euskarari ekarriak

1.388 idazle / 2.817 idazlan

  A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z  

Azken kritikak

-065 / -008

Kinto Flako Horazio


Horazio. (Quintus Horatius Flaccus). Olerkari latinoa (Venusia, Apulia, K.a. 65 - Erroma, K.a. 8). Venusiako liberto baten semea zen. Oktavianoren eta Antonioren aurka borrokatu zen errepublikazaleekin batera tribuno militar gisa (Filipos, 42). Errepublikaren armadak hondoa jo eta, ihes egin behar izan zuen. Oktavianoren amnistia politikoarekin Erromara itzuli zen (41 inguru), eta aitak utzitako ondasunak konfiskatuak izan baitziren, kontuemaile gisa lan egin behar izan zuen administrazioan. Esperientzia mingots horren edo Siron napolitarraren irakatsien eraginez, Epikuroren dotrinarekin bat eginda, gizarte bizitzatik at bizi izan zen aldi hartan. K.a. 33an Mezenas ahaltsuak landetxe bat erregalatu zion Tibur-en: babesleku hartan idatzi zuen izadiaren eta aisiaren oihartzuna dakarren olerki anitz, eta maiz asko bertara erretiratzen zen hiriko nahasmenetik ihesi. Mezenasen bidez Oktavio ezagutu zuen, eta idazkari gisa eraman nahi izan zuen, baina poetak ezezkoa eman zion bere bizimodu lasaitik urrutiratuko zuelakoan. K.a. 8an, Mezenas hil eta zenbait hilabetera zendu zen Horazio, eta Augustoren aginduz lagunaren ondoan lurperatu zuten. n Horazioren lehen obrak Satirak (Satirae edo Sermones) eta Epodoak (Epodon Liber) K.a. 40 eta 30 urte bitartean argitaratu ziren. Epodoak izenekoan garai hartako gorabeherak eta poetaren ezinegona islatzen dira. Satiretan, ordea, Luzilioren gaiak erabili zituen berriro: garai hartako ohiturei buruzko gogarteak eta moralaren arazoak, baina eguneroko bizitzaren zertzeladez zipriztinduak eta barrerako beti prest agertzen zela. Odak (Carmina), K.a. 23tik 13ra argitaratuak, Epodoak-ekin batera, latinoen lirikaren maisu lanak dira. Obra konplexu horretan, formaren perfekzioa helburu duela, Safo, Alkeo edo Pindaro greziarren molde lirikoak sartzen ditu literatura latinoan. Bigarren pertsonan idatzitakoak dira eta gaiei dagokienez, bizitzaren ezdeusa, heriotza, amodioa eta edertasun poetikoa dira gogapenerako bide, beti ere ironia eta autokritikaz beteak. Amodioa eta egunekoaz gozatzeko gonbitea (carpe diem) dira Horazioren lirikaren gunea. Gutunak (Epistulae) biltzen dituzten bi liburuetan eta Ad Pisones edo Arte Poetikoa (Ars poetica) ere deituan, bere buruarekiko elkarrizketa bildua isuri eta epikureismoaren azalpena egiten du. Liburu horietan literatura latinoa ere eztabaidagai da. Augustoren eskariz, Carmen saeculare kantu aberkoia ondu zuen (K.a. 17). n Virgiliorekin batean poesia latinoaren buru, klasizismoaren eredutzat hartua izan zen eta oso irakurria antzinatearen amaiera arte. Horazioren zorroztasuna, oreka eta perfekzio nahia direla eta, Berpizkundean haren poesia Europako herrialde guztietan izan zen ezaguna.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Odak eta Epodoak

itzul.: Aita Onaindia

Igarri, 1992

Carpe diem

itzul.: Joseba Sarrionandia

Zintzhilik-6, 1991

Taliarko-ri

itzul.: Jon Gotzon Etxebarria

Bertso papera - 44, 1988

Taliarko'ri

itzul.: Jon Gotzon Etxebarria

Excerpta - 5.gehigarria, 1986

Carpe diem

itzul.: Joseba Sarrionandia

Izkiriaturik aurkitu ditudan ene poemak, 1985

Pamiela

Horati-ren Odak XXV

itzul.: Santi Onaindia

Olerti, 1969

Horati-ren Odak XXIII

itzul.: Santi Onaindia

Olerti, 1968

Horati-ren Odak XXI

itzul.: Santi Onaindia

Olerti, 1967

Horati-ren Odak XX

itzul.: Santi Onaindia

Olerti, 1966

Horati-ren Odak XIX

itzul.: Santi Onaindia

Olerti, 1965

Horati-ren Odak XVIII

itzul.: Santi Onaindia

Olerti, 1964

Horati-ren Odak XVI

itzul.: Santi Onaindia

Olerti, 1963

Horati-ren Odak XIV

itzul.: Santi Onaindia

Olerti, 1962

Horati-ren Odak XII

itzul.: Santi Onaindia

Olerti, 1961

Horati-ren Odak VIII

itzul.: Santi Onaindia

Olerti, 1960

Horati-ren Odak IV

itzul.: Santi Onaindia

Olerti, 1959

Odak (3)

itzul.: Aita Onaindia

Egan, 1957

Odak (2)

itzul.: Aita Onaindia

Egan, 1956

Odak (1)

itzul.: Aita Onaindia

Egan, 1955

Zoritxar zaletan gogo bare jardun

itzul.: Udalaizpe

Euzkadi - 6529, 1933

Hitzorduak

Otsailak 28: Aspernen paperak Gasteizen

Otsailak 28: Gerrak ez du emakume aurpegirik Katakraken

Azken kritikak

Kartzelako gutunak Sophie Liebknechti
Rosa Luxemburg

itzul.: Amia Lasa
Amaia Alvarez Uria

Poesia kaiera
Yannis Ritsos

itzul.: Joannes Jauregi
Aiora Sampedro

Egunaren hondarrak
Kazuo Ishiguro

itzul.: Amaia Apalauza / Iņigo Roque
Igor Elordui Etxebarria

Michael Kohlhaas
Heinrich von Kleist

itzul.: Xabier Mendiguren Bereziartu
Peru Iparragirre

Poesia kaiera
Yannis Ritsos

itzul.: Joannes Jauregi
Igor Estankona

Kartzelako gutunak Sophie Liebknechti
Rosa Luxemburg

itzul.: Amaia Lasa
Aiora Sampedro

Egunaren hondarrak
Kazuo Ishiguro

itzul.: Amaia Apalauza / Iņigo Roque
Joannes Jauregi

Proleterka
Fleur Jaeggy

itzul.: Fernando Rey / Miren Iriarte
Ibon Egaņa

Gerrak ez du emakume aurpegirik
Svetlana Aleksievitx

itzul.: Iker Sancho
Amaia Alvarez Uria

Proleterka
Fleur Jaeggy

itzul.: Fernando Rey / Miren Iriarte
Aiora Sampedro

Azken sarrerak

2019 Otsaila

Francis Scott Fitzgerald
Nerbio-krisia

2019 Urtarrila

Antologia
Joan Brossa

Rosa Luxemburg
Gutunak Sophie Liebknechti

2018 Abendua

John Steinbeck
Krisantemoak

2018 Azaroa

Borges eta Schwob
Idatz & Mintz-ekoak

Ivan Bunin
Udazken hotza

2018 Urria

Ineko Sata
Galtza pare bat

Alejandra Pizarnik
Poesia kaiera

Yannis Ritsos
Poesia kaiera

Jacques Brel
Sei kantu

2018 Iraila

Juan Jose Arreola
Trukearen parabola

Leon Felipe
Hamabi poema

Geo Bogza
Bederatzi poema

Julius Fucik
Urkamendira bideko erreportaia

2018 Abuztua

Hiru poeta
Autobiographical

Edgar Lee Masters
Hamar poema

Dareen Tatour
Lau poema

Warsan Shire
Lau poema

2018 Uztaila

Scholastique Mukasonga
Emakume oinutsa

Vladimir Maiakovski
Kontakizun bi

Hanan Al-Xhaikh
Eroaldi bat

2018 Ekaina

Franz Kafka
Metamorfosia

Jean Arbousset
Zortzi poema

[Sarrera guztiak ikusi]