euskarari ekarriak

1.278 idazle / 3.424 idazlan

  A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z  

Azken kritikak

1811-10-10 / 1858-10-23

Agosti Xaho


Xaho Lagarde, Josep Augustin. Zuberotar idazlea (Atarratze, 1810 - Baiona, 1858). Maulen, Oloroen eta Paben egin zituen ikasketak. Hemeretzi urte zituela, Parisa joan zen sortaldeko hizkuntzak ikastera, eta Charles Nodier-ekin harremanetan hasi zen. 1838an, Okzitaniako Tolosara joan zen bizitzera; han, Revue des Voyants izeneko aldizkari bat sortu nahian ibili zen. Handik bi urtera, Euskal Herrira itzuli eta L'Ariel egunkaria sortu zuen. Egunkari hartan eztabaida ugari izan zituen, eta bere teoria bereziak plazaratzeko leku egokia aurkitu zuen. 1848ko Iraultza piztu zelarik, L'Ariel-ek izena aldatu eta, Le Republicain de Vasconie bihurtu zen. Euskarazko astekaria ere egin nahi izan zuen, baina bi ale besterik ez zituen atera: Uscal-Herrico Gaseta (1848). Zinegotzi izendatu zuten, Goardia Nazionaleko komandante eta Basses-Pyrénées-ko kontseiluko kide. 1852an, egunkaria ateratzea eragotzi zioten, eta Xaho erbestera bidali zuten. Belgikan sartzen ez zioten utzi eta, Gasteizen hartu zuen bizilekua. 1854an, Baionara itzuli eta Safer ou les houris espagnoles eleberria argitaratu zuen. Euskaraz, Azti-begia, Agosti Chaho Bassaburutarrak Ziberou herri maitiari Parisetik igorririk beste hanitchen aitzindari argui-bidian goiz izarra (1834) izeneko liburuxka idatzi zuen. Baina, frantsesez liburu anitz plazaratu zituen; horien artean: Paroles d'un voyant, Paroles d'un Biscaien aux Liberaux de la reine Christine (1834); Voyage en Navarre pendant l'insurrection des basques (1830-1835) (1836); Etudes grammaticales sur la langue euskarienne (1836); Histoire primitive des Eusqueriens-basques, langue, poésie, moeurs et caractère de ce peuple (1847); Biarritz entre les Pyrénées et l'Océan: Itinéraire pittoresque (1855); Dictionnaire basque, français, espagnol et latin (1856). n Bere burua agnostikotzat, azti edo igerletzat eta ezkertiartzat jotzen zuen. Xahok, bere izpiritu erromantikoari jarraituz, asmatu zuen, besteak beste, Aitor elezaharreko pertsonaia. Kantu zaharrak biltzen ahalegin handiak egin zituen. Zumalakarregirenganako miresmen handia agertu zuen bere idazlanetan, eta gisa askotara euskal abertzaletasunaren aitzindaritzat jo daiteke.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Aitorren kondaira

itzul.: Hector Iglesias

Iker, 2008

Hitzorduak

Maiatzak 25: Ravel Arrasaten

Maiatzak 26: Ispiluak Getarian

Maiatzak 26: Mihia aske Gasteizen

Maiatzak 27: Hildakoen entziklopedia Iru˝ean

Ekainak 01: Post-it bizitzak Durangon

Ekainak 07: Sunset Park Zumaian

Ekainak 09: Adiskide paregabea Markinan

Azken kritikak

Poesia kaiera
Angel Gonzalez

itzul.: Gerardo Markuleta
Alex Gurrutxaga

Sumisioa
Michel Houellebecq

itzul.: Gerardo Markuleta
Javier Rojo

Ulises
James Joyce

itzul.: Xabier Olarra
Anjel Lertxundi

Sumisioa
Michel Houellebecq

itzul.: Gerardo Markuleta
Edorta Jimenez

Farorantz
Virginia Woolf

itzul.: Anton Garikano
Alex Gurrutxaga

Poesia kaiera
Audre Lorde

itzul.: Danele Sarriugarte
Igor Estankona

Larrua
Curzio Malaparte

itzul.: Jose Ramon Vazquez
Hasier Rekondo

Kazetari amerikar baten egunaldia 2889an
Jules Verne

itzul.: Alberto Barandiaran
Iraitz Urkulo

Parranda
Eduardo Blanco Amor

itzul.: Ramon Etxezarreta
Aritz Galarraga

Poesia kaiera
Paul Celan

itzul.: Xabier Montoia
Hasier Rekondo

Azken sarrerak

2016 Maiatza

Josep Romanilha
Cucugnango medikua

Mario Benedetti
Hamahiru poema

Stanislaw Jerzy Lec
Aforismoak

Haroldo Conti
Anaia baten heriotza

Padraig Mac Piarais
Hamar poema

2016 Apirila

Akram Aylisli
Bihotzak baditik horrelako gauzak

Pazkoko Altxamendua
Bi poema

Gabriel Celaya
Zazpi poema

Jose Revueltas
Inor gabeko hizkuntza

Annie Vivanti
Lau poema

Milan Kundera
Bi ipuin

2016 Martxoa

Virginia Woolf
Gela bat norberarena

Audre Lorde, Angel Gonzalez, Paul Celan
Munduko Poesia Kaierak

Blas de Oteroren
mendeurrena

Anna Akhmatova
Requiem

2016 Otsaila

Julian Barnes
Lurraren mailan

Bernard Dadie
Zortzi poema

2016 Urtarrila

Ashraf Fayadh
hamazazpi poema

Louise Michel
Komuna

2015 Abendua

Sergei Jesenin
zortzi poema

W. Somerset Maugham
Idazle baten oharrak

Gilka Machado
Hiru poema

2015 Azaroa

Roland Barthes
Frantziako Turra epopeia gisa

Pier Paolo Pasolini
Ile luzearen aurka

2015 Urria

Giorgio Scerbanenco
Luisa korapiloa

Edna St. Vincent Millay
Harpa ehulearen balada

Italo Calvino
Bi artikulu

Alex La Guma
Bi testu

Mario de Andrade
Bi poema

Susana Thenon
Bederatzi poema

2015 Iraila

Ingeborg Bachmann, Eugenio Montale, Jorge de Sena
Poesia Kaierak

Yehuda Amichai
Gerlan hildakoen eresia

Cesare Pavese
Poesia euskaraz

[Sarrera guztiak ikusi]