Highsmith, Patricia (Mary Patricia Plangman). Amerikako Estatu Batuetako eleberrigilea (Fort Worth, Texas, 1921 - Locarno, Suitza, 1995). Europan giroturiko eleberri beltzengatik eman zen ezagutzera gehienbat. Highsmithen pertsonaiak eguneroko bizitza arruntaren girotik, bitxiaren eta arrazoi gabeziaren mundura iragaten dira ezari-ezarian. Mr. Ripley arte bildumari eta hiltzailea da eleberri anitzetako pertsonaia nagusia. Zinema zuzendari ezagunek eraman dituzte zinemara Highsmithen obrak: Hitchcock, René Clément, Claude Autant-Lara eta Wim Wendersek. Harenak dira, besteren artean: Ezezagunak tren batean (1950); Ripley jaun zuhurra (1955); Hontzaren garrasia (1962); Ripleyren jokoa (1974); Edithen egunkaria (1977), Poliki, poliki, haizetan (1979), Kalean aurkitua (1986). Kontakizun laburretan ere aritu da: Hamaika (1970); Misoginiaren ipuintxoak (1977); Berezko eta bestelako ezbeharren kontakizunak (1987).

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Poe, Edgar Allan. Estatu Batuetako idazlea (Boston, 1809 - Baltimore, 1849). Gurasoak antzezleak zituen. Bi urterekin umezurtz geratu zen eta John Allanek, Richmondeko tabako merkatari aberats batek semetzat hartu zuen. 1815etik 1820ra Ingalaterran bizi izan zen. Estatu Batuetara itzulirik Virginiako unibertsitatean egin zituen ikasketak, baina 1826an aitaordearekin izandako liskarren ondoren ikasketak utzi eta West Pointeko ikastetxe militarrean sartu zen; 1830ean bota zuten handik diziplinarik ez omen zuelako. 1835ean hamalau urte zituen bere lehengusina Virginiarekin ezkondu zen. 1835tik 1837ra literatura kritika egin zuen Southern Literary Messenger aldizkarian. 1847an emaztearen heriotzak krisialdi latza sortu zion. Miseriak, egonezinak, maite zuen emakumearen heriotzak, jokoak, alkoholak eta laudanoak eragin handia izan zuten haren bizitzan. Baltimorreko kale batean aurkitu zuten delirium tremens-ak jota eta handik egun batzuetara hil zen. Fantasiazko, beldurrezko eta umorezko ipuinaren maisu izan zen, eta polizia eta zientzia fikzio generoen aitzindari. Literatura kritika zorrotzak idatzi zituen. Estatu Batuetako kritikak gaitzetsi zuen, baina Europan berehala arrakasta handia izan zuen, Baudelairek eta Mallarmék haren lanak frantsera itzuli eta goraipatu zituztelako batipat. Haren idazlan nagusiak. Ipuinak: Ligeia (1838), The Fall of the House of Usher (1839, Usher etxearen eroraldia), William Wilson (1840), Murders in the Rue Morgue (1841, Morgue kaleko hilketak), The Masque of the Red Death (1842, Herio gorriaren mozorroa), The Black Cat (1843, Katu beltza), The Gold Bug (1843, Urrezko kakalardoa), The Cask of Amontillado (1846).

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]