euskarari ekarriak

1.363 idazle / 3.569 idazlan

  A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z  

Azken kritikak

1818-11-09 / 1883-09-03

Ivan Turgenev


Turgeniev, Ivan Sergeievitx. Errusiako idazlea (Orel, 1818 - Bougival, Paris ondoan, 1883). Aita noblea eta gudarosteko ofiziala eta ama lur jabe familia bateko alaba zituen. Ikasketak Moskun eta San Petersburgon egin zituen; hiri honetan literatura munduan murgildu zen, Puxkin eta Gogol gidari zituela. 1838an Berlina joan zen filosofia ikasketak egiteko; han idealismo alemanaren eragina jaso zuen. 1841ean, Europazale eta liberal deliberatua bilakaturik, Errusiara itzuli zen eta administrazioan lan egin zuen. Garai hartakoak dira Turgenieven lehen obrak: Parasha (1843), narrazio olerkia; Andrei Kolosov (1844), eleberri laburrak; Zuhurgabekeria (1843), antzerkia. 1845ean administrazioa utzi zuen literaturara erabat emana bizitzeko. Pauline Viardot-García kantariaz maitemindurik, 1847tik 1850era Errusiatik kanpo joan zen haren ondotik. 1852an ospea eta ezagutza ekarri zizkion Zapiski ojotnika (Ehiztariaren narrazioak) obra argitaratu zuen; liburu horretan jopuen bizitza gogorraren lekukotasuna eman zuen idazkera errealistaz. 1852an bere etxaldean egotera behartu zuen gobernuak, Gogolen heriotza zela eta egindako artikuluarengatik. Ordu arte antzerki obrak idatzi bazituen -Dirurik gabe (1846), Bizkarroia (1849), Gau bat Sorrente-n (1852)...-, handik aurrera antzerkia alde batera utzi eta poesiaz beteriko eleberri laburrak ondu zituen: Bi lagun (1854), Iakov Pasinkov (1855), Lehen amodioa (1860), etab. Turgeniev, orobat, Errusiako eleberrigile onentsuenen artean kokatu ohi da. Rudin (1856) obran bere garaiko giro intelektuala erretratatu zuen; Dvnoyanskoy genezdo (1859, Kapareen habia), noblezia zaharraren ohiturak deskribatzen zituen; Nakanune (1860, Bezperan) eta Otsy i deti (1862, Aita-semeak). Eleberri bakoitzak eztabaida sutsuak pizten zituen eta, hartaz nazkaturik, atzerrian hartu zuen bizilekua, Baden-Baden-en lehenik (1862-1870) eta Parisen gero (1871-1883), Errusian egonaldi laburrak baizik egiten ez zituela. Azkenaldi honetan bi eleberri -Dym (1867, Kea); Nov' (1877, Luberriak)-, zenbait eleberri labur eta obra lirikoak ondu zituen. Hil ondoren, Turgenieven antzerki obrarik ezagunena argitaratu zen: Hilabete bat landan. Harremanak izan zituen bere garaiko Europako idazle anitzekin: G. Flaubert, E. Zola, B. Auerbach, H. James, G. Sand... Haren hizkuntza Errusiako literaturako eredu garbienetakotzat hartua izan ohi da, Puxkin-enaren ondoren.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Errusiako mintzoa

itzul.: Bingen Ametzaga

Itsaso aurrean, 2006

Susa

Aita-semeak

itzul.: Jose Morales Belda

Ibaizabal, 1999

Literatura Unibertsala 82

KRITIKAK

Aita-semeak – Felipe Juaristi, El Diario Vasco (2000-01-15)

Hitzorduak

Apirilak 26: On Casmurro Lizarran

Apirilak 27: Filiala Iruņean

Azken kritikak

Poesia kaiera
Alfonsina Storni

itzul.: Uxue Alberdi
Alex Uriarte

Filiala
Sergei Dovlatov

itzul.: Amaia Apalauza, Aroa Uharte
Joannes Jauregi

Tiroa kontzertuaren erdian
Belen Gopegui

itzul.: Ainhoa Caballero
Aritz Galarraga

Poesia kaiera
Chuya Nakahara

itzul.: Hiromi Yoshida
Igor Estankona

Gizakia zentzu bila
Viktor E. Frankl

itzul.: Lontxo Oihartzabal / Miren Arratibel
Javier Rojo

Caliban eta sorgina
Silvia Federici

itzul.: Edurne Lazkano / Aitor Arruti
Amaia Alvarez Uria

Hotsa eta ardaila
William Faulkner

itzul.: Asun Garikano
Joannes Jauregi

Soldataren patriarkatua
Silvia Federici

itzul.: Amaia Astobiza
Aiora Sampedro

Poesia kaiera
Seamus Heaney

itzul.: Xabi Borda
Igor Estankona

Hadji-Murat
Lev Tolstoi

itzul.: Josu Zabaleta
Joannes Jauregi

Azken sarrerak

2018 Apirila

Tchicaya U'Tamsi
Bi poema

Al Berto
Poesia kaiera

Ezra Pound
Poesia kaiera

Manuel de Pedrolo
Bi idazlan

2018 Martxoa

Figuera, Celaya, Basaldua
Erdarazko poetak

Hugo Claus
Bi poema

NoViolet Bulawayo
Jo dugu Budapest

M. Valerio Martzial
Epigramak

2018 Otsaila

Valentin Paz-Andrade
Uma-oncitic negarra

Idea Vilariņo
Poemak

Alejandra Pizarnik
Hamabost poema

Muriel Spark
Atzean utzia naizen neska

2018 Urtarrila

Boris Vian
Desertorea

Elisa Mujica
Zirkulua

Hainbat egile
Hamahiru ate

Dr. Atl
Beila

2017 Abendua

Fatima Mernissi
38 talla da harem-a

Qissat. Palestinako emakumeen ipuinak

2017 Azaroa

Shuntaro Tanikawa
Zazpi poema

Hoda Ablan
Zazpi poema

2017 Urria

Lluis Llach
Sei kantu

Jose Rizal
Nire azken adioa

Seamus Heaney
Poema antologia

Rosalia de Castro
Poema antologia

Chuya Nakahara
Poema antologia

Inge Müller
16 poema

2017 Iraila

Carson McCullers
Jockeya

Alfonso R. Castelao
Nos / Gu

Jean Genet
Lau orduz Xatilan

Walt Whitman
Belar hostoak (zazpi kantu)

2017 Abuztua

Charles Baudelaire
Zortzi poema

W.B. Yeats
Hamar poema

Langston Hughes
Zazpi poema

[Sarrera guztiak ikusi]