Twain, Mark. (Jaiotza izenez, Samuel Langhorne Clemens). Estatu Batuetako idazlea (Florida, Missouri, 1835 - Redding, Connecticut, 1910). Mississippi ibaiaren ondoko herriska batean bizi izan zen gaztetan eta 1847. urtean aita hil zitzaionetik lanbide asko izan zituen. Kazetari egin zen azkenik eta 1865. urtean, Mark Twain ezizenez, lehen narrazio liburu arrakastatsua kaleratu zuen: The Celebrated Jumping Frog of Calaveras County (Calaveras Konderriko igel saltokari ospetsua). Europan zehar ibili ondoren eta ironia handiko The Innocents Abroad (1869, Gizarajoak atzerrian) idatzi ondoren arrakasta handiko bi eleberri idatzi zituen: The Adventures of Tom Sawyer (1876, Tom Sawyer-en balentriak) eta The Adventures of Huckleberry Finn (1884, Huckleberry Finn-en balentriak). Life on the Mississippi (1883, Bizitza Mississippin) obran bezala gaztetako oroitzapenetan oinarritu zen arestian aipatutako bi eleberriak idazteko. The Prince and the Pauper (1881, Printzea eta eskalea, Josu Zabaletak euskarara itzulia) eta A Connecticut Yankee in King's Arthur Court (1889, Connecticut-eko Yanki bat Arturo erregearen gortean) eleberriak idatzi ondoren gizarte kritika sakona egin zuen Puddinhead Wilson (1894, Wilson txoriburua) obran. Finantza eta familia arazoak zirela eta giza izaerarekiko ezkortasun sakonean murgildu zen bere bizitzako azken urteetan eta ironia handiko obrak idatzi zituen: What is Man? (1906, Zer da gizakia?) eta The Mysterious Stranger (1916; Atzerritar misteriotsua).

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Mújica Laínez, Manuel. Argentinako idazlea (Buenos Aires, 1910 - Cordoba, Argentina, 1984). Frantzian eta Ingalaterran ikasketak egin ondoren, bizitza guztian utzi ez zuen kazetaritzari lanari ekin zion. Hogeita hamarren bat eleberri eta zenbait ipuin ondu zituen. Mújicak bere literatura lan gehienetan Buenos Airesen iragana islatzen du: Don Galaz de Buenos Aires (1938), XVII. mendeko hiria gai duena; Canto a Buenos Aires (1943), hiriburuaren sorreraren eta ondoko garapenaren ingurukoa. Misteriosa Buenos Aires (1950) obrako kontakizun motzekin bertako aristokraziaren inguruko saila hasi zuen: Los ídolos (1953), La casa (1954), Los viajeros (1955), Invitados en el paraiso (1957). Bere obra nagusia, Bomarzo (1962), Italiako Berpizkundean giroturik dago eta garai hartako gizon ahaltsuenaren bizitza kontatzen du.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Racine, Jean-Baptiste. Poeta eta dramagile frantsesa (La Ferté-Milton, 1639 - Paris, 1699). Frantziako tragediagile klasiko nagusia izan zen. Umezurtz geratu zen hiru urte zituela, eta Port-Royalgo fraideen komentuan hezi zuten, greko hizkuntza arreta bereziz ikasirik. 1658an Parisera joan zen eta filosofia eta lege ikasketak egin zituen urte batez. Arian-arian utzi zituen albo batera jansenismoaren araberako molde estuak. Languedoc-eko Uzès hirira bidali zuten ondoren, apaiz ikasketak buka zitzan, baina 1663an Parisera joan eta lehen antzerki obra aurkeztu zuen Molièreren antzerki taldearen eskutik, La Thébaïde (1664). 1665ean Alexandre izeneko obra eman zuen, Molièreren eskutik orduan ere. Bigarren obra horrek arrakasta handia izan zuen eta Racineren eta Molière-ren arteko haserrea ekarri zuen, Racinek beste talde bati eman baitzion obra, lehen emanaldiaren ondoren. 1667an hasi ziren Racineren urte oparoenak: Andromaque (1667) Euripideren tragedian oinarrituriko obraz, orduko zaharturik zegoen Pierre Corneilleren pare jarri zen; hurrengo urtean eman zuen Les Plaideurs (1668, Auzilariak), idatzi zuen komedia bakarra, eta antzinako Erroman giroturiko bi tragedia aurkeztu zituen 1670ean, Britannicus eta Bérénice. Bertso argi indartsu batez eta antzerki baliabide egokiez baliaturik, unibertso tragiko indartsua eratu zuen Racinek bere obretan; haren tesiaren arabera, gizakiak ezin du bere grinen halabeharra saihestu eta biziaren etorriak baino izadiak berak zehazten du norberaren patua. Molde bereko obrak eskaini zituen ondoko urteetan, argumentuz konplexuagoak ziren arren: Bajazet (1672), Mithidrate (1673) eta Iphigénie (1675), Euripideren obran oinarrituta hau ere. 1677an aurkeztu zuen azken tragedia profanoa, Phèdre, agian poesia maila handiena zuena, baina harrera onik izan ez zuena; goitik behera aldatu zen Racine haren ondorioz; antzerkia zuen molde jansenistetara itzultzeko. Hogei urte eman zituen Racinek bizimodu burgesari atxikia, seme-alaben heziketaz arduratua eta kristau eginbideei hertsiki lotua. Beste bi antzerki obra idatzi zituen, hala ere, isilune luze haren ondoren, Maintenon-go andereak, Luis XIV.aren emazte morganatikoak eskaturik: Esther (1689) eta Athalie (1691), Bibliako pertsonaietan oinarrituak biak.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

[Idazleari buruzko informazioa]