1891-05-15 / 1940-03-10
Mikhail Bulgakov
hil zen duela 86 urte

Bulgakov, Mikhail Afanassievitx. Sobietar eleberrigile eta antzerkigilea (Kiev, 1891 - Kiev, 1940). 1924. urtean argitara eman zituen Belaja gvardija (Goardia zuria) eleberri errealista, eta D'javoliada (Deabrukeria) burokraziaren aurkako satira. Master i Margarita (Maisua eta Margarita) eleberri fantastikoan ere burokrazia kritikatu zuen. Azken eleberri hau 1966. urtean argitaratu zen.
1920-03-10 / 1959-06-23
Boris Vian
jaio zen duela 106 urte

Vian, Boris. Idazle frantsesa (Ville-d'Avray, 1920 - Paris, 1959). Ingeniaria zen lanbidez, eta literatura ez ezik musika ere landu zuen --tronpeta jole, konpositore, abeslari--. Vernon Sullivan ezizenaz, polizia eleberri amerikarren imitazio bat argitaratu zuen 1946an: J'irai cracher sur vos tombes (Ttu eginen dut zuen hilobietan). Liburu horrek halako ospe eskandalagarria eman zion. Aldi berean, benetako izenaz, beste obra batzuk argitaratu zituen: L'Écume des jours (1947, Egunen aparra), L'Automne à Pekin (1946, Udazkena Pekinen) eta L'Herbe Rouge (1950, Belar gorria) besteak beste. Liburu bitxiak eta umore handikoak dira, hizkuntza gogoz bortxatzen dutenak eta, aldi berean, existentzialismoaren gaiak zabaltzen dituztenak: gaixotasuna, endekatzea, heriotzaren absurdua. Gai horiek orobat gainerako lanetan ere agertzen dira, hala poema liburuetan (Cantilènes en gelée, 1950; Je voudrais pas crever, 1959) nola antzerki lanetan (Le Goûter des géneraux, 1950; Les Bâtissseurs d'empire, 1959). Hil zenean opera libreto bat bukatzen ari zen, Le Mercenaire.
Egunen aparra
itzul.: Ramon Etxezarreta
Elkar, 1989
Literatura 70
1833-03-10 / 1891-07-19
Pedro Antonio Alarcón
jaio zen duela 193 urte

Alarcón, Pedro Antonio. Espainiar idazlea (Guadix, 1833 - Valdemoro, 1891). Eliz eta Zuzenbide ikasketak hasi eta amaitu gabe utzi ondoren literatura eta politikari ekin zion. Madrilen El látigo egunkari antimonarkiko liberalaren zuzendaria izan zen. 1860an bizi izandako barne krisiaren ondorioz aldaketa sakona eragin zuen bere pentsamoldean. Afrikako gerran esku hartu zuen, lekukotasun baliotsua utziz: Diario de un testigo de la guerra de Africa (1859); bi urte geroago bidai liburu bat eman zuen argitara: De Madrid a Nápoles. Bere gisako ikasketak, kultura heterogenoa eta etsipena nabarmentzen dira katolizismo esturako itzulera markatzen duen eleberri horietan. Kontalari handiaren dohainak agertu zituen El sombrero de tres picos (1874) kontakizun laburrean eta El escándalo (1875) eleberrian. Tesi obraren ezaugarriak areagotzen dira El niño de la bola (1878) izeneko eleberrian. Halaber, teatroa eta poesia landu zituen. Pikareskaren tradizioaren barne koka daitekeen El sombrero de tres picos haren obrarik ezagunena da eta Alarcoseko errotaria izeneko erromantze andaluziarrean oinarriturik dago.
1791-03-10 / 1865-06-22
Rivasko dukea
jaio zen duela 235 urte

Rivasko dukea. (Jaiotza izenaz Angel de Saavedra). Espainiar idazle eta politikaria (Cordoba, 1791 - Madril, 1865). Espainiar drama idazle garrantzitsuena izan zen bere Don Alvaro o la fuerza del sino (Don Alvaro edo halabeharraren indarra) dramari esker. Napoleonen aurkako gerran borrokatu zen eta hiltzera kondenatu zuten 1823an, ideia liberalengatik. Londres aldera jo zuen ihesi eta handik abiatuta Italia, Malta eta Frantzian barrena ibili zen, bizimodua pintore gisa ateratzen zuela. Literatura erromantikoa ezagutu zuen erbestean eta joera horretako lanak eskaini zituen Espainiara itzuli ondoren (1833ko amnistia): El moro expósito (1834, Mairu sasikoa), Romances históricos (1841, Historia erromantzeak). 1835ean aurkeztu zuen Don Alvaro, izugarrizko arrakasta izan zuen obra; obra horretan oinarritu zen Giusseppe Verdi musikagilea La forza del destino opera ontzeko. Ideia kontserbadoreetara aldatu zen ondoko urteetan eta politika munduan barneratu zen; Barne ministro izan zen 1836an, senadore eta enbaxadore (Napoli, 1846; Paris, 1859) ondoren. Espainiako Hizkuntzaren Akademiako lehendakari zen hil zenean.
1788-03-10 / 1857-11-26
Joseph von Eichendorff
jaio zen duela 238 urte

Eichendorff, Joseph. Alemaniar poeta (Lubowitz, Goi Silesia, 1788 - Neisse,1857). Azken erromantizismoko lirikorik garrantzitsuenetakoa izan zen. Obrak: Aunung und Gegenwart (1810-1812, Susmoa eta oraina), Das Marmorbild (1815, Marmolezko estatua), Aus dem Leben eines Taugenichts (1826, Alfer baten bizitzaren pasarteak) eta Schloss Durande (1837, Durande gaztelua).
1935-03-10 / 2010-09-19
Jose Antonio Labordeta
jaio zen duela 91 urte

1854-03-10 / 1922-10-16
Miquel Costa i Llobera
jaio zen duela 172 urte

Formentor'ko lerrandoa
itzul.: Udalaizpe
Euzkadi - 6577, 1934
Haurdunaldi oharrak
Yoko Ogawa
itzul.: Iker Alvarez
Ainhoa Aldazabal Gallastegui
Koxka bat estuago
Henry James
itzul.: Joseba Urteaga
Aritz Galarraga
Poesia kaiera
Frank O'Hara
itzul.: Be?at Sarasola
Asier Urkiza
Haurdunaldi oharrak
Yoko Ogawa
itzul.: Iker Alvarez
Nagore Fernandez
Beste urte batez
Samira Azzam
itzul.: Xabier Monasterio
Maialen Sobrino Lopez
Carmilla
Joseph Sheridan Le Fanu
itzul.: Maialen Berasategi
Iraitz Urkulo
Esker onak
Delphine De Vigan
itzul.: Aiora Jaka Irizar
Ainhoa Aldazabal Gallastegui
Ez da erraza gizon on bat aurkitzea
Flannery O'Connor
itzul.: Itziar Otegi
Aritz Galarraga
Rosa Parks: Nire istorioa
Rosa Parks / Jim Haskins
itzul.: Amaia Astobiza
Nagore Fernandez
Denbora bizigarri baterako
Marina Garces
itzul.: Olatz Mitxelena
Irati Majuelo
2026 Martxoa
Izet Sarajlic
Sarajevoko setiokoak
2026 Otsaila
Edorta Matauko itzultzaileak agur
Martha Gelhorn
Pazko bezperako gaua
2026 Urtarrila
Rafael Dieste
Intxixuen artxibotik
Juan Rulfo
Pedro P?ramo/Lautada sutan
Gustavo Pereira
Venezuelako hitzak
2025 Abendua
Susa literatura argitaletxea Durangoko liburu azokan
2025 Azaroa
Villiers de L'Isle-Adam
Esperantzaren tortura
2025 Urria
Angela Figuera
Aingeruen zuzenbidea
Youenn Gwernig
New Yorkeko hamar poema
2025 Iraila
Manuel Curros Enriquez
Jostirudi Jainkotarra
David Foster Wallace
Wallace euskaraz
Angel Gonzalez/Andrea Camilleri
Mendeurrenak
2025 Abuztua
Liam O'Flaherty
Jende behartsua
Hainbat egile
Japoniako ahotsak
2025 Uztaila