlau-Ponty filosofoarekin batera Les Temps Modernes aldizkaria sortu eta filosofia, literatura eta politikan murgildu zen bete-betean. Bere idazlanak gizakiaren askatasunari buruzko hausnarketa dira: mundua higuingarria da eta zentzugabea da bizitzea bera ere; baina ifernu horrek badu irteera bat, gizakiaren askatasun bidea, hain zuzen. Ildo horretatik, politikari dagokionez Sartrek beti izan zuen komunismoarekin lotura eta marxismoan oinarritu zen; marxismoa jakituria gorentzat eta existentzialismoa haren barneko ideologia gisa hartzen zuen; existentzialismoak marxismoari egiten dion ekarpen nagusia gizonaren izatea bera azpimarratzea zela zioen. Dena dela alderdikeriak eta alderdien diziplina gogorra baztertzen zituen eta unean uneko gertakarien aurrean bere iritziak eman zituen, sarritan komunismoaren dotrina ofizialaren kontra; hala, 1953an, Indotxinaren kontrako gerraren aurka eta 1957an, sobietarrek Budapest hartu zutenean haien kontra agertu zen; eta 1961ean «121 lagunen manifestua» izenpetu zuen, Algeriako gerran zeuden frantsesen matxinatzeko eskubidearen alde. 1966an, Russel epai mahaiaren (epai mahai iraultzailea, Estatu Batuek Vietnamgo gerran izan zuen jokabidea epaitzeko antolatua) sorrera bultzatu zuen; handik bi urtera, 1968ko maiatzean, legebiltzarretik kanpora zeuden talde gazteen alde agertu zen. 1970ean, Burgosko epaiketa antolatu zelarik, frankismoaren kontra eta Euskal Herriaren burujabetasunaren alde idatzi zuen. Literaturako Nobel saria eman zioten 1964an, baina uko egin zion. Idazlanak. Lan asko idatzi zuen, eta genero ugari landu zuen. Sartrerenak dira besteak beste: L'imagination (1936), L'Âtre et le néant (1943), Critique de la raison dialectique (1960), Situations (1974-1976, 10 liburukitan), filosofiazko saiakerak; La nausée (1938), Le mur (1939), Les chemins de la liberté saila (1945), eleberriak edo ipuin bildumak; Les mouches (1943), Huis clos (1945), La p... respectueuse (1946), Morts sans sépulture (1946), Les mains sales (1948); Nekrassov (1956), dramak; Baudelaire (1947), Qu'est-ce que la littérature (1947), Saint-Genet (1952), L´idiot de la famille: Gustave Flaubert (1971), literaturazko saiakerak; Les mots (1964), autobiografia.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Begirada

itzul.: Juanmari Agirreurreta

Jakin, 2017

Irakurgaiak 48

Burgosko Auzia - Hitzaurrea

itzul.: Markos Zapiain

armiarma.eus, 2005

Goragalea

itzul.: Monika Etxeberria

Alberdania-Elkar, 2003

Literatura Unibertsala 109

Nekrassov

itzul.: Xabier Olarra

Antzerti-75, 1985

Paretaren kontra

itzul.: Mikel Lasa

Kriselu, 1983

Burgosko Auzia - Hitzaurrea

itzul.: Zutik

Gallimard, 1971

KRITIKAK

Begirada – Joannes Jauregi, Berria (2017-11-19)

Goragalea – Josu Lartategi, Deia (2005-05-10)

Goragalea – A. de Amezaga, Bilbao (2004-06-01)

Goragalea – Karlos del Olmo, Berria (2004-03-13)

Paretaren kontra – Xabier E., Argia (1981-01-25)

Hitzorduak

Azken kritikak

Miserikordia etxea
Joan Margarit

itzul.: Juan Ramon Makuso
Jose Luis Padron

Kristo fusilarekin
Ryszard Kapuscinski

itzul.: Amaia Apalauza Ollo
Javier Rojo

Bost egun, bost gau
Manuel Tiago

itzul.: Iņigo Roque
Irati Majuelo

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

itzul.: Miren Agur Meabe
Javier Rojo

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

itzul.: Miren Agur Meabe
Ibai Atutxa Ordeņana

Poesia kaiera
June Jordan

itzul.: Ane Garcia Lopez
Aiora Sampedro

Gaitzaren loreak
Charles Baudelaire

itzul.: Patxi Apalategi
Joannes Jauregi

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

itzul.: Miren Agur Meabe
Igor Estankona

Poesia kaiera
June Jordan

itzul.: Ane Garcia Lopez
Javier Rojo

Poesia kaiera
Forugh Farrokhzad

itzul.: Miren Agur Meabe
Irati Majuelo

Azken sarrerak

2020 Ekaina

Laetitia Colombani
Txirikorda

Richard Rive
Eserlekua

David Samoilov
Bi poema

2020 Maiatza

Moustakiren bi kantu

June Jordanen poema antologia

Forugh Farrokhzaden poemen antologia

Abu Salma
Bi poema

Mazisi Kunene
Zazpi poema

Lucian Blaga
Lucian Blaga

Sacco&Vanzetti
Bi poema eta kantu bat

Cristina Peri Rossi
Erbesteko poemak

2020 Apirila

Edwin Morgan
Hiru poema

Roberto Bolaņo
Sei poema

Paul Eluarden poeman oinarritutako Guernica filma euskaraz azpititulatuta

Luis Sepulveda
Bi eleberri

Rubem Fonseca
Kobratzailea

Maria Sanchez
Landa eremuko kaiera

Liam O'Flaherty
Jende behartsua

2020 Martxoa

Vladimir Holan
Lau poema

Eduard Limonov
Bi poema

Antzerkiaren Nazioarteko eguna

Gata Cattana
Poemak

Slawomir Mrozek
Bost kontakizun

2020 Otsaila

Ursula K. Le Guin
Lau poema

Julio Cortazar
Pertsegitzailea

George Steiner
Kontraesanen eremu neutrala dira ametsak

2020 Urtarrila

OlgaTokarczuk
Lasterkariak (bi testu).

Lina Ben Mhenni
Tunisian girl

Poesiaren kriminalak

Haruki Murakami
Samsa maiteminez

Vicente Huidobro
Sei poema

2019 Abendua

Julio Cortazar (H)Ean

2019 Azaroa

Lucia Berlinen hiru ipuin

2019 Urria

Daniel Salgado poeta galegoa eta Vietcong

John Berger
Poesia Kaiera

Louis Aragon
Poesia Kaiera

Jordi Cuixart
Izan dezagun adorea

Natalia Ginzburg
Michele maitea

Juan Ramon Jimenez
Hamabi olerki

[Sarrera guztiak ikusi]