Mistral, Gabriela. (Jaiotza izenez, Lucila Godoy Alcayaga). Txileko olerkaria (Vicuña, 1889 - New York, 1957). Irakaskuntzaren inguruan murgildurik eman zuen bizitza osoa, nekazari inguruetan irakasle hasieran, eta erantzunkizun handiagoko karguetan ondoren. Parte hartze zuzena izan zuen Mexikoko irakaskuntzaren antolakuntzan. Kontsul izan zen Napolin, Lisboan, Rio de Janeiron eta Los Angelesen, eta zenbait kargu bete zuen Nazioen Erakundean. Idatzi zituen olerkietan gehien erabiltzen zituen gaiak barne minak, izadia, lana, nekazarien miseria, emakumearen askatasuna eta haurtzaroa dira. Lehen idazlanean, Desolación (1922) olerki liburuan, ageri dira jadanik haren lan osoan aurkitzen diren gaiak. Beste poema bilduma aipagarri batzuk Sonetos de la muerte (1914, Heriotzaren hamalaurunak), Ternura (1924), Tala (1938), Selección de la autora (1957), Nubes blancas eta Lugar (1954, Lekua). Literaturako Nobel saria irabazi zuen 1945ean.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Hammet, Samuel Dashiell. Estatu Batuetako idazlea (St. Mary, Maryland, 1894 - New York, 1961). Pinkerton izeneko bulegoan detektibe lanetan bederatzi urtez aritu ondoren, eta gaixotasunak atseden hartzera beharturik, polizia kontakizun laburrak idazteari ekin zion. 1923an agertu ziren lehen lan horiek Back Mask aldizkarian. Gero eleberriak argitaratu zituen: Uzta gorria (1929, Red Harvest), Maltako aztorea (1930, The Maltese Falcon). Azken horrek arrakasta handia izan zuen, J. Hustonek zinemara eraman zuelako. Hammet EEBBko polizia eleberri errealistaren, gerora beltza deitua izan den jeneroaren, sortzailea da. 1934an literatura egiteari utzi bazion ere, eragin nabarmena izan zuen XX. mendeko polizia gaietako eleberrigileengan. Hammetek bere garaiko gizartearen bortxakeria eta ustelkeria begirada zorrotzez islatzen jakin zuen, elkarrizketa zorrotz trebez osaturiko eleberrietan. Macarthismoaren garaian kartzelara sartu zuten iritzi politiko aurrerakoiak zituela eta. Beste zenbait eleberri: Kristalezko giltza (1931, The Glass Key), Gizon argala (1934, The Thin Man, Koro Navarrok euskaratua). Hammeten eleberria asko eraman izan dira zinemara; berak gidoiak ere egin zituen.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Leino, Eino. Finlandiar poeta, eleberrigilea eta saiakera idazlea (Paltamo, Ouluko herrialdea, 1878 - Tuusula, 1926). Helsinkiko unibertsitatean ikasketak egin ondoren egunkari liberaletan lan egin zuen kritiko gisa. Finlandiako alegietan oinarrituriko poema lirikoak idatzi zituen batez ere. Obra nagusiak: Maaliskuun lauluja (1896, Martxoko kantuak), Helkavirsiä (1903), Talviyö (1905, Neguko gaua), Halla (1908, Ihintza) eta Simo Hurtta (1904-1919, Simo polizia).

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Huidobro, Vicente. Txileko idazlea (Santiago de Chile, 1893 - Cartagena, Txile, 1948). Europara bidaia eginik (1916), Parisen bizi izan zen lehenik eta han sartu zen harremanetan mende hasierako abangoardia artistikoarekin (Arp, Picasso, Apollinaire). Kreazionismo deituriko dotrina plazaratu zuen (tradizio poetiko guztiaren ukatzea, barreneko sormen ekintza gisa hartzea poesia). Madrilera joan eta Ultra aldizkariko lankide izan zen. Espainiako Gerra Zibilean parte hartu zuen. Frantsesez eta espainieraz idatziriko poesian asmakuntza ahalmen nabaria azaldu zuen eta Hego Ameriketako mendearen lehen erdiko poesiaren berritzaile handia da, eta geroagoko belaunaldietan ere eragina izan du. Poema liburu batzuk: Adán (1916), Ecuatorial (1918), Tout à coup (1925), Altazor o el viaje en paracaídas (1931). Eleberri aipatzekoak dira: Mío Cid Campeador (1929), Cagliostro (1934).

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]