euskarari ekarriak

1.371 idazle / 3.583 idazlan

  A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z  

Azken kritikak

-384 / -322

Aristoteles


Aristotele. Greziar filosofoa (Estagira, Mazedonia, K.a. 384 - Kalzis, Eubea, 322). Hamazazpi urte zituela Atenasen finkatu zen Platonen ikaslea izateko (367-347). Maisua hil zenean (348), Platonen Akademiako dotrinekin ados ez egonik, Atenasetik alde egin zuen, Hermiak, Atarneako tiranoak, bere ondoan onartu zuelarik. Beronen arrebarekin (edo ilobarekin) ezkondurik, Lesbosen babestu behar izan zuen Hermia hil zutenean. 343an Mazedoniako Filipo erregeak deiturik, haren seme Alexandro Handiaren irakaslea izan zen, bai eta haren laguna harik eta Kalistenesen hil zuten arte (325). Dizipuluak aginpidea bere gain hartu eta berehala (335), berriro Atenasen finkatu zen, eta Lizeoa sortu zuen. Hamabi urtez bertan irakatsi zuen Alexandro hil zen arte (323). Mazedoniarren aurkako higikundea berpizturik eta Areopagoak erlijio gabetasunez kondenatu aitzin, Kalzis uhartera ihes egin behar izan zuen. Ondoko urtean hil zen. n Adimen handikoa, Aristotelek giza jakintzaren osotasun ordenatua ikusi zuen filosofian. Silogismoaren teoria eta diskurtsoaren zati eta forma ezberdinen analisiarengatik, logikaren sortzailea da; Organon izenburupean logikari buruz idatzitako obra guztiak bildu zituen. Halaber, Aristotele naturalista izan zen eta izaki naturalak beren bilakabidean aztertzeari Fisika deitu zion. Hartaz dihardu hainbat liburutan: Fisika, Zeruaz, Sorkuntzaz eta endekatzeaz, Animalien historia, Animalien zatiak, Animalien sorkuntzaz, Arimaz. Animalia askori buruzko behaketei eta ikerketei esker, haien ohiturak deskribatu zituen, eta sailkapen zirriborro bat burutu zuen. Beraien egitura eta funtzionamendua ulertu ahal izateko, izaki bakoitzarengan materia eta forma bereizi zituen, eta hau, Platonen Ideiari kontrajarririk, materiaren eraketaren berezko hatsapena izango da. Aristotelerentzat Izadiak bere helburua du: izaki bakoitza halako moldez eratua da non bere perfekziora jotzen duen, animalia motetatik gizonera, adimenez hornituriko izakira, doan mailaketa bat badelarik. Azkenik, Fisika honek lehen filosofia den Metafisikan aurkitzen du bere oinarria: aldaketaren existentzia dela eta, Aristotelek lehen motorra, higiezina, izate eta pentsamendu hutsa (Jainkoa) denaren izatea aitortzen du. Aristotelek, orobat, beste lan asko idatzi zituen, hala nola moralari buruzkoak (Nikomakoren Etika, Eudemoren Etika); politikari buruzkoak (Politika, Atenasko konstituzioa) eta literatura jeneroen sorkuntza ukitzen dutenak (Poetika, Erretorika). Aristoteleren testuek garrantzi handia izan zuten Islamaren pentsamendua eratzeko eta Eskolastikan tomismoa garatzeko eta, ildo honetatik bertatik, Mendebaldeko pentsaera osoan.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Nikomakorentzako Etika

itzul.: Javier Aguirre

Klasikoak, 2001

Pentsamenduaren Klasikoak

Kategoriak

itzul.: Gotzon Arrizabalaga

Gaiak, 1999

Pentsamendu Garaikidea, 26

Metafisika

itzul.: Javier Aguirre

Klasikoak, 1997

Pentsamenduaren Klasikoak

Hitzorduak

Azken kritikak

Balou mendikateko balada
Yan Lianke

itzul.: Maialen Marin / Aiora Jaka
Javier Rojo

Balou mendikateko balada
Yan Lianke

itzul.: Maialen Marin / Aiora Jaka
Joannes Jauregi

Etsaiak, lagunak, ezkongaiak, maitaleak, senar-emazteak
Alice Munro

itzul.: Isabel Etxeberria Ramirez
Joannes Jauregi

Epailea eta haren borreroa
Friedrich Dürrenmatt

itzul.: Idoia Santamaria
Aiora Sampedro

Poesia kaiera
Dylan Thomas

itzul.: Iker Alvarez
Alex Uriarte Atxikallende

Urrezko oilarra
Juan Rulfo

itzul.: P. Onaindia
Aitor Francos

Poesia kaiera
Ezra Pound

itzul.: Luigi Anselmi
Igor Estankona

Arrotza
Albert Camus

itzul.: Josu Zabaleta
Joannes Jauregi

Poesia kaiera
Alfonsina Storni

itzul.: Uxue Alberdi
Alex Uriarte

Filiala
Sergei Dovlatov

itzul.: Amaia Apalauza, Aroa Uharte
Joannes Jauregi

Azken sarrerak

2018 Uztaila

Hanan Al-Xhaikh
Eroaldi bat

2018 Ekaina

Franz Kafka
Metamorfosia

Jean Arbousset
Zortzi poema

2018 Maiatza

Pita Amor
Zazpi poema

Claude McKay
Lau poema

Mark Twain
R arrazarena

Izet Sarajlic
Zazpi poema

Hannah Arendt
Poemak

2018 Apirila

Henri Michaux
Bost poema

Tchicaya U'Tamsi
Bi poema

Al Berto
Poesia kaiera

Ezra Pound
Poesia kaiera

Manuel de Pedrolo
Bi idazlan

2018 Martxoa

Figuera, Celaya, Basaldua
Erdarazko poetak

Hugo Claus
Bi poema

NoViolet Bulawayo
Jo dugu Budapest

M. Valerio Martzial
Epigramak

2018 Otsaila

Valentin Paz-Andrade
Uma-oncitic negarra

Idea Vilariño
Poemak

Alejandra Pizarnik
Hamabost poema

Muriel Spark
Atzean utzia naizen neska

2018 Urtarrila

Boris Vian
Desertorea

Elisa Mujica
Zirkulua

Hainbat egile
Hamahiru ate

Dr. Atl
Beila

2017 Abendua

Fatima Mernissi
38 talla da harem-a

Qissat. Palestinako emakumeen ipuinak

2017 Azaroa

Shuntaro Tanikawa
Zazpi poema

Hoda Ablan
Zazpi poema

[Sarrera guztiak ikusi]