euskarari ekarriak

1.269 idazle / 3.425 idazlan

  A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z  

Azken kritikak

1854-05-07 / 1937-08-18

Arturo Campion


Campión Jaime-Bon, Arturo. Idazle, politikari, filologo eta gramatikalari euskalduna (Iruñea, 1854 - Iruñea, 1937). 22 urterekin amaitu zituen Zuzenbide ikasketak Madrilen eta urte berean eman zuen argitara Consideraciones acerca de la cuestión foral y los carlistas de Navarra, foruen aldeko obra. Urte haietan jarri zen harremanetan Antoine d'Abbadierekin, Duvoisinekin, Bonaparte Printzearekin, Jean Jaurgainekin eta beste hainbat euskal jakintsurekin, eta Asociación Euskara de Navarra elkartearen sorkuntzan parte hartu zuen (1878). Euskara ikasi zuen eta euskarari buruzko ikerlanetan hasi zen. 26 urte zituela hainbat euskalkitara bihurtu zen Orreaga balada idatzi zuen, 1883an Ensayo acerca de las leyes fonéticas de la lengua Eúskara obra ondu zuen eta 1884ean Gramática Bascongada de los cuatro dialectos literarios de la lengua eúskara obra handia plazaratu. Literatura ere landu zuen: euskal historian eta ingurunean girotu zituen erdaraz eginiko kontakizun laburrak eta eleberriak (Euskariana. Fantasía y realidad, kontakizun laburren bilduma; 1881tik aurrera idatziak dira eta 1890etik aurrera argitaratuak; Don García Almoravid eleberria, 1889; Blancos y Negros, arrakasta handia izan zuen eleberria, 1899; La Bella Easo eleberria, 1909). n Kristautasunak, foruzaletasunak eta Nafarroarekiko eta Euskal Herriarekiko atxikimendu hertsiak moldaturiko gizona izan zen; politikan egonezin eta alderdien aurrean uzkur agertu zen beti —eztabaida ugari izan zituen alderdi guztiekin—; hala ere, 1893an Madrilgo Gorteetako diputatu aukeratu zuten, Nafarroako hautagai zerrenda integristan aurkeztu ondoren. 1894etik aurrera, ezin konta ahala liburu, artikulu, hitzaldi eta txosten prestatu zituen Nafarroa eta Euskal Herriko historia, literatura, hizkuntza eta politikari buruz. 1904ean Euskaltzaleen Biltzarra elkarteak Irunen egin zuen bilkura nagusiko buru izan zen. 1910. urtean hasi zen Orígenes del Pueblo Euskaldun obra prestatzen (1926an eman zuen argitara lehen liburukia); 1914ean ordura arteko Nafarroako historia ikerketak astindu zituen Nabarra en su vida histórica lana argitaratu zuen Geografía del País Vasco-Navarro obraren barnean. 1918an, 63 urte zituela, bere literatura lan preziatuenak bilduz, Euskariana. Fantasía y realidad saileko kontakizun laburrak plazaratu zituen. Kontakizun hauek (El Bardo de Izalzu, Pedro Mari, La Flor de Garralde, Sancho Garcés, Gratxina, Yan Pier Bidart, Una noche en Zugarramurdi...) euskarara eta beste hizkuntza batzuetara itzuli dira. Urte berean, Oñatiko Biltzarrean sortu zen Eusko Ikaskuntzako Ohorezko Lehendakari izendatu zuten. 1923an, historia ikerketak biltzen zituen Euskariana liburuki berri bat eman zuen argitara; 1931n Orígenes del Pueblo Euskaldun obraren bigarren liburukia eta 1936an hamabigarren Euskariana eta bukatu gabe utziko zuen Orígenes del Pueblo Euskaldun lanaren hirugarren liburukia. n Arturo Campión, Nafarroak eman duen historigile zorrotz eta euskaralari garrantzizkoenetakoa (euskaltzaina izan zen, Euskaltzaindiaren sortzetik), Iruñean hil zen, 83 urte zituela, 1937ko irailaren 5ean, 1936ko gerraren eraginak ikusi ondoren eta isiltasun handienean. Argitaratu gabe utzi zituen, besteak beste, euskal literaturari buruzko obra bat eta La Monja izeneko eleberria.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Jaun Done Antxiko Xabierrekoren maiñada

itzul.: Yon Etxaide

Egan, 1976

Izkuntza eta abenda

itzul.: Larrañaga

Euzko Gogoa, 1959

1

Erraondoko azken danboliteroa II

itzul.: Ibar

Euzko Gogoa, 1955

3-4

Itzaltzu'ko koblaria

itzul.: Andoni A. Sorrarain

Euzko Gogoa, 1954

4

Erraondoko azken danboliteroa I

itzul.: Ibar

Euzko Gogoa, 1952

9-10

Larraldeko lorea

itzul.: Domingo Agirre

, 1918

Hitzorduak

Otsailak 15: Muskuiluak afaltzeko Trintxerpen

Otsailak 25: Plazeraren gau ilunekoak Lizarran

Otsailak 26: Soldaduaren itzulera Ean

Otsailak 26: Gela bat norberarena Iruñean

Azken kritikak

Sumisioa
Michel Houellebecq

itzul.: Gerardo Markuleta
Hasier Rekondo

Ilunpeen bihotzean
Joseph Conrad

itzul.: Iñaki Ibañez
Saioa Ruiz Gonzalez

Zorion klandestinoa
Clarice Lispector

itzul.: Iñigo Roque
Hasier Rekondo

Parranda
Eduardo Blanco Amor

itzul.: Ramon Etxezarreta
Iraitz Urkulo

Poesia kaiera
Ingeborg Bachmann

itzul.: Nagore Tolosa
Igor Estankona

Poesia kaiera
Ingeborg Bachmann

itzul.: Nagore Tolosa
Iker Zaldua

Neguko egunerokoa
Paul Auster

itzul.: Oskar Arana
Saioa Ruiz Gonzalez

Dalloway Andrea / Emakumeen lanbideak...
Virginia Woolf

itzul.: I. Diez de Ultzurrun / A.I. Morales
Amaia Alvarez Uria

Poesia kaiera
Jorge de Sena

itzul.: Rikardo Arregi
Igor Estankona

Poesia kaiera
Eugenio Montale

itzul.: Anjel Lertxundi
Alex Gurrutxaga

Azken sarrerak

2016 Otsaila

Bernard Dadie
Zortzi poema

2016 Urtarrila

Ashraf Fayadh
hamazazpi poema

Louise Michel
Komuna

2015 Abendua

Sergei Jesenin
zortzi poema

W. Somerset Maugham
Idazle baten oharrak

Gilka Machado
Hiru poema

2015 Azaroa

Roland Barthes
Frantziako Turra epopeia gisa

Pier Paolo Pasolini
Ile luzearen aurka

2015 Urria

Giorgio Scerbanenco
Luisa korapiloa

Edna St. Vincent Millay
Harpa ehulearen balada

Italo Calvino
Bi artikulu

Alex La Guma
Bi testu

Mario de Andrade
Bi poema

Susana Thenon
Bederatzi poema

2015 Iraila

Ingeborg Bachmann, Eugenio Montale, Jorge de Sena
Poesia Kaierak

Yehuda Amichai
Gerlan hildakoen eresia

Cesare Pavese
Poesia euskaraz

2015 Abuztua

Sergei Dovlatov
Konpromisoa

Verdins, Gripenberg, Rudcenkova

Langston Hughes
Poesia azpititulatua

Thomas Mann
Burdinbideko istripua

Robert Frost
Poesia azpititulatua

Charles Bukowski
Poesia azpititulatua

2015 Uztaila

Junichiro Tanizaki
Tatuaia

Alan Seeger
Poesia azpititulatua

Aleixandre, Perta eta Pang

Gwendolyn Brooks
Poesia azpititulatua

Heinrich Böll
Gertatu behar du zer edo zer

Amiri Baraka
Poesia azpititulatua

James Salter
Ilunabarrean

June Jordan
Poesia azpititulatua

Benjamin Peret
Lau poema

Michèle Lalonde
Poesia azpititulatua

2015 Ekaina

Elizabeth Barrett
Poema bat

Jean Joseph Rabearivelo
Bost poema

William Butler Yeats
Zazpi poema

Robert Desnos
Hiru poema-sorta

Nepalgo poetak
Hamahiru poema

[Sarrera guztiak ikusi]