1879-11-10 / 1916-05-03
Padraig Mac (Patrick H. Pearse) Piarais
hil zen duela 110 urte

Padraig Mac Piarais (Dublin, 1879/11/10 – 1916/05/03). Hamasei urte zituela ekin zion irlandera sakontzeari, eta bost urte geroago Gaelikoaren Ligan sartu zen, Argitasunezko Ezpata aldizkariaren ardura hartuz. Pedagogoa eta hezitzailea bokazioz, eskola libre bat zabaldu zuen metodo aurrerakoien bitartez irlandartasuna hedatzeko. Helburu honek ezinbestez eraman zuen politikara, eta Lehen Mundu Gerra abagune ezin hobea iruditu zitzaion Irlandaren askatasuna lortzeko. Matxinada antolatzen hasi zen, eta azken bururaino izan zen kontsekuentea bere asmoarekin, 1916ko maiatzaren 3an ingeles okupatzaileek fusilatu zuten arte. Esan ohi da iragarpen politiko bakarra asmatu zuela: «Gu guztiok, matxinatuok, suntsitutakoan, irain eta desteina egingo digu herriak... Urte batzuk beharko dira guk egindakoak zentzu bat hartzeko». Padraig Mac Piarais 1916ko Matxinadaren burua, bihotza eta irudi publikoa izan zen. Mito fundatzailea bihurturik, bere bizitza-heriotza stimulus historiko bat izan zen nazio zapalduen bizkundean, eta ez eremu zeltiarrean bakarrik. Gaelikoz idatzi zuen bere obra literario guztia, poemak zein ipuinak.
1469-05-03 / 1527-06-21
Nikolas Makiavelo
jaio zen duela 557 urte

Machiavelli, Niccolo. Politikari, historialari eta idazle italiarra (Florentzia, 1469 - Florentzia, 1527). Historiarako eta politikarako trebetasuna erakutsi zuen gaztetatik. 1499an sartu zen politika alorrean, Florentziako Bigarren Kantzileritzako idazkari izendatu zutenean. Diplomaziaren barruan egin zituen lan ugarien ondorioz bere garaiko printzeen eta jaunen bizimodua eta politika aztertzeko aukera izan zuen. Machiavellik bere ideia asko eta asko ia egunero Errepublikaren aurrean aurkezten zituen txostenetan azaldu zituen lehendabizi. Gorabehera handiak izan zituen Machiavellik bere bizitzan: Errepublika garaietan goraipatua izan zen, eta Medicitarrenetan, berriz, beheratua. 1513an, Boscolitarren matxinadan parte hartu bide zuelako salaturik, espetxeratua eta gero aske utzia izan zen. Landa etxe batera erretiratu zen, eta han historiaren legeei buruzko ikerketetan murgildurik historiaz idazten bizi izan zen. Florentziara itzulirik, hiriaren historia bat idazteko agindua eman zioten. 1525ean, Karlos V.aren kontra, herrialdearen babesaz arduratuko zen gudarostea osatzen ahalegindu zen. Bere obra nagusia Il Principe (1513) izan zen. Liburu horretan azaltzen duen teoriaren arabera, teoria etiko guztien gainetik egon behar du Estatuaren teoriak, eta hartara behar dira makurtu interes eta eskubide pribatuak oro. Horrez gainera, azpimarragarriak ditu: Discorsi sopra la prima deca di Tito Livio (1513-19), Dell'arte della guerra (1516-20) eta Istorie fiorentine (1521-25). Literaturan egin zuen lanik aipagarriena La Mandragola (1520) da, italieraz idatzi den lehen komedia handitzat hartua; orobat, aipagarri dira Belfagor arcidiavolo (1549), Clizia (1525) eta Lettere familiari.
Printzea
itzul.: Juan Martin Elexpuru
EHU, 2008
Limes 9
Printzea
itzul.: Iņaki Azkune Mendia
Elkar, 1986
1960-05-03 / 1996-08-09
May Ayim
jaio zen duela 66 urte

1934-05-03 / 2013-05-23
Georges Moustaki
jaio zen duela 92 urte

Akademia Sekretuaren Egutegia, 1985
1930-05-03 / 2014-01-14
Juan Gelman
jaio zen duela 96 urte

1924-05-03 / 2000-09-22
Yehuda Amichai
jaio zen duela 102 urte

1919-05-03 / 2014-01-27
Pete Seeger
jaio zen duela 107 urte

Esaidak lorak non dagozan
itzul.: I. Martiartu
Zer - 127, 1989
1799-05-23 / 1845-05-03
Thomas Hood
hil zen duela 181 urte

Enaz aztuko, enaz aztuko
itzul.: Ibai-gane
Euzkadi - 6596, 1934
Utopiaren belaunaldia
Pepetela
itzul.: I?igo Roque Eguzkitza
Paloma Rodriguez-Mi?ambres
Clevesko Printzesa
Madame de La Fayette
itzul.: Mikel Hoyos Sein
Aritz Galarraga
Barazkijalea
Han Kang
itzul.: Gema Lopez Las Heras
Maialen Sobrino Lopez
Beste urte batez
Samira Azzam
itzul.: Xabier Monasterio
Ainhoa Aldazabal Gallastegui
Esker onak
Delphine De Vigan
itzul.: Aiora Jaka Irizar
Maialen Sobrino Lopez
Tropiko tristeak
Claude Levi-Strauss
itzul.: Jon Alonso
Aritz Galarraga
Haurdunaldi oharrak
Yoko Ogawa
itzul.: Iker Alvarez
Ainhoa Aldazabal Gallastegui
Koxka bat estuago
Henry James
itzul.: Joseba Urteaga
Aritz Galarraga
Poesia kaiera
Frank O'Hara
itzul.: Be?at Sarasola
Asier Urkiza
Haurdunaldi oharrak
Yoko Ogawa
itzul.: Iker Alvarez
Nagore Fernandez
2026 Apirila
Maria Fernanda Ampuero
Enkantea
Samuel Beckett
Beckett euskaraz
Evelyn Waugh
Dickens atsegin zuen gizona
Gassan Kanafani
Gizonak eguzkitan
2026 Martxoa
Antzerkiaren nazioarteko eguna
Miquel Marti i Pol
Poemak euskaraz
Antonio Lobo Antunes
Gauzen ordena naturala
Boris Vian
Aldarri antimilitarista
Izet Sarajlic
Sarajevoko setiokoak
2026 Otsaila
Edorta Matauko itzultzaileak agur
Martha Gelhorn
Pazko bezperako gaua
2026 Urtarrila
Rafael Dieste
Intxixuen artxibotik
Juan Rulfo
Pedro P?ramo/Lautada sutan
Gustavo Pereira
Venezuelako hitzak
2025 Abendua
Susa literatura argitaletxea Durangoko liburu azokan
2025 Azaroa
Villiers de L'Isle-Adam
Esperantzaren tortura
2025 Urria
Angela Figuera
Aingeruen zuzenbidea
Youenn Gwernig
New Yorkeko hamar poema
2025 Iraila
Manuel Curros Enriquez
Jostirudi Jainkotarra
David Foster Wallace
Wallace euskaraz
Angel Gonzalez/Andrea Camilleri
Mendeurrenak
2025 Abuztua
Liam O'Flaherty
Jende behartsua