euskarari ekarriak

1.473 idazle / 3.842 idazlan

  A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z  

Azken kritikak

1818-11-09 / 1883-09-03

Ivan Turgenev


Turgeniev, Ivan Sergeievitx. Errusiako idazlea (Orel, 1818 - Bougival, Paris ondoan, 1883). Aita noblea eta gudarosteko ofiziala eta ama lur jabe familia bateko alaba zituen. Ikasketak Moskun eta San Petersburgon egin zituen; hiri honetan literatura munduan murgildu zen, Puxkin eta Gogol gidari zituela. 1838an Berlina joan zen filosofia ikasketak egiteko; han idealismo alemanaren eragina jaso zuen. 1841ean, Europazale eta liberal deliberatua bilakaturik, Errusiara itzuli zen eta administrazioan lan egin zuen. Garai hartakoak dira Turgenieven lehen obrak: Parasha (1843), narrazio olerkia; Andrei Kolosov (1844), eleberri laburrak; Zuhurgabekeria (1843), antzerkia. 1845ean administrazioa utzi zuen literaturara erabat emana bizitzeko. Pauline Viardot-García kantariaz maitemindurik, 1847tik 1850era Errusiatik kanpo joan zen haren ondotik. 1852an ospea eta ezagutza ekarri zizkion Zapiski ojotnika (Ehiztariaren narrazioak) obra argitaratu zuen; liburu horretan jopuen bizitza gogorraren lekukotasuna eman zuen idazkera errealistaz. 1852an bere etxaldean egotera behartu zuen gobernuak, Gogolen heriotza zela eta egindako artikuluarengatik. Ordu arte antzerki obrak idatzi bazituen -Dirurik gabe (1846), Bizkarroia (1849), Gau bat Sorrente-n (1852)...-, handik aurrera antzerkia alde batera utzi eta poesiaz beteriko eleberri laburrak ondu zituen: Bi lagun (1854), Iakov Pasinkov (1855), Lehen amodioa (1860), etab. Turgeniev, orobat, Errusiako eleberrigile onentsuenen artean kokatu ohi da. Rudin (1856) obran bere garaiko giro intelektuala erretratatu zuen; Dvnoyanskoy genezdo (1859, Kapareen habia), noblezia zaharraren ohiturak deskribatzen zituen; Nakanune (1860, Bezperan) eta Otsy i deti (1862, Aita-semeak). Eleberri bakoitzak eztabaida sutsuak pizten zituen eta, hartaz nazkaturik, atzerrian hartu zuen bizilekua, Baden-Baden-en lehenik (1862-1870) eta Parisen gero (1871-1883), Errusian egonaldi laburrak baizik egiten ez zituela. Azkenaldi honetan bi eleberri -Dym (1867, Kea); Nov' (1877, Luberriak)-, zenbait eleberri labur eta obra lirikoak ondu zituen. Hil ondoren, Turgenieven antzerki obrarik ezagunena argitaratu zen: Hilabete bat landan. Harremanak izan zituen bere garaiko Europako idazle anitzekin: G. Flaubert, E. Zola, B. Auerbach, H. James, G. Sand... Haren hizkuntza Errusiako literaturako eredu garbienetakotzat hartua izan ohi da, Puxkin-enaren ondoren.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Errusiako mintzoa

itzul.: Bingen Ametzaga

Itsaso aurrean, 2006

Susa

Aita-semeak

itzul.: Jose Morales Belda

Ibaizabal, 1999

Literatura Unibertsala 82

KRITIKAK

Aita-semeak – Felipe Juaristi, El Diario Vasco (2000-01-15)

Hitzorduak

Urtarrilak 28: Antonio Gramsci Kartzelako gutunak

Urtarrilak 28: Najat el Hachmi Azken patriarka Iruņean

Urtarrilak 29: Zahartzaroa irakurgai Azpeitiko Dinamoan

Azken kritikak

Walden
Henry David Thoreau

itzul.: Danele Sarriugarte
Asier Urkiza

Poesia kaiera
Alda Merini

itzul.: Aiora Enparantza Armentia
Paloma Rodriguez-Miņambres

Infinitua ihi batean
Irene Vallejo

itzul.: Fernando Rey
Anjel Lertxundi

Borrokalari transgeneroak
Leslie Feinberg

itzul.: Fermin Zabaltza
Irati Majuelo

Bihotza negar eta irri
Maryse Conde

itzul.: Joxe Mari Berasategi
Irati Majuelo

Oihan hitzean mundua
Ursula K. Le Guin

itzul.: Amaia Apalauza
Asier Urkiza

Oihan hitzean mundua
Ursula K. Le Guin

itzul.: Amaia Apalauza
Ibai Atutxa Ordeņana

Sekula ez liokete euli bati hegalik kenduko
Slavenka Drakulic

itzul.: Amaia Apalauza Ollo
Irati Majuelo

Zeruko belardiak
John Steinbeck

itzul.: Asun Garikano
Hasier Rekondo

Urpean murgildu
Lidia Txukovskaia

itzul.: Josu Zabaleta
Nagore Fernandez

Azken sarrerak

2022 Urtarrila

Moliere
Petan Mihiku

2021 Abendua

Feminismoa denon kontua da, bell hooks

Baudelairek idatzi eta Lauaxetak euskaratutako Odol iturrija IbonRG-ren ahotsean

Peter Handke, errezitalean

2021 Azaroa

Neil Young
Bederatzi kantu

Nancy Fraser
Kapitalaren lantegi ezkutuak

2021 Urria

Saint-John Perse
Poesia kaiera

Alda Merini
Poesia kaiera

Virginie Despentes
Gorputz iraultzaile baten sorkuntza

2021 Iraila

Jaroslav Seifert
14 poema

Alfonso Sastre
Antzerki lanak

Katharine S. Prichard
Ihesaldia

2021 Abuztua

Mariama Ba
Hain gutun luzea

Mahmud Darwish
Bederatzi poema

Saki eta John Berger
Nemesisen jaia - Harriak

Virginie Despentes
Bi pasarte (Vernon Subutex 2)

2021 Uztaila

Frank O'Hara
Lau poema

Eudora Welty
Nondik dator ahots hori?

Sally Rooney
Soldata jauna

2021 Ekaina

Peter Handke
Iraupenari poema

Joan Margarit
Bertze itsasoaren itzala

Francisca Aguirre
Zazpi poema

Nawal Al-Saadawi
Zazpi poema

Christopher Okigboren ahotsa

Flann O'Brien
Anbrosio

2021 Maiatza

Adam Zagajewski
Hamasei poema

10 poeta palestinar
Hogei poema

Erich Fried
Bi poema

[Sarrera guztiak ikusi]