euskarari ekarriak

1.456 idazle / 3.796 idazlan

  A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z  

Azken kritikak

1818-11-09 / 1883-09-03

Ivan Turgenev


Turgeniev, Ivan Sergeievitx. Errusiako idazlea (Orel, 1818 - Bougival, Paris ondoan, 1883). Aita noblea eta gudarosteko ofiziala eta ama lur jabe familia bateko alaba zituen. Ikasketak Moskun eta San Petersburgon egin zituen; hiri honetan literatura munduan murgildu zen, Puxkin eta Gogol gidari zituela. 1838an Berlina joan zen filosofia ikasketak egiteko; han idealismo alemanaren eragina jaso zuen. 1841ean, Europazale eta liberal deliberatua bilakaturik, Errusiara itzuli zen eta administrazioan lan egin zuen. Garai hartakoak dira Turgenieven lehen obrak: Parasha (1843), narrazio olerkia; Andrei Kolosov (1844), eleberri laburrak; Zuhurgabekeria (1843), antzerkia. 1845ean administrazioa utzi zuen literaturara erabat emana bizitzeko. Pauline Viardot-García kantariaz maitemindurik, 1847tik 1850era Errusiatik kanpo joan zen haren ondotik. 1852an ospea eta ezagutza ekarri zizkion Zapiski ojotnika (Ehiztariaren narrazioak) obra argitaratu zuen; liburu horretan jopuen bizitza gogorraren lekukotasuna eman zuen idazkera errealistaz. 1852an bere etxaldean egotera behartu zuen gobernuak, Gogolen heriotza zela eta egindako artikuluarengatik. Ordu arte antzerki obrak idatzi bazituen -Dirurik gabe (1846), Bizkarroia (1849), Gau bat Sorrente-n (1852)...-, handik aurrera antzerkia alde batera utzi eta poesiaz beteriko eleberri laburrak ondu zituen: Bi lagun (1854), Iakov Pasinkov (1855), Lehen amodioa (1860), etab. Turgeniev, orobat, Errusiako eleberrigile onentsuenen artean kokatu ohi da. Rudin (1856) obran bere garaiko giro intelektuala erretratatu zuen; Dvnoyanskoy genezdo (1859, Kapareen habia), noblezia zaharraren ohiturak deskribatzen zituen; Nakanune (1860, Bezperan) eta Otsy i deti (1862, Aita-semeak). Eleberri bakoitzak eztabaida sutsuak pizten zituen eta, hartaz nazkaturik, atzerrian hartu zuen bizilekua, Baden-Baden-en lehenik (1862-1870) eta Parisen gero (1871-1883), Errusian egonaldi laburrak baizik egiten ez zituela. Azkenaldi honetan bi eleberri -Dym (1867, Kea); Nov' (1877, Luberriak)-, zenbait eleberri labur eta obra lirikoak ondu zituen. Hil ondoren, Turgenieven antzerki obrarik ezagunena argitaratu zen: Hilabete bat landan. Harremanak izan zituen bere garaiko Europako idazle anitzekin: G. Flaubert, E. Zola, B. Auerbach, H. James, G. Sand... Haren hizkuntza Errusiako literaturako eredu garbienetakotzat hartua izan ohi da, Puxkin-enaren ondoren.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Errusiako mintzoa

itzul.: Bingen Ametzaga

Itsaso aurrean, 2006

Susa

Aita-semeak

itzul.: Jose Morales Belda

Ibaizabal, 1999

Literatura Unibertsala 82

KRITIKAK

Aita-semeak – Felipe Juaristi, El Diario Vasco (2000-01-15)

Hitzorduak

Apirilak 20: Christopher Okigbo eta Edna St. Vincent Millay Munduko Poesia Kaierak

Apirilak 30: Susan Buck-Morss Izuaren osteko gogoeta Iruñean

Azken kritikak

Jende normala
Sally Rooney

itzul.: Irene Aldasoro
Nagore Fernandez

Babel aurretik
Joseba Gabilondo

itzul.: Amaia Apalauza
Ibon Egaña

Babel aurretik
Joseba Gabilondo

itzul.: Amaia Apalauza
Ibai Atutxa Ordeñana

Erle langileen amodioak
Aleksandra Kollontai

itzul.: Aroa Uharte
Irati Majuelo

Jende normala
Sally Rooney

itzul.: Irene Aldasoro
Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Erbesteko gutunak Victor Hugori
Louise Michel

itzul.: Amaia Lasa
Irati Majuelo

Bihotza nora, zu hara
Susanna Tamaro

itzul.: Fernando Rey
Ainhoa Aldazabal Gallastegui

Atezainaren larria penalti-jaurtiketan
Peter Handke

itzul.: Jose Mari Berasategi Zurutuza
Hasier Rekondo

Erle langileen amodioak
Aleksandra Kollontai

itzul.: Aroa Uharte
Ibai Atutxa Ordeñana

Odolik gabe
Alessandro Baricco

itzul.: Fernando Rey
Nagore Fernandez

Azken sarrerak

2021 Apirila

Aime Cesaireren ahotsa

Vladimir Maiakovski
Ozeano Atlantikoa

Charles Baudelaire
Poemak

Quim Monzo
Burdinbidea

2021 Martxoa

Antzerkiaren Nazioarteko eguna

Odisseas Elytis
Lau poema

Pariseko Komunak 150 urte

Marguerite Duras
Bi narrazio

2021 Otsaila

Joan Margarit
10 poema

Virginia Woolf
Dalloway andrea

Per Denez
Hiru lan

2021 Urtarrila

Jaume Subirana
Hamar poema

Dashiell Hammett
Behin bakarrik urka zaitzakete

Paul Verlaine
Poemak

Friedrich Dürrenmatt
Hainbat lan

2020 Abendua

Ken Saro-Wiwa
Afrikak bere eguzkia hiltzen du

Paul Eluard
Zortzi poema

Alda Merini
Poemak

Clarice Lispector
Bederatzi poema

Margaret Atwood
Biziki

Susa argitaletxea Durangoko liburu azokan

Burgosko auzia eta Jean Paul Sartre gogora ekarriak

2020 Azaroa

Sarah Kane
Zartatua / 4.48 Psikosia

Raymond Carver
Poema antologia

May Ayim
Poema antologia

Yusef Komunyakaa
Hamabi poema

2020 Urria

Fayad Jamis
Hamar poema

Czeslaw Milosz
11 poema

Harold Pinter
Alaska moduko bat

2020 Iraila

William Carlos Williams
Indarraren erabilera

Eduardo Galeano
Ispiluak

2020 Abuztua

Charles Bukowski
Poema antologia

Shirley Jackson
Loteria

[Sarrera guztiak ikusi]