Yeats, William Butler. Idazle irlandarra (Sandymount, 1865 - Roquebrun-Cap-Martin, 1939). Londresen eta Dublinen ikasi zuen. Arte ikasketak egin ondoren, 1887an Londresa joan zen bizitzera. Idazle "dekadenteen" ildotik zelta giroko obrak idatzi zituen garai hartan. 1896an Irlandara itzuli zen eta irlandar literaturaren berpizkundeko eredu goren bihurtu zen. Lady Gregoryk lagunduta Irlandako Antzerki Nagusia sortu zuen. Konpainia hartako zuzendari izan zen hil arte, eta berak idatzitako antzezlanekin arrakasta handia izan zuen. Deirdre (1907) da haren antzezlanik ospetsuena. Olerkiak ere idatzi zituen garai hartan: The Wind among the Reeds (Haizea kanabera artean), In the Seven Woods (Zazpi basoetan), The Green Helmet (Kasko berdea). Bere aberriaren aldeko borrokan parte hartu zuen eta senatore izan zen. Bere olerkigintzaren bilakaeran elezaharren munduan murgildu zen erabat. Ikuspegi horretakoak dira The Lake Isle of Innisfree (Innisfree, aintzirako uhartea), The Tower (Dorrea) eta The Winding Stair (Zurubia). Antzezlanak idazten ere jarraitu zuen. Hala, Plays in Prose and Verse (Prosazko eta bertsozko dramak) eta The Cat and the Moon (Katua eta ilargia) ordukoak dira. 1936an bere Poesia modernoaren Oxfordeko liburua izenburukoak eztabaida handiak piztu zituen. 1938an autobiografia kaleratu zuen. Literaturako Nobel saria eman zioten 1923an.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Buzzati, Dino. Italiar idazlea (Belluno, 1906 - Milan, 1972). «Errealismo magikoa»-ren aldekoa izan zen Bontempelli eta Gandolfirekin batera. Fantasiazko bi kontakizun harrigarrirekin plazaratu zen: Barnabò delle montagne (Barnabò mendikoa, 1933) eta Il segreto del bosco vecchio (Baso zaharreko sekretua, 1935). Il deserto dei tartari (Tartaroen basamortua, 1940) da Buzzatiren eleberririk ezagunena. Lan honetan, Kafkaren moldeetatik ez oso urrun, estilo trinkoa eta soila erabiliz, eta metaforaz eta alegoriaz baliatuz, mundua gizonaren inguruan dardaratzen den sentsazioa ematen du aditzera. Beste lan batzuk: Paura nella Scala (Izua eskaleretan, Sessanta racconti (Hirurogei ipuin, 1958), Il grande ritratto (Erretratu handia, 1960), Un amore (Amodio bat, 1963).

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Kadare, Ismail. Idazle albaniarra (Gjirokastra, 1936 - Tirana, 2004). Haurtzaroan faxismoaren gogortasuna nozitu zuen, eta ondoren gerrak eraitsitako Albaniaren antolakuntza berriaren garaian izan zuen hezkuntza. Tiranan hasitako literatura ikasketak Moskun jarraitu zituen, Gorki Institutuan. 1954an argitaratu zuen lehen poema liburua (Gaztaroko inspirazioak) eta handik hiru urtetara Amets gaiak. Moskun zelarik Albaniaren eta SSBBaren arteko harremanak eten ziren (1960); garai hartakoa da Negu luzea eleberriaren lehen idazketa. Etenaren ondorioz Albaniara itzuli eta Drita (Argia) izeneko aldizkarian zuzendari lanetan aritu zen, eta kazetari lanari ekin zion. Lehen eleberri argitaratua Armada hileko jenerala (1967) izan zuen. Handik hara, eleberrigintzan nabarmendu da, batez ere. Kadareren eleberririk ezagunenak dira: Lotsaren hilobia, Eztei bidaia, Apiril urratua, Kontzertua, Hiru begiko zubia, Harrizko herriaren kronika, Ametsen jauregia. Obra horietan Albaniaren historia kontatzen du era berezi batean, historiari atxikirik batzuetan, errealismo sozialistaren ikuspegitik bestetan. Diputatu izan da anitzetan Albaniako legebiltzarrean eta Albaniako Fronte Demokratikoko lehendakariordea izana da. Gaur egun Parisen bizi da.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Manoel Antonio. (Jaiotza izena Manuel Antonio Pérez Sánchez). Galiziar olerkaria (Rianxo, 1900 - Asados, La Coruña, 1930). Piloto ikasketak egin zituen eta bidaiak egin zituen itsasontziz, Afrikan eta Ameriketan barrena. Itsasoak eragin handia izan zuen bere lanetan. Literatura hezkuntza modernista izan bazuen ere, XX. mende hasieran Galiziako lirikan izan ziren abangoardietako olerkari nagusia izan zen, ultraismoaren bidetik. Manuel Antonioren eraberritze asmoaren adierazgarri da A. Cebreirorekin batera idatzi zuen Máis alá (Harantzago) izeneko aldarrikapen testua. Bizi zela, De catro a catro, follas sin data de un diario de abordo (1928, Lauretatik lauretara, K. Izagirrek eta I. Aranbarrik euskaratua) izeneko olerki liburua argitaratu zuen. 1929an, lehorreratu beharra izan zuen, tuberkulosiak jota. Handik urtebetera hil zen. 1972an, Manuel Antonioren olerki guztiak agertu ziren Poesías izenburupean, aipatutako liburuaz gainera, beste hiru bilduta: Con anacos do meu interior, Foulas eta Sempre e mais despois.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Foix, Josep-Vicenç. Kataluniako idazlea (Sarria, Bartzelona 1893 - 1987). Laster izan zuen harremanik Europako banguardiekin. Literatura ikertzeko modu gisa azaltzen da bere lanetan, pentsamenduaren abentura gisa. Poesia landu zuen batez ere. Bere poesia lan nagusiak dira: Sol i de dol (1947, Bakarrik eta doluz), On he deixat les claus (1953, Non utzi ote ditut giltzak), Onze nadals i un Cap d'any (1960, Hamaika Eguberri eta Urte Berri bat). Hitz lauz ere idatzi zuen lan anitz. Azkenak: Cróniques de l'ultrason eta L'estació (1985, Loaz haraindiko kronikak eta Geltokia).

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Colette, Sidonie Gabrielle. Eleberrigile frantsesa (Saint-Sauveur-en-Puisaye, Burgundia, 1873 - Paris, 1954). H. Gauthier Villars (Willy) idazlearekin ezkondu zen eta haren laguntzaz Claudine eleberri saila eman zuen argitara, arrakasta handia izan zuena (1900-1903). Dibortziatu ondoren (1906), eleberriak idazten segitu zuen (Les Vrilles de la vigne, 1908; La Retraite sentimentale, 1907; La Vagabonde, 1910) eta, 1912an bigarrenez ezkondu ondoren L'envers du music-hall (1913) antzerki lana eman zuen. Lehen Mundu Gerraren garaian kazetaritzan hasi zen eta bere bizitzako gorabeherak oinarri zituzten eleberriak idatzi zituen hurrengo urteetan: Ordu luzeak (1917), Claudine ren etxea (1922), Sido (1930) etab. Amodioa, sentsualitatea, jeloskortasuna, emakumeak, animalien mundua eta naturaren edertasuna gailentzen dira Coletten lanetan.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Martí, José Julián. Kubako idazlea (La Habana, 1853 - Boca de Dos Rios, 1895). Gazterik hasi zen Kubaren burujabetasunaren alde borrokan. Espetxeratu eta 1868an Espainiara bidali zuten. Zuzenbide ikasketak egin zituen Madrilen. 1875ean Mexikora joan zen, eta Amor con amor se paga bertsoz egindako lana antzeztu zuen. 1878an Kubara itzuli zen, baina handik urtebetera berriro atxilotu, eta atzera atzerrira bidali zuten. Kubako Alderdi Iraultzailearen oinarriak idatzi zituen Máximo Gómez-ekin batera. 1885an, Amistad funesta eleberri modernista idatzi zuen. 1891an Versos Sencillos argitaratu zuen, bere poema liburu landuena. 1891ean, beste lan guztiak utzirik, Kubako Iraultzaren alde jarri zen lanean. Armen bidez Kubaren askatasunaren alde aritu zen borrokan, 1895ean guduan hil zen arte. Azken hiru hilabetetan egunkari bat idatzi zuen, Diario de campaña. Politikan, ideia demokratikoak eta arrazakeriaren kontrakoak azaldu zituen; bestalde, Martí izan zen Hego Amerikako herrien batasunaren aldeko aldarrikapenak egin zituen lehen pentsalarietako bat, Espainiako eta Estatu Batuetako inperialismoaren kontra. Literaturan modernismoaren aitzindarietako bat izan zen, eta bere poesiak Walt Wihtman-en eragina duela esan liteke. Martírenak dira, halaber: El presidio en Cuba (1871), La república española ante la revolución cubana (1873), eta Las reformas (1873) saioak.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]

[Idazleari buruzko informazioa]