euskarari ekarriak

1.407 idazle / 3.672 idazlan

  A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z  

Azken kritikak

1905-06-21 / 1980-04-15

Jean-Paul Sartre


Sartre, Jean-Paul. Idazle eta filosofo frantsesa (Paris, 1905 - Paris, 1980). 1924-1928 urte bitartean Parisko École Normalen, Sobonnen eta geroago Alemanian egin zituen ikasketak, eta Le Havre, Berlin eta Parisen irakasle izan zen. Alemanian Husserl eta Heidegger ezagutu zituen, haren pentsakeran eragin handia izan zutenak; Husserlen fenomenologia eta Heideggerren existentzialismoa Frantzian zabaldu eta haietan oinarriturik existentzialismoaren ikuspegi berri bat eman zuen Sartrek, errealismo naturalista eta mekanizista, eta idealismoa kritikatzen dituena. 1940-1941ean alemaniarren preso egon zen eta askatasuna lortu ondoren erresistentziarako lanean aritu zen gerrak iraun zuen bitartean. 1945ean irakaskuntza lanak utzi, Merlau-Ponty filosofoarekin batera Les Temps Modernes aldizkaria sortu eta filosofia, literatura eta politikan murgildu zen bete-betean. Bere idazlanak gizakiaren askatasunari buruzko hausnarketa dira: mundua higuingarria da eta zentzugabea da bizitzea bera ere; baina ifernu horrek badu irteera bat, gizakiaren askatasun bidea, hain zuzen. Ildo horretatik, politikari dagokionez Sartrek beti izan zuen komunismoarekin lotura eta marxismoan oinarritu zen; marxismoa jakituria gorentzat eta existentzialismoa haren barneko ideologia gisa hartzen zuen; existentzialismoak marxismoari egiten dion ekarpen nagusia gizonaren izatea bera azpimarratzea zela zioen. Dena dela alderdikeriak eta alderdien diziplina gogorra baztertzen zituen eta unean uneko gertakarien aurrean bere iritziak eman zituen, sarritan komunismoaren dotrina ofizialaren kontra; hala, 1953an, Indotxinaren kontrako gerraren aurka eta 1957an, sobietarrek Budapest hartu zutenean haien kontra agertu zen; eta 1961ean «121 lagunen manifestua» izenpetu zuen, Algeriako gerran zeuden frantsesen matxinatzeko eskubidearen alde. 1966an, Russel epai mahaiaren (epai mahai iraultzailea, Estatu Batuek Vietnamgo gerran izan zuen jokabidea epaitzeko antolatua) sorrera bultzatu zuen; handik bi urtera, 1968ko maiatzean, legebiltzarretik kanpora zeuden talde gazteen alde agertu zen. 1970ean, Burgosko epaiketa antolatu zelarik, frankismoaren kontra eta Euskal Herriaren burujabetasunaren alde idatzi zuen. Literaturako Nobel saria eman zioten 1964an, baina uko egin zion. Idazlanak. Lan asko idatzi zuen, eta genero ugari landu zuen. Sartrerenak dira besteak beste: L'imagination (1936), L'Âtre et le néant (1943), Critique de la raison dialectique (1960), Situations (1974-1976, 10 liburukitan), filosofiazko saiakerak; La nausée (1938), Le mur (1939), Les chemins de la liberté saila (1945), eleberriak edo ipuin bildumak; Les mouches (1943), Huis clos (1945), La p... respectueuse (1946), Morts sans sépulture (1946), Les mains sales (1948); Nekrassov (1956), dramak; Baudelaire (1947), Qu'est-ce que la littérature (1947), Saint-Genet (1952), L´idiot de la famille: Gustave Flaubert (1971), literaturazko saiakerak; Les mots (1964), autobiografia.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Begirada

itzul.: Juanmari Agirreurreta

Jakin, 2017

Irakurgaiak 48

Burgosko Auzia - Hitzaurrea

itzul.: Markos Zapiain

armiarma.eus, 2005

Goragalea

itzul.: Monika Etxeberria

Alberdania-Elkar, 2003

Literatura Unibertsala 109

Nekrassov

itzul.: Xabier Olarra

Antzerti-75, 1985

Paretaren kontra

itzul.: Mikel Lasa

Kriselu, 1983

Burgosko Auzia - Hitzaurrea

itzul.: Zutik

Gallimard, 1971

KRITIKAK

Begirada – Joannes Jauregi, Berria (2017-11-19)

Goragalea – Josu Lartategi, Deia (2005-05-10)

Goragalea – A. de Amezaga, Bilbao (2004-06-01)

Goragalea – Karlos del Olmo, Berria (2004-03-13)

Paretaren kontra – Xabier E., Argia (1981-01-25)

Hitzorduak

Abenduak 17: Aurpegirik gabeko hiltzaileak Oiartzunen

Azken kritikak

Sorginak, emaginak eta erizainak / Emakumezko sendalarien historia bat
Barbara Ehrenreich / Deirdre English

itzul.: Maria Colera Intxausti
Irati Majuelo

Ene herri txikia
Gaël Faye

itzul.: Irati Bereau
Hasier Rekondo

Poesia kaiera
Louis Aragon

itzul.: Itziar Diez de Ultzurrun Sagala
Igor Estankona

Poesia kaiera
Louis Aragon

itzul.: Itziar Diez de Ultzurrun Sagala
Javier Rojo

Poesia kaiera
John Berger

itzul.: Iņigo Roque Eguzkitza
Igor Estankona

Poesia kaiera
John Berger

itzul.: Iņigo Roque Eguzkitza
Joannes Jauregi

Isiltasunaren itsasargia
Ibon Martin

itzul.: Aiora Jaka Irizar
Javier Rojo

Gerrak ez du emakume aurpegirik
Svetlana Aleksievitx

itzul.: Iker Sancho
Ekaitz Zabala Iturbe

Poesia kaiera
Ezra Pound

itzul.: Luigi Anselmi
Igor Estankona

Auschwitzeko tatuatzailea
Heather Morris

itzul.: Miel Anjel Elustondo
Joannes Jauregi

Azken sarrerak

2019 Azaroa

Lucia Berlinen hiru ipuin

2019 Urria

Daniel Salgado poeta galegoa eta Vietcong

John Berger
Poesia Kaiera

Louis Aragon
Poesia Kaiera

Jordi Cuixart
Izan dezagun adorea

Natalia Ginzburg
Michele maitea

Juan Ramon Jimenez
Hamabi olerki

2019 Iraila

Pādraig MacAoidh
Lau poema

2019 Abuztua

Ernest Hemingway
Aldaketa sakona

Jacques Roumain
Ebano zura

H.G. Wells
Gizon ikusezina

Toni Morrison
Gaueko hitzak

George Orwell
Zergaitik idazten dudan

2019 Uztaila

Roberto Fontanarrosa
Bi ipuin

Andrea Camilleri
Lau narrazio

Pablo Neruda
Bost poema

Gassan Kanafani
Gizonak eguzkitan

2019 Ekaina

Subhro Bandopadhyay, Abdul Hadi Sadoun
Hamar poema

Ernst Jandl
Hamar poema

Branco, Berger, Alvarez Caccamo
Seina poema

2019 Maiatza

Binyavanga Wainaina
Nola idatzi Afrikari buruz

Nanni Balestrini
Gutuna nire irakurle esperientziagabe eta baketsuari

Pete Seeger
27 kanta euskaraz

2019 Apirila

Gernika eta Lauaxeta gure literaturan

Victor Hugo
Parisko Andre Maria 1482

Boubacar Boris Diop
Murambi

2019 Martxoa

Idea Vilariņo
Poesia kaiera

Cesare Pavese
Poesia kaiera

[Sarrera guztiak ikusi]