euskarari ekarriak

1893-10-09 / 1945-02-25

Mario de Andrade

hil zen duela 81 urte

[Idazleari buruzko informazioa]

Burgesaren laudamena

itzul.: Koldo Izagirre

armiarma.eus, 2015

Aurkikuntza

itzul.: Koldo Izagirre

armiarma.eus, 2015

1911-03-26 / 1983-02-25

Tennessee Williams

hil zen duela 43 urte

Williams, Tennessee. (Jaiotza izenaz Thomas Lanier William) Estatu Batuetako dramagilea, poeta eta eleberrigilea (Columbus, Mississippi, 1911 - New York, 1983). Dramagile gisa ospe handia izan zuen. Estatu Batuetako hegoaldean jaio eta hazi zen, iparraldeko negozioek hondatutako giroan, eta han kokatzen dira haren lanak. Williamsen antzerkiko gai nagusia pertsonaien behar fisikoen eta bizitzak eskaintzen dizkien aukeren arteko oposizioa da, Hegoaldeko gizarte atzerakoi eta moralzalearen barnean; protagonistak biktimak izaten dira, adimeneko eritasunek, sexu obsesioek joak, sarritan suizidiotik gertu, gizartearen erruz askotan. Gogorkeriaz beteriko obrak dira, pertsonen arteko komunikazio eza salatzen dutenak. Obra nagusiak dira: A Streetcar Named Desire (1947, Desio izeneko tranbia, Pulitzer saria), Cat on a Hot Tiny Roof (1955, Katua teilatu gainean, Pulitzer saria), Sweet Bird of Youth (1959, Gaztetako txori gozoa), Suddenly Last Summer (1958, Bapatean azken uda). Denek izan dute arrakasta handia, eta gehienak zinemara eraman dituzte. Kontakizun laburrak, bi eleberri, poesia eta autobiografia bat ere (1975, Memoirs) ere argitaratu zituen.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Desio izeneko tranbia

itzul.: Xabier Paya Ruiz

Alberdania-Elkar, 2005

Literatura Unibertsala 114

Bizitza kondatu

itzul.: Joseba Sarrionandia

Hezurrezko xirulak, 1991

Elkar

1707-02-25 / 1793-02-06

Carlo Goldoni

jaio zen duela 319 urte

Goldoni, Carlo. Italiar antzerkigilea (Venezia, 1707 - Paris, 1793). Legegizona zen bizibidez, baina berrogei urte inguru zituela lan hura utzi eta antzerkiak idazten hasi zen. Commedia dell' arte deitua gainbehera zihoala konturaturik, eguneroko bizitzako arazoak hartu zituen gaitzat. Jarrera horrek Carlo Gozziren etsaigoa ekarri zion, baina Goldonik bi urte haietan (1749-1750) hamasei komedia plazaratuz erantzun zion. Ordurako prestatuak zituen oso komedia ezagunak: Arlecchino, servitore di due padroni (1745, Arlekino, bi nagusiren zerbitzari, X. Mendigurenek euskaratua); La bottega del café (1750, Kafe sotoa); La locandiera (1753, Ostaliersa) Goldoniren antzerkilan nagusia; Belisario (1756). Gozziren erasoen ondorioz, Venezia utzi zuen 1962an eta Parisa joan zen. Frantsesez ere idatzi zuen (Le bourru bienfaisant, 1771, Gizon petral ongilea, esaterako, eta bere memoria liburua). Printzeen irakasle izan zen, eta Iraultza garaian, pobre hil zen. Harenak dira La vedova scaltra (1748, Alargun azkarra), La buona moglie (1749, Emazte ona), Il campiello (1756, Baratzatxoa), Le baruffe chiozzotte (1762, Chioggiako sesioak) eta Il ventaglio (1765, Haizemailea).